આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૮૬ / ૧૦૬
ઘટે છે ચાંદ, એ તો રાતને દીધો દગો શાનો? ખરે છે પાન, એમાં ડાળનો એકે ગુનો શાનો?
કવિતા એટલે શું, એ પ્રોફેસરે સમજાવ્યું:
ઝૂંપડીમાં સુખ ઘણું છે, રાજની ઈચ્છા નથી, આભ છત્રી છે અમારી, તાજની ઈચ્છા નથી.
અમાસે ભટકતો સિતારો બની જા, હવે ડૂબતાનો કિનારો બની જા.
હજી એક દીવો બુઝાતો નથી, અમાસે ય ક્યાંયે છુપાતો નથી.
ડૉલરોના દેશમાં પણ શ્વાસમાં ગુજરાત છે, થેપલાં ડબ્બે ભરીને આવતી સોગાત છે.
એક કિસ્સો સાવ નાનો, પ્રેમનો, પણ ખાસ છે, એક દીવો, એક બારી, ને નજરમાં પ્યાસ છે;
પડો તો ફરીથી ખડા થઈ જવાનું, ભલે પાંખ તૂટે, ગગન આંબવાનું;
દાદીની અથાણાની બરણીમાં તિરાડ પડી હતી.
મારા ગામમાં સૂરજ આથમે ત્યારે
બા નથી, પણ આંગણામાં એ જ ક્યારી છે ઘરે, ઓસરીની એ જ ઢળતી સાંજ ન્યારી છે ઘરે.
નવી સોસાયટીના રસ્તા પર સિમેન્ટ ભીની હતી ત્યારે
જીવનની પરીક્ષા ચાલુ છે, ભઈ, પેપર કોઈ ન ફૂટે, સિલેબસ તો રોજ બદલાય, ને સાહેબ કદી ન છૂટે!
ભળકડે આવ્યા સાયબા, આંખે ઉજાગરો કોનો? પાઘડીના પેચમાં ભરાયો મોગરાનો ગજરો કોનો?
મને એક જ બોલ વાગ્યો રે, સાધો, એક જ બોલ વાગ્યો, જનમ જનમનો સૂતો આતમ ઝબકી ઝબકીને જાગ્યો.
ગામનો એ એક કવિ, બસ ગીત છોડીને ગયો, શબ્દમાં જીવી જવાની રીત છોડીને ગયો.
રાહ એટલે તમે કહેશો — ઘડિયાળ.
અમે તો વાદળ જેવા વણજારા, આજ અહીંયાં, કાલ કહીં, ને પરમ દિવસ પરબારા.
મધમાખીને કોણે શીખવ્યું કે ફૂલ ક્યાં છે?
તમે દ્વાર ખોલો ઘડી બે ઘડી, નયનથી ય બોલો ઘડી બે ઘડી.
કાપશો થડ તોય એમાં કૂંપળો ફૂટી જશે, પથ્થરો મૂકો ભલે, ઝરણું ય ત્યાં છૂટી જશે;
ફ્લેટ મોટા, લિફ્ટ ઝડપી, આંગણું મળતું નથી, ડોરબેલો ગાજતી, પણ બારણું મળતું નથી.
ઘરવાળી તો હિસાબની પાકી, પણ પોતાનો હિસાબ રાખે ના, સૌનું ભાણું ગણી ગણી ભરતી, ને પોતાનું ભાણું ચાખે ના.
રામની જય બોલનારા લાખ, રાવણ છે બધે, કોઈ સામે ના જુએ, બસ હાથ-દર્પણ છે બધે.
રોશનીથી ઝળહળે છે, આ બજારે ક્યાં રડું? નાવડી હાસ્યો ભરી, હું આ કિનારે ક્યાં રડું?
નંબર તારો ડિલીટ કર્યો, પણ આંગળીઓને યાદ, રાતે ઊંઘમાં ડાયલ કરે છે, તને પાડતી સાદ.
