છૂટા શેર ૧૬૬૬–૧૭૫૫

૧૬૬૬.
આંસુઓ પાંપણ મહીં રાખી, હસી દે મા સદા,
એ જ હાસ્યે ઝળહળે ઘર રાતભર અંધારમાં.

૧૬૬૭.
એક છત્રી બાપની ખીંટી ઉપર લટકી રહી,
એ જ છત્રી હેઠ મારું બાળપણનું ઘર હતું.

૧૬૬૮.
જ્યાં વળાવી દીકરી, ત્યાં આંગણું મૂંગું થયું,
આંગણાનો ક્યારડો પણ પાંદડે રોતો હતો.

૧૬૬૯.
ગામની ધૂળે હજી પગલાં અમારાં સાચવી,
આ નગરના રાજમાર્ગે છાંયડો પણ ક્યાં હતો?

૧૬૭૦.
ડૉલરો ઢગલો કમાયો, પણ ખરીદી ના શકું,
એ જ માની રોટલીનો સ્વાદ, એ મીઠી સુગંધ.

૧૬૭૧.
ચોપડે ગણતો હતો હું આવકો ને જાવકો,
ને બધી ઉંમર સરી ગઈ, એ ન ગણ્યું કોઈએ.

૧૬૭૨.
આયનો સાચું જ બોલે, એટલે તોડ્યો અમે,
જૂઠ મારાં સાંભળે છે ભીંત, મૂંગી ને બધિર.

૧૬૭૩.
ભીડમાં ચાલું છતાં હું એકલો ને એકલો,
એકલો બેસું જરા તો ભીતરે ટોળું જમે.

૧૬૭૪.
ખેતરે ખેડૂ ઉમેદે બીજ વાવી બેસતો,
મેઘ રૂઠ્યો, ને સહાયો ફાઈલોમાં ઊંઘતી.

૧૬૭૫.
ઝૂંપડીમાં એક દીવો, ને ઉપર તો તારલા,
ને ગરીબી આભ ઓઢીને નિરાંતે ઊંઘતી.

૧૬૭૬.
આ પરાગે શબ્દ વેર્યા, વાયરા તે લઈ ગયા,
ફૂલ એકાદું ય ખીલ્યું, એટલું બસ છે મને.

૧૬૭૭.
દ્વારિકાના રાજમાં તો વાંસળી સૂની પડી,
સૂર તો રઝળે હજી પણ ગોકુળ ગલીમાં ફરે.

૧૬૭૮.
ઝેરનો પ્યાલો ધરે રાણો, હસીને પી જતી,
રાજવી ના જાણતો, કે પ્રેમમાં વિષ પણ અમી.

૧૬૭૯.
રાધિકા તો પૂછતી, ‘ઓ જળ! કહે, ક્યાં શ્યામ છે?’
મૌન રોતી એ નદી પણ શ્યામ જેવી શ્યામ થઈ.

૧૬૮૦.
ભીંત પર ઘડિયાળ ચાલે, ને સમય ભાગ્યા કરે,
હું ખડો જોયા કરું, ને આયખું ખરતું રહે.

૧૬૮૧.
મોતને મળતાં જણાયું, સાવ સાદું છે મરણ,
જિંદગીનો ડર હતો જે, એટલો એનો નહીં.

૧૬૮૨.
રોજ દર્પણ આગળે ઊભો રહી પૂછું સવાલ,
‘કોણ છે તું, આયનાના જીવ? ઓળખ આપ તો.’

૧૬૮૩.
ચૂંટણીમાં ગામ આખું ઘૂમતા નેતા ફરે,
જીત મળતાં ગામ એનાં દર્શને તરસી ગયું.

૧૬૮૪.
ફી ભરી જિમની, નવા બૂટો ય લીધા ચમકદાર,
ને પછી સોફે જમાવી, ‘કાલથી પાક્કું’ કહે.

૧૬૮૫.
ડાયટિંગે ઘાસ ખાધું, સૂપ પીધો રાતભર,
ને લગનમાં જઈ ત્રણે થાળી સફાચટ મેં કરી.

૧૬૮૬.
દસ્તખત એકાદ લેવા ટેબલે ફરતો ગયો,
ફાઈલો સૂતી રહી, ને બાબુ ચા પીતો હતો.

૧૬૮૭.
લગ્નમાં લાખો ખરચ્યા, ઢોલ, ડીજે, જમણવાર,
વરવધૂ ને સૌ જનો થાક્યા, ન થાક્યું વીડિયો.

