આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૮૯ / ૧૦૬
માળિયાની ધૂળમાં બેઠાં ભુલાયાં રમકડાં, બાળપણ લઈને ગયું ને સૌ છુપાયાં રમકડાં.
રાખડી બાંધું વીરા, તારે કાંડે રેશમ દોર, આ દોરે બાંધ્યું છે બેનીનું હૈયું, નથી બીજો કોઈ તોર.
પગમાં વાગ્યો કાંટો તો મા કાઢી દેતી સોયે, હૈયે વાગ્યો કાંટો, એને કોણ રે કાઢે, કોઈ?
આંસુઓ કોરાં કરીને હું વહાવું ગઝલમાં, ને હૃદયના ઘાવને ફૂલો બનાવું ગઝલમાં.
માધવ, માફ કરજે.
એક છત્રીમાં બે જણ, ને વરસાદ આખું ગામ, તું ડાબે ભીંજાય, હું જમણે, ને વચ્ચે તારું નામ.
વરસાદ ધોધમાર નથી આવતો આજે,
રાધા હવે જમનાકાંઠે નથી જતી.
દીકરી, તારે નામે લખું છું —
ઘસાશે જે સુખડ જેવો, સદા કામે ખપી જાશે, લડે જે સત્યને માટે, વતન-નામે ખપી જાશે.
કહી દીધી ગઝલમાં સૌ ઘણી વાતો, હવે જઈએ, નિભાવ્યો સાથ સૌનો, ને હતો નાતો, હવે જઈએ.
સાંકળ વાસી, બારી વાસી, વાસી દીધાં કમાડ, તોય વેલ થઈ કોઈ ચડ્યું રે મારા મનની વાડ.
આંગણું આ શબ્દનું મેં રોજ ધોયું આંસુથી, ને તને પણ આંખમાંથી એમ ખોયું આંસુથી.
ઊડી જાશે હંસલો એકલો, પાંજરું રહેશે ખાલી, માયાના આ મેળામાં, ભાઈ, કોણ કોની રખવાળી?
છોકરાં ઊડી ગયાં, ને બસ બિચારું ઘર હવે, દીકરો ફોને કહે છે: ‘એ તમારું ઘર હવે.’
મોડો મોડો આવ્યો મેહુલો, ખેતર રહ્યાં તરસ્યાં, મોડો મોડો સાયબો આવ્યો, તોય નેણ મારાં વરસ્યાં.
અલખનો ઓટલો રે, એને નહીં ઉંબર, નહીં બારી, જે આવે એને આવકારો, એવી રીત અમારી.
તીર્થ ફરિયો, દાન કીધાં, રામ મળ્યો કે નહીં? વાંસળી મેળે ખરીદી, શ્યામ મળ્યો કે નહીં?
પ્રેમ તો ખીલે ગમે ત્યાં, રણ મહીં, પથ્થર મહીં, એ ન પૂછે જાત, ભાષા, દેશ કે કુળ — કૈં નહીં;
સોમવારની સવાર પડી ને માસ્તર ચાલ્યા નિશાળે, ચશ્માં ભૂલ્યા, ચોપડી ભૂલ્યા, ચાવી રહી ગઈ તાળે!
સવાલો ઘણા છે, જવાબો નથી કંઈ, ગણિતમાં ય એના હિસાબો નથી કંઈ;
રીસમાં મેં તો કમાડ વાસ્યાં, સાયબો પાછો વળિયો, હવે ઊંઘ ના આવે રાતે, જીવડો મારો બળિયો.
રોજ થોડું રોજ મરતું બાળ મારી ભીતરે, ને ખરે છે પાન, સૂકી ડાળ મારી ભીતરે.
પતંગિયું એક જ દિવસ જીવે છે,
ઘંટ ગાજે, ભીડ ભારે, મંદિરે માણસ મળે? શોધ આખા વિશ્વમાં, પણ ભીતરે માણસ મળે.
દીવો થઈને બળવું, ભાઈ, એ જ સાચું ભજન, બીજાનાં આંસુ લૂછે, એનું ઊજળું રે મન.
રોજ બે કપ ચા સવારે મેજ પર મૂકાય છે, એક દાદા પી જતા, ને એક ઠંડો થાય છે;
હતી એકલી બસ ધજા ટોચ પર, મળી શોખથી એ સજા ટોચ પર.
નદી કહે પથ્થરને: ‘ભાઈ, તું કેમ રહ્યો કઠણ?’ પથ્થર બોલ્યો: ‘તારે કાજે ઘાટ બનું, એ મારું વળગણ.’
માટીનો મારો દીવડો, ને રૂની મારી વાટ, તેલ પૂર્યું છે પ્રેમનું, ભલે ઝંઝાવાતની રાત.
હતું રણ બધે, ત્યાં બહારો ઉગાડો, અમાસે ગગનમાં સિતારો ઉગાડો.
આંખ ખુલ્લી, છત ભણી બસ એમ તાકી, નીંદ ક્યાં? બૅંકના હપતા હજી છે ચાર બાકી, નીંદ ક્યાં?
લગ્ન પછીની પહેલી સવારે એ અરીસા સામે બેઠી હતી —
પ્રેમમાં જો દિલ જ તૂટે, તો ગઝલ સારી બને, હાથથી જો હાથ છૂટે, તો ગઝલ સારી બને.
કાનો આવ્યો અમદાવાદ, ને ગોપીઓ ગઈ મૉલે, વાંસળી વેચી સ્પીકર લીધું, રાસ રમે ડીજેના તાલે.
આયનો જોયા કરે, ને ગાલ પર લાલી ચડે, વાયરો પાલવ ઉડાડે, વાત વણબોલી અડે;
દાદાજીના ગયા પછી માળિયેથી એક ડાયરી મળી —
સૂઈ જા મારા લાલ, તારો બાપુ જાગે રાત, ફેક્ટરીના ઘોંઘાટમાં હું ગૂંથું તારી વાત.
મા હલાવે, ગીત ગાયે, પારણે કવિતા મળી, બાપુ ઊભા રાહ જોતા, આંગણે કવિતા મળી.
એ રસોડાની બારીમાંથી
રાતે મારી પાંપણ ઉપર ઉજાગરાનો મેળો, ઊંઘ રૂઠીને ચાલી ગઈ, ને સપનાં ભૂલ્યાં ડેલો.
તું હોય ને ટપરીની ચા, ને ઓટલાની વાત, એનાથી મોટી શું, દોસ્ત, બીજી કોઈ સોગાત?
હું ભટકતો રોજ, આખી ભીડનો પડઘો બની, આંસુ થઈ આંખે ઝમું છું પીડનો પડઘો બની.
પારણે ઝૂલે, હસે, ને ગીત ગાતું આયખું, ધૂળમાં રમતું ખુશીથી, મેહ ન્હાતું આયખું.
તને શોધું, મને શોધું, જડી આંખો અરીસામાં, સમયની ધૂળમાં ઢંકાઈ હું ઝાંખો અરીસામાં.
નિવૃત્તિના દિવસે ઑફિસે મને
રાતે પાકીટમાંથી
રોજ દોડું, રોજ હાંફું, શોરમાં છું ને નથી, ઊંઘ ને જાગ્યા વચાળે, ભોરમાં છું ને નથી.
જાણતું સઘળું, છતાં એ દોડતું દીવા તરફ, પાંખ બળશે, તોય બંધન તોડતું દીવા તરફ.
પહેલી વાર મેં જોયો તને, ને મનમાં વાગ્યો ઢોલ, આંખ મળી ને બોલી ગઈ હું વગર બોલ્યે બોલ.