આ ટેગ સાથે 1398 લેખ · પાનું ૬ / ૨૮
માટી, પાણી, અગન, પવન ને આભ તણું આ ઘર, પાંચ તત્ત્વનું પૂતળું નાચે, ને માને: ‘હું અમર!’
લીલું પાન જોયું ને તમે સાંભર્યાં રે લોલ, જાણે સૂકી ડાળે પહેલાં ટીપાં ઝર્યાં રે લોલ.
માડી, મારી પાનીએ કોની નજરું લાગી? મેળે ગઈ’તી હરખાતી, ને પાછી આવી દાઝી.
બારી બહાર વરસે મેહુલો, ને મારે લેસન કરવું, કાગળની હોડી બોલાવે, ને મારે ગણિત ભણવું!
કાના, આજ તું આવે તો તને સાચો જાણું, વાંસળી લઈને આ ગોકુળમાં ગાય તો માણું.
આવ્યા રે આવ્યા ઘેરૈયા, રંગની પિચકારી લઈ, કોરું ન રહેશે કોઈ આજે, ભલે સંતાય તું જઈ.
ઘાસની અણીએ ઝૂલતું’તું એક ઝાકળનું ટીપું, સૂરજ આવ્યો, તો બોલ્યું: ‘લે, હું પણ તારી જેમ દીપું.’
પથ્થરનો દેવ તું, ને હું તો ફૂલની પાંખડી રે, તારે ચરણે ધરું તોયે તું ના જુએ આંખડી રે.
જશોદા, તારા કાનાને સમજાવ રે, મા, રોજ મારગડે ઊભો રહી કરે નવો દાવ રે, મા.
ઋતુએ ઋતુએ તેં મને નોખી રીતે ચૂમી રે, હું તો એક જ ડાળ, ને તું ચારે દિશે ઘૂમી રે.
મેં તો મનનો એકતારો સાધ્યો રે, એમાં એક જ નામનો તાર, રાણાજી, તમે તોડો તોયે વાગે વારંવાર.
છોકરી હસે તો ગામનો કૂવો છલકાય, ને છોકરી રિસાય તો આખું ચોમાસું રોકાય.
ચાલ ને, આપણે એક જ છત્રીમાં થોડું થોડું ભીંજાઈએ, અડધું તારું, અડધું મારું, આખું ચોમાસું થઈ જઈએ.
ભોળા, તારી જટામાં ગંગા ને મારી આંખમાં ધાર, એક લોટો જળ લઈ આવ્યો છું, કરજે તું સ્વીકાર.
મા, તારા ગરબાને કાણે કાણે તારા ઝગમગે, આસોની અંધારી રાતે આખું ગામ જગમગે.
નેતાજી બેઠા ઉપવાસે, મંડપ મોટો તાણ્યો રે, આગળ ખાલી પ્યાલો જળનો, પાછળ થાળ મંગાવ્યો રે.
સાચું કહેજે, ધીમે ધીમે, જેમ પરોઢે અજવાળું, એકસામટું ઝળહળ દઈને ના કર કોઈનું મન કાળું.
‘કાલે આવું’ કહી ગયા’તા, કાલ કેટલી લાંબી રે! રોજ સવારે ઉંબર લીંપું, રોજ સાંજ ઢળે ઝાંખી રે.
લગનમાં બુફે ગોઠવ્યું રે, ડિશ લઈ ઊભું ગામ, પહેલાં પનીર પર ત્રાટકે, પછી દાળનું ના લે નામ!
ઊઠ જુવાન, ઊઠ હવે, ખોલ આંખની પાંખ, ફોનના કાચ ઉપર નહીં, આભ ઉપર તું તાક.
ચૂપ ના રહે તું, ઓ રે સાજન, બોલ ને કૈંક તો બોલ, તારા મૌને ઘરનો ઝૂલો ભૂલી ગયો છે ડોલ.
રિસાઈ બેઠી રાધિકા, કાનો મનાવે રે, વાંસળીના સૂરે સૂરે માફી ગવડાવે રે.
સપનામાં તો રોજ પધારો, એમાં શી નવાઈ? એક દિવસ તો આંગણ આવો, થાય સાચી સગાઈ.
હાથ ન છોડજે, સાજન, જેમ દીવો ન છોડે વાટ, તું જો હોય તો અમાસની પણ ઝળહળ લાગે રાત.
હળ ખભે ને આંખ આભમાં, ખેડુ ઊભો શેઢે, વરસ રે, ઓ મેહુલા, તારી વાટ ગણું હું વેઢે.
