આ ટેગ સાથે 1398 લેખ · પાનું ૨ / ૨૮
ડેલીએ ખખડે સાંકળ ને મા દોડી જાય રે, ફોજી દીકરો આવ્યો હશે, એમ ભણકારા થાય રે.
સાંજ ઢળે ને નદીકાંઠે ઝીણી ઝાલર વાગે, પાણી ઉપર સૂરજ પોઢે, ને મારું મન જાગે.
ઢોલ ઢબૂક્યા, શરણાઈ ગાજી, અમે મેળે ચાલ્યાં રે, લાલ ચૂંદડી, પીળી પાઘડી, ગામ આખું મ્હાલ્યાં રે.
પાદરનો ઘરડો વડ બોલ્યો: ‘મને ના કાપો, ભાઈ, મારી વડવાઈએ ઝૂલ્યા'તા તમે, ને તમારા બાપ-ભાઈ.’
વીણી લે, વીણી લે, મનવા, ક્ષણનાં મીઠાં બોર, કાલે ડાળી ઝૂકે ના ઝૂકે, આજે છે કલશોર.
હળવે હળવે હાથ ઝાલજો, વરરાજા, અમ દીકરીનો, ફૂલ જેવો છે કોમળ, ને છે કંકુ-કેસર સરીખો.
તું પૂનમનો ચાંદો, સાજન, હું દરિયાની ભરતી, રોજ ઊછળું તારી ભણી, ને રોજ પાછી ફરતી.
કાનો ગયો મથુરા, ને ગોકુળ સૂનું રે, વાંસળી વિનાનું વૃંદાવન જાણે જૂનું રે.
મનનો તાગ ન કોઈ પામે, ભાઈ, મનનો તાગ ન કોઈ, દરિયો માપ્યો, આભ માપ્યું, મનની ઊંડપ ના જોઈ.
આંખમાં આંજ્યું કાજળ, ને ગામ આખું ઘેલું, પનિહારી પાણી ભરવા ગઈ, ને બેડું રહ્યું ઠેલું.
સંબંધનો કૂવો રે સુકાયો, ભાઈ, સંબંધનો કૂવો, ગરગડી ફરે છે ખાલી, ને ડોલ પડી છે ઊંધો.
ટહુકો થઈને આવ્યો તું, ને આંગણ આખું ગાયું રે, પાંદડે પાંદડે નામ લખ્યું, ને ઝાડ બધું શરમાયું રે.
ના બોલું, ના ચાલું, વાલમ, આજે મારે રીસ, તેં કીધું'તું ‘વહેલો આવીશ’, ને આવ્યો સાડા વીસ!
ટેમ મળે તો આંટો મારજે, ઝમકુ, વાડીએ જોઉં વાટ, મોલ ઊભા છે લીલા લીલા, ને ભીનો કૂવાનો ઘાટ.
ઑફિસ ઘરમાં આવી રે ભાઈ, ઑફિસ ઘરમાં આવી, કૅમેરે તો ટાઈ ને કોલર, નીચે લુંગી લાવી!
ભીંતે ચીતરેલી નદીમાં કોઈ ઝબોળે ના પાય, મારી આંખ્યુંમાં ગામની નદીયું રેલાય.
કોરી રે સાડીએ કોઈ રંગ છાંટી જાય રે, ફાગણનો વાયરો મારું નામ પૂછી જાય રે.
બે ભૂરાં ટિક થઈ ગયાં ને જવાબ નહીં રે આવ્યો, સખી, મારા સંદેશાએ આખી રાત જગાવ્યો.
મારા પિયરની ઘંટીનો ઘરઘર સાદ સંભળાય, સાસરિયે સૂતી, ને મારી આંખ્યું ભીંજાય.
મનવા, મેલ ને માથેથી ભાર રે, તારી નાવડીનો હરિ ખેવણહાર રે.
હાથની રેખા ને કાંડાનું બળ, બેઉ બાઝ્યાં રે, કોણ મોટું ને કોણ નાનું, ગામ આખું ગાજ્યાં રે.
મેળેથી બાપુ લાવ્યા’તા કાચની બંગડી બે, એના રણકારે રણકે મારું આખું બાળપણ રે.
મેં તો આંજણ આંજવું છોડ્યું રે, શામળિયા, તારો રંગ જ આંખ્યુંમાં ઊભરાય રે.
એ ય ભાઈબંધ, સાંભરે છે તને આપણી નિશાળ? આંબલીનાં કાતરા ને તૂટેલી પાટીની પાળ…
ઓસરીનો પેલો હીંચકો સાંભરે રે, માડી, તારો ખોળો ને ઝીણો કિચૂડ સાદ સાંભરે રે.
