કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૧૦૨ / ૧૦૯
રસોડે ય રોટી, પહાડે ય ઝંડો, મને રોકશો ના, ભલે માર્ગ ઠંડો;
મોર ટહુકે રે ડુંગરિયે, સાદ ઝીલે મારું મન, ઝરમર ઝરમર મેહ વરસે ને ભીંજે આખું વન…
રાતભર ચિંતા કરીને તેં વધાર્યું શું, કહે? માત્ર ધોળા વાળ ને આંખે ઉદાસી ત્યાં રહે;
કબીરે સર્ચ એન્જિનને પૂછ્યું:
જો કાલે હું ન હોઉં, તો સવારે
યાદ ઊભી છે અચાનક આંગણે સાંજે ફરી, આરતીનો સૂર રેલ્યો ઉંબરે સાંજે ફરી.
ગયો તૂટી ભલે રાતે, સવારે ચાલ, ઊભો થા, ઢળીને સૂર્ય ઊગે છે, ઇશારે ચાલ, ઊભો થા.
ઊઠો ને સાયબા, થઈ છે સવાર, આંગણિયે ઊતરી સોનેરી ધાર…
નવ નવ રાતનો દીવડો રે, માડી, ઘટમાં ઝળહળ થાય, ગરબે ઘૂમે ગામ આખું, ને આભ ઊતરી ગાય…
ચાલ મનવા, ફરી બાળક થઈએ, કાગળની હોડી, ધૂળનાં ઘરમાં રહીએ…
આંસુની એ ધારથી કો’ પથ્થરો પણ પીગળે, એક માની આહથી તો પર્વતો પણ પીગળે.
જરા જોવા જ આવ્યો’તો, વિસાર્યું ગામ મેળામાં, નચાવે ઢોલના તાલે, ગુમાવ્યું નામ મેળામાં.
ઇન્દ્ર ખિજાયો, આભ ફાટ્યું,
પ્રેમમાં ક્યાં ચોપડા છે? ક્યાં સહી કે નોંધ છે? હોય સાક્ષી તો હૃદયનો એક બસ સંબંધ છે;
તને પૂજ્યો યુગોથી મેં, કદી માણસ બની જોજે, અમારી ઝૂંપડીમાં તું કદી ફાનસ બની જોજે.
સાંભળ મારો સાદ, પ્રભુ, તું સાંભળ મારો સાદ, અંધારે અટવાયો છું, તારી પાડું છું ફરિયાદ…
પહેલે વરસાદે રોડ બધા ધોવાયા રે, ખાડામાં સ્કૂટર ને સાહેબો ખોવાયા રે…
થોરને ય ફૂલ ખીલે, સૈયર, જો તરસ સાચી હોય, કાંટાની વચ્ચે ય કોઈ મ્હેકની વાટ જોય…
બેઠો ભલે એ ચૂપ, પણ કો’ મૌનની વાર્તા હશે, ભીની જરા આંખો જુઓ, કો’ ઘાવની વાર્તા હશે.
સવારે, સાંજ ને રાતે ઘણું નાણું કરી ભેગું, છતાં સૌ સાથ બેસીને ન એ ભાણું કરી ભેગું.
દડો ગયો જમનાને ધરે, ને કાનો કૂદ્યો નીર, ગોકુળ આખું થરથર ધ્રૂજે, ઊભું જમનાને તીર…
રોટલી છેલ્લી બચે, તો એ કહે: ભૂખ જ નથી, રાતભર જાગી, સવારે મા કહે: થાક્યાં નથી;
મારા ગામની નદી નકશામાં નથી.
ભલે પગ ઘવાયા, ફરી ચાલવું, દિશા પણ ભુલાયા, ફરી ચાલવું.
રેશમની દોરી ને ચોખાના દાણા, વીરા, તારે કાંડે બાંધું હું મારા પ્રાણ…
રણની રેતમાં દૂર
રોટલી ગરમાગરમ સૌ થાળમાં ઝંખે સદા, સ્વાદ પર એના બધા છે આજ પણ જાણે ફિદા;
મહીડાં વેચવા હાલી ગોરી, વાટે ઊભો કાન, મટુકી ફોડી, પાલવ ઝાલ્યો, ભૂલી ગઈ હું ભાન…
આધાર કાર્ડમાં હું છું, પાન કાર્ડમાં હું છું,
આંગણું ક્યાં? ઝાડ ક્યાં? ક્યાં ઓટલો છે ફ્લેટમાં? નામપાટી બારણે, પણ ઉંબરો છે ફ્લેટમાં?
જાને હવે, રહેવા દે, મારે નથી બોલવું, તારી મીઠી વાતુંમાં હવે ફરીથી નથી ડોલવું…
આખું નગર બળતું હતું, એ ધાડમાં તું પણ હતો, ઘર ઘર ઉપર જે ગાજતી, એ રાડમાં તું પણ હતો.
ડોસો લાવ્યો મોગરાનો ગજરો, ડોસી શરમાણી રે, ધોળા વાળમાં ખોસ્યો ગજરો, થઈ ગઈ પાછી રાણી રે…
એ જ તો જીત્યા, જગતમાં જાત હાર્યા પ્રેમમાં, ને ગુમાવ્યા એ જ જેણે દાવ ધાર્યા પ્રેમમાં.
મારે ઘેર રોજ આવે કાનો, માખણ ચોરે, ને બોલે નહીં, છાનો છાનો…
દોસ્તાર ગ્યો, ને ગામની એ ઓસરી ખાલી રહી, શાળા મહીં બે જણ તણી એ પાટલી ખાલી રહી.
ગામ ખાલી થઈ ગયું છે. જુવાનિયા શહેર ગયા,
પિયરિયું સાંભરે રે, સૈયર, પિયરિયું સાંભરે, બાના હાથની ખીચડી ને બાપુની ઉધરસ સાંભરે…
સુખ તણી શોધે ભમું, એ કોણ ગામે ક્યાં વસે? દેવળે? ધનમાં? કદી એ ઈશ-નામે ક્યાં વસે?
હવે છે સવારી, રજા આપજો, બિછાવી પથારી, રજા આપજો.
જાતાં જાતાં એક કારણ તો દેતો જા, આમ અધવચ્ચે છોડ્યાનું, સાજન, એકાદ બહાનું દેતો જા…
વર્ષો પછી કૉફી હાઉસમાં
જિંદગી ક્યારેક તડકો, ક્યાંક છાંયો હોય છે, ક્યાંક હસતો જામ, તો ક્યાં ઘાવ ઊંડો હોય છે;
હરિ આવ્યા મારે ઝૂંપડે, ના દીવો, ના ઘી, તોય ઝળહળ થયું આંગણું, જાણે ઊગ્યો રવિ…
આઘો રહેજે, કાનુડા, મને અડતો ના, જમના કાંઠે લોક ઊભું, તું ઝઘડતો ના…
કવિતાથી ભૂખ્યાનું પેટ ભરાતું નથી,
એના ફોટામાં ગાલ ગુલાબી,
કાળા ગગનમાં ચીરતી એ વીજળી આવી ચડે, બળતી બપોરે ક્યાંકથી કો’ વાદળી આવી ચડે.
ઘણું દોડ્યા, ઘણું ભેગું, અટકવાનો સમય ક્યાંથી? હસે સંતાન ઘરમાં ને મલકવાનો સમય ક્યાંથી?
ગામનો કૂવો સો વર્ષથી