ઉદ્ધવજી, આ જ્ઞાનની ગાંસડી પાછી વાળો, અમને તો બસ શ્યામ ખપે, બીજું સઘળું ટાળો.
પ્રીતનો પાલવ ઝાલ્યો, રે હવે પાછું શું જોવું? જેણે ઘર બાળ્યું, એને શું ખોવું ને શું રોવું?
કાનો કેસૂડે રંગાયો રે, રાધા રંગાઈ ગુલાલે, વ્રજની ગલીએ ગલીએ ફાગણ નાચે તાલે તાલે.
ઘટમાં બેઠો બોલે રે, એને સાંભળ, સાધુ ભાઈ, બહાર ભટકે, ભીતર જો તો મળશે રામ રમાઈ.
ગાંધીબાપુ, નોટ ઉપર તમે હસતા કેમ રહો છો? લાંચ-રુશવતમાં ફરતા, તોયે ચૂપ કેમ સહો છો?
સાહ્યબા, દુબઈ દેશે હાલ્યા રે, ઝોળીમાં લઈ જાજો મન, રણની રેતે પગલાં પાડી પાછું વાળજો તન.
ઢોકળાં ને ફાફડા, ને ગરબાનો ઘેલો, આ મારો ગુજરાત, ધંધામાં ચતુર, ને દિલમાં ભોળો, એવી એની જાત.
કસુંબલ સાંજ ને ગોરજ વેળા, ગાયો પાછી વળતી, મારા ગામની ભાગોળે મા દીવો લઈને મળતી.
તમે આંખથી પીવડાવો, તો પ્યાલાની શી જરૂર? એક નજરમાં ચડી ગયો છે જનમભરનો સુરૂર.
હરિને ભજવા હિંમત જોઈએ, ના ચાલે ઢોંગ-ધતૂરા, માથું મૂકીને ચાલે, એ જ પામે અંતે પૂરા.
ભીંત બોલી નહીં કશું, બસ સાંભળતી રહી રે, ઘરની સઘળી વાતો એ તો મૂંગી ગળતી રહી રે.
આજે બાની તિથિ રે, આંગણ દીવો મેલ્યો, ખીર બનાવી, પણ કોઈ ના બોલ્યું: ‘લે, દીકરા, પહેલો.’
દીકરી, તું સાસરે જાય, તો બોલજે, મૂંગી ના રહેતી, મારી જેમ આખી ઉંમર હૈયે ડૂમો ના સહેતી.
આવ રે મેહુલિયા, મારે આંગણિયે આવ, તરસી ધરતીની છાતી પર ઝરમર ઝરમર ગાવ.
સાંજ પડે ને સૂનું સૂનું લાગે રે મન, દીવો કરું તો ય અંધારે ભાગે રે મન.
ઉંબર પર દીવો મૂકીને રાહ જોઉં છું, સાજન, પગરવ પગરવ સાંભળીને મન ખોઉં છું, સાજન.
ક્યાં ગઈ મારી બચપણની શેરી, ક્યાં ગયો ભેરુનો સાદ? લખોટીના ટોળે ટોળે ખોવાયો એક અવસાદ.
હે જીવનના જીવન, તારું કોમળ અજવાળું ઓઢું, તારી સામે ઊભો રહું તો મારું મન ન ઢોળું.
ફૂલે ફૂલે રંગ પૂરે, ને પાંદે પાંદે ગાન, કોણ ચીતરે આવું બધું? કેવો સુંદર છે ભગવાન!
કેડીએ કેડીએ થાક્યા પગને, વડલે વિસામો, તડકે તડકે બળતા જીવને છાંયડે વિસામો.
સેલ લાગ્યું ભાઈ, સેલ લાગ્યું, આખા નગરમાં સેલ, અડધા ભાવે સઘળું વેચે, ઈમાન, ધરમ ને મેલ.
ચેતી જા રે મનવા, તારા મનસૂબા છે કાચા, રેતી ઉપર મહેલ ચણે, ને ગણે ઝરૂખા સાચા.
ખોબો ભરીને અમે વ્હાલ દીધું, ને તમે માગ્યો હિસાબ, ગુલમહોરની ડાળે ડાળે ઝૂલ્યો અમારો જવાબ.
મારે ડિજિટલ થાવું છે, ભાઈ, મારે ડિજિટલ થાવું, ખાવા પહેલાં ફોટો પાડું, પછી ઠંડું ખાવું.
પહેલી ઉત્તરાયણ સાસરે, ને ધાબે ઊભી હું એકલી, આભમાં પતંગો ઊડે, ને મારી આંખે પિયરની ઢેલડી.