આ ટેગ સાથે 1398 લેખ · પાનું ૪ / ૨૮
તારો દીવડો તારી ભીતર, ભટકે શાને બ્હાર? ઘટમાં ઝળહળ જ્યોત બળે, ત્યાં જ ઊઘડે દ્વાર.
ભાઈ, ભગત થયા રે ભારે, ટીલાં તાણ્યાં ચાર, અંદર કપટનો કોઠાર, ને બ્હાર ભજનનો ભાર!
ઓ રે દાદા, ઝાંપે ઊભા, હાથ હલાવો ધીરે, તમ ફળિયાની ચકલી ઊડી સાજનને તીરે.
દીવો તો સૌ પાસે ભાઈ, વાટ ને તેલ ભરાય, ગુરુ વિના કોણ દીવાસળી, જે જ્યોતને જગાય?
જા રે નફટ્ટ, જા રે કાના, ફોડી મારી મટકી, ચૂંદડી ભીંજી, ઝાંઝર છૂટ્યાં, હૈયે લાગી ચટકી!
મને વીંધી ગઈ વાંસળીની ધાર, મીરાં રે ઘાયલ થઈ, રાણાના રંગમોલ મેલી, શ્યામને આંગણ ગઈ.
ઘરવાળી ગઈ પિયર, ને ઘરમાં મચી ગઈ ધમાલ, ચા મૂકતાં પણ આવડે નહીં, દૂધ ઊભરાયું બેહાલ!
ઓ રે વાલમ, એક જ માગું, ટહુકો એક તું દેજે, સૂની સાંજે આંગણિયે આવી, નામ મારું લેજે.
સપનામાં શામળિયો આવ્યો, પાંપણ પર બેસી ગયો, જાગી જોઉં તો આંખ ભીની, ને શ્યામ ક્યાંક વહી ગયો.
પ્રથમ નમું ગણરાય તમોને, વિઘ્ન હરો વરદાતા, લાડુ-મોદક થાળ ધર્યા, ઓ ગૌરીનંદન ત્રાતા.
ડોસી પૂછે: ‘ચશ્માં ક્યાં છે?’ ડોસો કહે: ‘તારે માથે!’ પચાસ વરસથી ઝઘડે બંને, તોય બેઠાં એક જ ખાટે.
કોઈ પાછું દઈ દો રે મારું ખિસ્સાભર બાળપણ, ચણીબોર, કોડી, કાચના લખોટા, ને ભીનું આંગણ.
વાઈફાઈ વિના નહીં ફાવે, ભાઈ, વાઈફાઈ વિના નહીં ફાવે, ખાવાનું ભલે મોડું આવે, નેટ જો મોડું ન આવે!
તારી આંખે ચાંદો ઊગે, મારે આંગણ રાત, તું મલકે ને હું મ્હોરું, એ કેવી મીઠી વાત!
ધુમ્મસની ઓઢણી ઓઢી, આવી શિયાળાની સવાર, તાપણે બેઠાં દાદા-દાદી, ને ગરમ ચાની ધાર.
પાછળ રહી ગયું રે, મારું ઘણું બધું પાછળ રહી ગયું, આગળ દોડ્યો હું, ને ગામ આંસુ થઈ વહી ગયું.
અમે નાના માણસ, ભાઈ, અમે નાના માણસ, ખિસ્સામાં ખોટા સિક્કા, ને હૈયામાં સાચું સાહસ.
કોણ રે કોણ, આ કોણ રમે છે, ફૂલે ફૂલે, પાને પાને? કોણ રે ગાય છે ઝીણું ઝીણું, મારા અંતરના કાને?
જશોદા, તારો કાનજી રોક, મારગે ઊભો રોકે, ગાગર ફોડે, ચૂંદડી તાણે, ને મલકી મલકી ટોકે.
સોનેરી તડકો ઊતર્યો રે, મારા બાજરિયાને ડૂંડે, ઝૂમી ઊઠી ખેતરની ધરતી, જાણે ગોરી ગરબે ઘૂમે.
સહિયર, મારી પાંપણ નીચે સંતાડ્યો છે ચાંદ, રાતે ઊઘડે આંખ, ને ઓરડે ઝૂલે રૂપેરી સાદ.
હું તો ખોવાયો’તો મેળામાં, ને જડ્યો એકલતાને ઘાટ, ભીડમાં શોધ્યો જાતને, ને મળ્યો મૌનની વાટ.
મોગરાની વેણીમાં કોણે ગૂંથ્યો રે એક કાંટો? મ્હેક ભેગો વાગ્યો હૈયે, ને પડ્યો લોહીનો છાંટો.