૧૬૮૮.
આવતાં પૈસો, સગાંઓ ઘાસ પેઠે ફૂટિયાં,
ને ગયો પૈસો, પછી આંગણ ય ભૂલ્યું ઓળખાણ.

૧૬૮૯.
મિત્ર એ, જે ભીડમાં પણ નામથી બોલાવતો,
ને મરણ પાછળ ય મારી વાત હસતાં માંડતો.

૧૬૯૦.
કાગળોની નાવ તરતી, ને અમે રાજા હતા,
આજ મોટરમાં ફરું, પણ રાજ એ ખોવાઈ ગ્યું.

૧૬૯૧.
લાકડી ટેકે ચડું છું રોજ સીડી ઘર તણી,
‘લિફ્ટ નાખું, કાલ નાખું’, દીકરો બોલ્યા કરે.

૧૬૯૨.
મેઘ આવ્યો, ધૂળ મ્હેકી, ને હૃદય ભીનું થયું,
કોઈ જૂની વાત જાણે ઓસરીએ ઊતરી.

૧૬૯૩.
આ પરાગે પાનખરમાં શોક ના કીધો જરા,
એ ય જાણે, કાલ પાછી આવવાની છે વસંત.

૧૬૯૪.
ફૂટપાથે દીવડા વેચે બિચારી છોકરી,
કોણ જાણે, ઝૂંપડે એના બળે દીવો નહીં.

૧૬૯૫.
શબ્દ જ્યારે મૌન થઈને આંખમાં ઊગી ગયા,
એ જ પળ, તારા હૃદય પર મેં પ્રથમ ગઝલો લખી.

૧૬૯૬.
ઓલિયાને પૂછતાં મેં: ‘ક્યાં ખુદા?’, તો એ કહે,
‘શોધનારો તું જ, ને તારું હૃદય એનો મુકામ.’

૧૬૯૭.
તું મળી ત્યારે મને લાગ્યું, બધું પૂરું થયું,
તું ગઈ પછી શ્વાસ પણ જાણે ઉછીના લાગતા.

૧૬૯૮.
એ ઘડી તું દ્વારથી ગઈ, ને ઘડી અટકી પડી,
ત્યારથી આ ઓરડામાં ના સમય આગળ ગયો.

૧૬૯૯.
આ પરાગે ફૂલને કીધું: ‘ખરીને શું ગયું?’
ફૂલ બોલ્યું: ‘જાત ગઈ, ને મ્હેક પામી ચોતરફ.’

૧૭૦૦.
ખેતરે ઊભો રહી ખેડૂ નિહાળે આભને,
આંખમાં એની જ આખું વાદળું બંધાય છે.

૧૭૦૧.
એક રોટી, ચાર ભૂખ્યાં, ને રસોડે મા હતી,
ભૂખ પણ શરમાઈને પાછી વળી ગઈ, ઓ ખુદા.

૧૭૦૨.
ભીડ આખી દોડતી’તી, કોઈ ના પૂછે ‘કશે?’
હું ય દોડ્યો, ને પછી પૂછ્યું નહીં મેં ‘કેમ?’ પણ.

૧૭૦૩.
દીકરી બોલી પ્રથમ ‘પપ્પા’ સવારે જે ઘડી,
એ જ પળથી નામ મારું લાગતું મીઠું મને.

૧૭૦૪.
ત્યાં બરફ પડતો, અહીં આંગણ મહીં તડકો હતો,
દેહ મારો આંગણે, ને જીવ દરિયાપાર છે.

૧૭૦૫.
રોજ સાંજે દીવડો મા ઓરડામાં જ્યાં કરે,
ત્યાં ખુદા પણ હાથ જોડી બારણે ઊભો રહે.

૧૭૦૬.
બાપની ફાટેલ ચંપલમાં જડી મેં જિંદગી,
મેં નવા બૂટો ખરીદ્યા, ને ચરણ ભૂલી ગયા.

૧૭૦૭.
દીકરીની આંખમાં એ બાપ ઈશ્વર થઈ ગયો,
ને વિદાયે એ જ ઈશ્વર એકલો રડતો હતો.

૧૭૦૮.
ગામના પાદર ઉપર જે પીપળો ઊભો હતો,
એ જ કાપી, ત્યાં હવે તો મૉલ ઊભો થઈ ગયો.

૧૭૦૯.
ત્યાં દિવાળી ફોન પરથી, બા કહે છે ‘ખુશ રહો’,
ને અહીં ઠંડી હવામાં એકલો દીવો કરું.

૧૭૧૦.
એક છત્રી, બે જણાં, ને ધોધમારે આ સડક,
ભીંજવાની બીક ક્યાં’તી? બસ સહારો સાથનો.

