કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૨૩ / ૧૦૯
મા, તું હતી ત્યારે
રોજ રાતે હું તને એક મેસેજ લખું છું.
સાંજથી હું રાહ જોતો સાવ ઊભો બારણે, કોણ આવ્યું? કોઈ ના, હું ખુદ જ આવ્યો બારણે.
દુનિયામાં રોજ
સવારે અરીસે જગાવું મને, ઉદાસી ઘડી તો હસાવું મને.
તારા ગયા પછી ઘરમાં બધું
વાદળો ઘેરાં હતાં, ને સાથ મીઠી ચા હતી, તેં હસીને જે ધરી, એ સાવ ભીની ચા હતી;
ઋતુએ ઋતુએ તેં મને નોખી રીતે ચૂમી રે, હું તો એક જ ડાળ, ને તું ચારે દિશે ઘૂમી રે.
૧૬૬૬. આંસુઓ પાંપણ મહીં રાખી, હસી દે મા સદા,
૧૭૫૬. તમે આવો, ગગન આખું ઝુકી જાશે નયન સામે,
૧૮૧૬. હતી ઝૂંપડી, ને હતી મા સદા,
મનિયો મેળે ગયો’તો — બાએ આપેલી પાવલી લઈને.
બાપુનું પહેરણ ધોવા નાખ્યું ત્યારે
મેં તો મનનો એકતારો સાધ્યો રે, એમાં એક જ નામનો તાર, રાણાજી, તમે તોડો તોયે વાગે વારંવાર.
છોકરી હસે તો ગામનો કૂવો છલકાય, ને છોકરી રિસાય તો આખું ચોમાસું રોકાય.
ચાલ ને, આપણે એક જ છત્રીમાં થોડું થોડું ભીંજાઈએ, અડધું તારું, અડધું મારું, આખું ચોમાસું થઈ જઈએ.
નથી ભાલમાં, છે લખી ટેરવે, કથા જિંદગીની ઘડી ટેરવે.
પ્રેમની બાજી હતી ને દાવ પણ તારો હતો, હારવામાં પણ મને તો કેફ કૈં ન્યારો હતો.
ભોળા, તારી જટામાં ગંગા ને મારી આંખમાં ધાર, એક લોટો જળ લઈ આવ્યો છું, કરજે તું સ્વીકાર.
મા, તારા ગરબાને કાણે કાણે તારા ઝગમગે, આસોની અંધારી રાતે આખું ગામ જગમગે.
ઘડીભર છાંયડે બેસી, હૃદય, તું શ્વાસ લે થોડું, સફર લાંબી, નથી મંઝિલ, પવન પણ સાથ દે થોડું.
ચોકમાં ગજરા ધરીને સાંજભર ઊભી રહી, મોગરાની મ્હેક આખા ગામને દેતી રહી;
આંખ બોલે છે બધુંયે, સાંભળીને ચૂપ છું, હોઠ પર આવેલ શબ્દો ઓગળીને ચૂપ છું.
ક્યાં કનક કે ક્યાં રજત? એ તો હૃદય બસ માગતો, દીવડા-ઘંટા નહીં, એ તો પ્રણય બસ માગતો.
નેતાજી બેઠા ઉપવાસે, મંડપ મોટો તાણ્યો રે, આગળ ખાલી પ્યાલો જળનો, પાછળ થાળ મંગાવ્યો રે.
ભીડમાંથી નીકળી ને પાસ બેઠી એક ક્ષણ, જિંદગીભર જીવ મારામાં જ પેઠી એક ક્ષણ.
સાંજ પણ સૂની પડે, જો ગોખ દીવો ના રહે, બાગ પણ વેરાન લાગે, એક ટહુકો ના રહે.
સાચું કહેજે, ધીમે ધીમે, જેમ પરોઢે અજવાળું, એકસામટું ઝળહળ દઈને ના કર કોઈનું મન કાળું.
બળે વાટ ને તેલ ખૂટી જતું, છતાં જ્યોતનું વ્રત ન તૂટી જતું;
ડાગતર સાહેબ, તમે કો’ છો ઈને ‘ડિપ્રેશન’ છે.
નાનપણમાં નોટબુકના છેલ્લા પાને
હતાં સ્વપ્ન, આવી જગાવી ગયાં, પછી ઊંઘ આખી ઉડાવી ગયાં.
‘કાલે આવું’ કહી ગયા’તા, કાલ કેટલી લાંબી રે! રોજ સવારે ઉંબર લીંપું, રોજ સાંજ ઢળે ઝાંખી રે.
ગામમાં સૌ કહે છે: ‘રમણભાઈનો દીકરો તો સેટલ થઈ ગયો!’
નગરમાં વરસાદ એટલે
માગણીઓ સાંભળીને થરથરે ભગવાન પણ, લાંચ આપી ભક્ત જાણે છેતરે ભગવાન પણ!
લગનમાં બુફે ગોઠવ્યું રે, ડિશ લઈ ઊભું ગામ, પહેલાં પનીર પર ત્રાટકે, પછી દાળનું ના લે નામ!
ઊઠ જુવાન, ઊઠ હવે, ખોલ આંખની પાંખ, ફોનના કાચ ઉપર નહીં, આભ ઉપર તું તાક.
તને એક વેળા મનાવું હતું, હજી ગીત અડધું સુણાવું હતું.
રેશમી સપનાં બધાં મેં સાચવી રાખ્યાં હતાં, ખાસ અવસર કાજ તો એ ગોઠવી રાખ્યાં હતાં;
ચૂપ ના રહે તું, ઓ રે સાજન, બોલ ને કૈંક તો બોલ, તારા મૌને ઘરનો ઝૂલો ભૂલી ગયો છે ડોલ.
રિસાઈ બેઠી રાધિકા, કાનો મનાવે રે, વાંસળીના સૂરે સૂરે માફી ગવડાવે રે.
ઓસરીએ એકલો હું, રામ ઢળતી સાંજમાં, હાથમાં માળા અને આરામ ઢળતી સાંજમાં.
રમલીને કોઈ કહેતું નથી:
છાપરું નાનું ભલે, પણ ગોખ દીવો બસ થયું, લીમડાનો આંગણે છે એક છાંયો બસ થયું.
ના વિચારો, ના તપાસો, વાત આગળ મોકલો, સુપ્રભાતે ફૂલ, ને શુભરાત આગળ મોકલો.
ધૂળમાં ઝાંખાં છતાં પગલાં હજી અકબંધ છે, ગામની કેડી ઉપર બાની હજી એ ગંધ છે;
ભલે પૂર આવે, કિનારો બની જા, પડે કોઈ ત્યારે સહારો બની જા.
જીવતાં ઠોકર જ ખાધી, પૂતળાં મર્યા પછી, ભૂખથી મરતો હતો, ને આંસુડાં મર્યા પછી.
આ વર્ષનો ‘શ્રેષ્ઠ કવિ’ પુરસ્કાર એને મળ્યો,