ભરબપોરે સૂની સીમે, હું ને મારો પડછાયો, ધખતી ધરતી, તરસ્યો વગડો, ને ઝાંઝવે ભરમાયો.
મારું ગીત ના માગે ઝાંઝર, ના માગે કંઠહાર, એ તો ભીનું ભીનું ઊગે, જેમ ઘાસે ઝાકળ-ધાર.
ઝાંઝવાં પાછળ દોડ મા રે, ઓ મારા મનના મૃગ, તરસ છીપે ના રેતીથી, ભલે ચમકે સોનેરી ઢગ.
જિંદગી રે, તું તો રિસાયેલી નાર, લાખ મનાવું તોય તું ના માને લગાર.
દીવાટાણું થયું રે, સાયબા, હવે ઘેર વળો, ગાયું વળી ગોંદરેથી, તમે ક્યાં રે ઢળો?
અમે મોજીલા માણસ, અમને કોઈ ન બાંધે ખીલે, અમારી ઝોળી તડકો ઝીલે, ઝરમર ઝાપટાં ઝીલે.
હાથ ઝાલજે, હરિ, મારો હાથ ઝાલજે, અંધારી આ કેડીએ તું દીવો થઈને ચાલજે.
ભલે ગાંડો કહો મને, ભલે ગાંડો કહો, ડહાપણનાં પોટલાં તમે માથે લઈને રહો.
મા શારદા, મારી કલમને ધાર દે, ખાલી ખખડતા શબ્દને થોડો ભાર દે.
માનો સાડલો રે, માનો સાડલો, ઘટાદાર લીમડા જેવો છાંયો આપતો ભલો.
લીમડાને આજે વળાવ્યો રે, ગામ આખું રોયું, રસ્તો પહોળો કરવા સારુ છાંયડું ખોયું.
ચશ્માં તારાં ધૂંધળાં ને ધોળા મારા વાળ, તોય સખી, હજી ગમે છે તારી ધીમી ચાલ.
કાગળની હોડી રે મારી, કાગળની હોડી, વરસાદે વહેતી જાય, ને બાળપણ લઈ દોડી.
મારે માટી થઈને રહેવું રે, મારે માટી થઈને રહેવું, વરસાદે મ્હેકી ઊઠવું, ને ખેડુને પગલે વહેવું.
જે ગયું એ ગયું, મનવા, શીદને પસ્તાય? વહી ગયેલા પાણીથી કંઈ ઘંટી થોડી ચલાય?
ઓચિંતા આવ્યા મહેમાન, હવે હું શું રે રાંધું? ખાલી ડબ્બા ખખડે, એમાં કોનું ભાણું બાંધું?
મારા મંદિરમાં ભીડ ઘણી, તોય હું એકલવાયો, સૌ માગણનાં પોટલાં લાવ્યા, કોઈ ન મળવા આયો.
રોજ વાળું કેડી, ને રોજ વીણું બોર, ક્યારે ઊગશે, રામ, મારી ઝૂંપડીએ ભોર?
લીલો આંબલિયો ને એની પીળી પીળી કેરી રે, મારે આંગણ ટહુકે કોયલ, કોયલ મારી વેરી રે.
બા, હવે તું થાકી, ઝાઝું ન કર રે કામ, ઓસરીએ બેસ જરા, લે ને જરા આરામ.
ડુગડુગી વાગી રે ભાઈ, ખેલ શરૂ થયો, ઉપરવાળો મદારી, ને હું વાંદરો બન્યો.
આભે ઘેર્યાં વાદળ, ને મોર બોલ્યો ઝાંપે, ખેડૂના કાળજડે આજે ઉમંગ નહીં માપે.
પછાડ રે પછાડ, ઓ દરિયા, ખડકે તારાં મોજાં, મારે તો ભીતરમાં ઊઠે તારાથી મોટાં બોજાં.
પનઘટ પર વાતો રે, વાતોનો નહીં પાર, એક ઘડો ભરવા જતાં, ભરાય વાત હજાર.
ચાંદામામા, ચાંદામામા, ક્યાં સંતાયા આજ? ઊંચા ઊંચા ટાવર પાછળ શરમાઓ છો શું કાજ?
મળવું હોય તો હવે આવ, વાળ ધોળા થાય, આંખે ઝાંખપ આવે પહેલાં મુખ તારું જોવાય.
ક્યાં ગઈ એ ચાની કીટલી, ક્યાં ગયા ભાઈબંધ? ક્યાં ગઈ એ ઓટલાની સાંજ, ને ગપ્પાંનો આનંદ?