૧૭૧૧.
મોરપીંછું શીશ પર ને હોઠ પર તો વાંસળી,
રાધિકાના નામથી બસ શ્યામનું મુખ ઝળહળે.

૧૭૧૨.
રાજવૈભવ ધૂળ સમજી, એકતારે ગાય છે,
ઝેર પણ મીરાં તણું તો શ્યામ નામે ઊતરે.

૧૭૧૩.
કાળની આ ધાર પર ચાલું, ડરું, ને ડગમગું,
તોય માનું, હું જ ચાલું, ને સમય ઊભો રહે.

૧૭૧૪.
આયનો જો બોલતો તો શું કહેતો, ‘કોણ છે?’
ને ઉતારું રોજ હું તો એક જૂનો મુખવટો.

૧૭૧૫.
ભીડમાં સૌ ચાલતા, પણ કોઈ ના જાણે દિશા,
માત્ર આગળ જોઈ દોડે, એ જ સૌનો ધર્મ છે.

૧૭૧૬.
ખેતરો સૂકાં થયાં, ને બેંક આવી ઓટલે,
લીમડાની ડાળ પર લટકી, ખતમ થઈ જિંદગી.

૧૭૧૭.
ફાટલાં કપડાં પહેરી, પેટ ખાલી, ગાય છે,
એ ભિખારીના ગળામાં રામ બેઠો લાગતો.

૧૭૧૮.
જે ખભા પર બાળને મેં આભ દેખાડ્યું હતું,
આજ એ ખંધો ય શોધે સાથ, ટેકો બાળનો.

૧૭૧૯.
બાંકડે બેસી ગલીમાં રોજ ગપ્પાં મારતા,
બાંકડો ખાલી હવે, ને મિત્ર સૌ ફોટો થયા.

૧૭૨૦.
સ્લેટ પર મેં ચીતરેલો એક સૂરજ આજ પણ
આંખમાં ઊગી રહે છે ધૂંધળી સાંજે ભલે.

૧૭૨૧.
શબ્દ મારા મૌન પાસે ભીખ માગે રોજ રોજ,
ને નયન બોલે બધું, ને હોઠ મૂંગા થઈ જતા.

૧૭૨૨.
દેવળે, દરગાહ, મંદિર, સૌ મહીં હું ઘૂમિયો,
અંતમાં ભીતર ઝુકીને ત્યાં નિહાળ્યો એ જ તું.

૧૭૨૩.
લાકડાં પર જે બળે, એ માત્ર ખાલી પીંજરું,
ને પરિંદો ક્યારનો આકાશમાં ઊડી ગયો.

૧૭૨૪.
ફાગણે આખાય વગડો કેસરી થઈ ઝળહળે,
ને ઉદાસી પાનખરની ક્યાંય દૂરે જઈ છુપે.

૧૭૨૫.
આભમાં સૌ પેચ લડતા, ‘કાઈપો’ની બૂમ છે,
એક બાળક રોડ પર દોડે, કપાયો દોર લઈ.

૧૭૨૬.
આ પરાગે બાગ છોડી ઝૂંપડીમાં મ્હેકતો,
જ્યાં ગરીબોની હવામાં ફૂલ જેવી ચાંદની.

૧૭૨૭.
તું હસે ત્યાં ઝાંઝરી ઝણકે બધે ને ઝળહળે,
તું રડે ત્યાં આભ આખું વાદળોથી ઊભરે.

૧૭૨૮.
તું ગઈ પછી ઓરડામાં અત્તરોની ગંધ છે,
એ ય ઊડી જાય તો હું શ્વાસ લઈને શું કરું?

૧૭૨૯.
પાંચ વરસે ગામ આવે, હાથ જોડી ને હસે,
જીતતાં નેતા, પછી તો ગામ ભૂલે ને ખસે.

૧૭૩૦.
એક ઘરમાં પાંચ જણ ને પાંચ ફોનો ઝળહળે,
વાત કરવા ઓરડેથી ઓરડે મેસેજ જાય.

૧૭૩૧.
દીકરીના લગ્ન માટે બાપ વેચે ખેતરો,
ને મહેમાનો જમીને ‘વાહ’ બોલે ઓડકાર.

૧૭૩૨.
દફતરે જઈ સાંજ લગ ઊભો હતો હું હારમાં,
ને પછી ‘કાલે મળો’નું બોર્ડ ઝૂલે બારણે.

૧૭૩૩.
બૅન્કમાં ખાતું ભરેલું, ને તિજોરી છલછલે,
શેઠને તો ઊંઘ આવે ના કદી પણ રાતભર.