આંખ મીંચું ત્યાં જ તું તો ભીતરે નિત ઝળહળે, રોજ ઊઘડતું કમળ જે અંતરે નિત ઝળહળે.
દ્વાર મંદિરનાં ઉઘાડો, મન-કમાડો ખોલજો, આરતીની સાથ હળવે પ્રેમ પણ બે બોલજો;
કોઈ પૂછે ‘કેમ છે?’ તો આંખ ભરાઈ આવે, એટલું પણ કોઈ પૂછે, એ ઘટના ક્યાં રોજ થાવે?
ભલે હોય આંધી, નમીશું નહીં, દિયો ઘાવ લાખો, રડીશું નહીં.
ઝેર મીરાં જેમ હસતાં પી શકે તો આવજે, જે ક્ષણે છે, એ ક્ષણે બસ જી શકે તો આવજે.
કરમ કર, ને પછી ફળની બધી યે આશ છોડી દે, જગતના મોહ-માયાના સકળ આ પાશ છોડી દે.
કેસૂડાનો રંગ ઊતરે, પણ તારો રંગ ઊતરે ના, ધોઈ ધોઈ થાકી, સૈયર, ચૂંદડી કેમે ય નીતરે ના.
રત્નની માળા તજી, ના હારમાં શ્રીરામ છે, વજ્ર જેવા દેહમાં બસ એક કોમળ નામ છે;
ઊંઘ રિસાઈ ગઈ રે, ભઈલા, ઊંઘ રિસાઈ ગઈ, મોબાઈલનું ચાર્જર લઈને પિયર ચાલી ગઈ!
એક ખુરશી બારણે, ને એક ઝાંખી આશ છે, એક ચશ્માં તૂટલાં, ને આંસુનો ઇતિહાસ છે;
દરિયા, તું આખો દિવસ
તમે એક જ ટહુકો દેજો, સાજન, તો હું દોડી આવું, સાત સમંદર, સાત પહાડ, હું પાંપણ પર ઉપાડી લાવું.
રોજ જોઉં આયનો, પણ દર્પણે હું કોણ છું? આંખ ખોલું, આંખ મીંચું, પાંપણે હું કોણ છું?
હવે ચશ્માંનો નંબર વધે, ને ઝાંખા સઘળા ચહેરા, ઝાંખા ઝાંખા દિવસો લાગે, સપનાં થયાં ગહેરાં.
સૌ ગયા, ઘર પણ ગયું, બસ એક નામ રહી ગયું, એ ગલી, એ ઓટલો, ને એ જ ગામ રહી ગયું.
હેત બાનું એટલું કે ખોરડું ઓછું પડે, રાત ઢળતાં વાત એવી, ઓરડું ઓછું પડે.
માળિયું સાફ કરતાં એક જૂની ડાયરી મળી.
રાતે ખખડી સાંકળ, ને મેં ઓઢી લીધી ચાદર, સવારે જોયું, ઉંબરે મૂકી ગ્યું કોઈ ઝાકળની ઝાલર.
ભરબપોરે તાપ ઝરે, ને ચકલી શોધે છાંય, ધોમ ધખે ધરતી, તોય મજૂરણ ગાતી જાય.
કોઈ આવે ના બચાવા, દીવડો બનવું પડે, તાપને માથે ધરીને છાંયડો બનવું પડે.
સૂર્ય ઊગે, ને કમળની પાંખડી જો ઊઘડે, તો ઉદાસીમાં ઢળેલી ઓરડી જો ઊઘડે.
મંદિરોમાં શોધતો'તો, શ્વાસમાં પણ રામ છે, ઝૂલતા એ ખેતરોના ઘાસમાં પણ રામ છે.
સાંજ ઢળતાં પાદરે વડ હેઠ ચોરો સાંભરે, ને પતંગોની ઉડાને કાચ-દોરો સાંભરે.
મારું મન એક જૂની ધર્મશાળા છે.