પૂછે છે તું: ‘કહે, હું કેવી લાગું?’ — શું કહું રે ગોરી, તું તો ભીની સીમે ઊગી પહેલી બાજરી કોરી!
ચપટી મીઠું ઉપાડ્યું ને ધ્રૂજ્યું આખું રાજ રે, દાંડીને દરિયે ગાંધીએ વાળી દીધી લાજ રે.
વાયરે મારી ઓઢણી ઊડી, જઈ બેઠી એની વાડ રે, હવે હું કેમ કરી જાઉં લેવા, ગામ આખું પાડે રાડ રે!
જાગો રે સૂરજદાદા, પૂરવની બારી ઉઘાડો, અંધારાની ગાંઠ છોડી, સોનાની સેર વધારો.
કાનો ગયો મથુરા, ને ગોકુળ મૂંગું થયું રે, વાંસળી વિનાનું આખું જીવતર સૂનું થયું રે.
આવો રે મેહુલા, મારે આંગણ, તરસી ધરતી પોકારે, ખેડૂની આંખ્યું ઊંચે મંડાણી, આભના ઓવારે.
એક દીવો મૂકજો રે, પડોશીના ઉંબરે, જ્યાં અંધારું બેઠું છે આ વરસે ઘરને ખૂણે.
તૂટેલા તારનો તંબૂરો મારો, ગાય નહીં તોય ગાજે રે, માળિયે સૂતો સૂતો એ તો દાદાનો સાદ સાજે રે.
ઉંબરે ઠેસ વાગી ને સાંભર્યું એનું નામ, સખી રે, પગની પાનીએ ઊગ્યું આખું ગામ.
અલખ નિરંજન બોલે જોગી, ઝોળી ખાલી ખાલી રે, ખાલી ઝોળીમાં આખું બ્રહ્માંડ, એ તો મસ્ત મવાલી રે.
ફાગણ આવ્યો, રંગ ઊડ્યા, પણ હોળી મારી ખારી રે, મારો સાયબો સરહદ પર, ને સૂની મારી અટારી રે.
રેતીનો મહેલ મેં બાંધ્યો સખી, દરિયાને કાંઠે, મોજું આવ્યું ને લઈ ગયું, રહી ગયાં છીપ ને કાંઠે.
ડુંગરે ડુંગરે દીવડા બળે ને પાવાગઢ ઝળહળે, માડી, તારાં પગથિયાં ચડતાં થાક્યા પગ પણ ગરબે વળે.
સાચનું તુંબડું બાંધી લે મનવા, દરિયો તરી જવાશે, જૂઠના સોને લાદેલું વહાણ તો મધદરિયે ડૂબી જાશે.
મારી ચૂંદડી ગુલાબી ને તેં કરી દીધી કેસરિયાળી રે, ફાગણિયે તેં રંગ ઉડાડ્યો, હું તો થઈ ગઈ ન્યાલી રે.
ગુરુ મારો કુંભાર રે, મને ચાકડે ચડાવે, બહારથી થાપટ મારે, અંદર હાથ ટેકાવે.
નદી રૂઠી રે મારા ગામની, ગાંડી થઈ ને ગાજી, ઘર, ખેતર ને ઢોર તાણી ગઈ, રહી ગઈ ભીંત એક તાજી.
બાએ સીવી ગોદડી રે, ટાંકે ટાંકે વહાલ, ઓઢું ત્યાં તો ઊંઘ ઊતરે, ના પૂછે કોઈ સવાલ.
ભૂલ થઈ ગઈ રે, સખી, મીઠી મીઠી ભૂલ, મેળે ગઈ’તી લેવા બંગડી, લાવી બેઠી શૂળ.
ભોળા રે શંભુ, તારું ડમરુ ડમડમ વાગે, ગંગા ઝીલે જટામાં, ને આખું જગ જાગે.
ફેરા ફરે મારી લાડકવાઈ, મંડપ મંગળ ગાય, શરણાઈના સૂર સાંભળી માનું હૈયું ભરાય.
પ્રેમને મળવા પ્રેમ ચાલ્યો, ભૂલી ગયો ઘરબાર, એક જ શ્વાસે બેઉ જીવ્યાં, એક જ રે ધબકાર.
માથે મેલ્યું બેડલું ને છૂટી ગઈ મારી ઢીંગલી, કૂવે ચાલી સખીઓ સંગે, વાગી પાયલ ઝીણલી.
ઝાઝું ન માગું રે વહાલા, ઝાઝું ન માગું, રોટલો, ઓટલો ને મીઠી નીંદર — એથી વધુ શું માગું?
કાનો તો ગયો રે મથુરા, મેલી ગયો એક મોરપીંછ, જમના કાંઠે ઊભી રાધા, આંખોમાં સાંજની ભીંસ.