૧૭૩૪.
ગામમાં તો સૌ સગાં, ને ઓટલે સૌ સાથ છે,
આ નગરમાં બાજુવાળો પણ અજાણ્યો લાગતો.

૧૭૩૫.
પીપળાની ડાળ પરથી એક પંખી ગાય છે,
ને નગરનાં હોર્નમાં એ ગીત ડૂબી જાય છે.

૧૭૩૬.
બા ગયાં, ને ઓસરીનો હીંચકો પણ ચૂપ છે,
રાત આખી એ પવનમાં ગાય છે ધીમું ભજન.

૧૭૩૭.
બાપુએ જે લીમડો વાવ્યો હતો, એ આજ પણ
છાંયડો દે છે બધાને, ખુદ તડકમાં જઈ તપે.

૧૭૩૮.
દીકરીને આજ પીઠી ચોળતાં તો મા રડી,
હાથ પીળા દીકરીના, આંખ માની લાલ છે.

૧૭૩૯.
ગામથી ઊડ્યો હતો હું પાંખમાં સપનાં ભરી,
આજ પાછા આવવાની પાંખ પણ ના ઊઘડે.

૧૭૪૦.
ધૂળ ભીની, મ્હેક ઊઠી, ગામ આખું ઝૂમતું,
ફ્લૅટમાં તો બસ ગટરની વાસ આવી ઊભરે.

૧૭૪૧.
અક્ષરોના ઝુંડમાં હું શોધતો’તો અર્થને,
એક બાળક ‘મા’ કહીને અર્થ આખો દઈ ગયું.

૧૭૪૨.
આંખ ઝાંખી, કાન ધીમા, ને ચરણ પણ થરથરે,
તોય દાદા પૌત્રને લઈ બાગમાં જઈ દોડતા.

૧૭૪૩.
આ પરાગે શ્વાસમાં જે મ્હેક ભીની સાચવી,
એ જ લઈને આખરે હું ધૂળ થઈને ઊડશું.

૧૭૪૪.
હાથમાં માળા ફરે છે, મન ફરે છે ચોતરફ,
એક મણકો રોજ સાચો થઈ ફરે, તો રામ છે.

૧૭૪૫.
પત્ર તારો ખોલતાં તો મ્હેક આખા ઓરડે,
આ પરાગે બંધ રાખી એ સજાવ્યો હેતથી.

૧૭૪૬.
રોડ પર ખાડા જ ખાડા, ને નગરમાં નાવડી,
તોય નેતા ભાષણોમાં વાત કરતા સ્વર્ગની.

૧૭૪૭.
ડૉક્ટરે તો ખાંડ, ઘી ને તેલ છોડાવ્યાં બધાં,
ને ઉજાણીમાં ગયો તો ભાવતાં સૌ ખાઈ ગ્યો.

૧૭૪૮.
આયનામાં બાપનો મેં આજ જોયો એ ઘડી,
સાવ મારી જેમ, પણ મેં ના કદી જાણ્યો હતો.

૧૭૪૯.
ગોકુળે સૌ શોધતી ને શ્યામ મળતો ના કદી,
ભક્તિથી જ્યાં આંખ મીંચી, ત્યાં જ મુરલી વાગતી.

૧૭૫૦.
રોજ ફાટે એક પાનું ભીંતના કૅલેન્ડરે,
આ પરાગે આયખું પણ રોજ ખરતું ભાળિયું.

૧૭૫૧.
ચૅનલો પર બૂમ પાડે એન્કરો સૌ રાતભર,
સત્ય તો બસ મૌન રાખી ઊંઘતું’તું ઘર મહીં.

૧૭૫૨.
દીકરાને ફોન કીધો બાપુએ સો વાર તો,
એક વારે ના ઉપાડ્યો, દફતરે એ વ્યસ્ત છે.

૧૭૫૩.
હોટલે તો બાર વરસો બાળ ધોતો વાસણો,
સ્લેટ એની ધૂળ ખાતી ઝૂંપડીના ગોખલે.

૧૭૫૪.
ચાંદની આ રાતભર જળમાં ઝબોળે જાતને,
ને સવારે ઝાકળો થઈ ઘાસ પર એ ઊતરે.

૧૭૫૫.
આ પરાગે ફૂલ સાથે ‘પોસ્ટ’ કીધી, ને પછી
મ્હેક કરતાં ‘હાર્ટ’ ગણતો, એ ય થઈ ગ્યો માનવી.

– પરાગ રતનપરા