આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૧૯ / ૧૦૬
સાલ નવી ને સપનાં નવલાં, આંગણ પૂરો રંગોળી, જૂનાં રીસામણાં ભૂલી જઈએ, ભેટીએ હૈયાં ખોલી.
મા ગયાને ત્રણ વરસ થયાં,
ફરી એ જ ઘંટી, દહાડો થયો, હજી ઊંઘ આંખે, ઉઘાડો થયો.
પ્રશ્ન ૧. ખાલી જગ્યા પૂરો: તારા વગરની સાંજ એટલે ________.
ઓસરીમાં બેસવાનો બસ પસારો છે હવે, નોકરી ગઈ, દોડ થંભી, ને ઉતારો છે હવે.
તને જોવા ઝરૂખેથી, નભે તારા ગણું છું હું, ઘડી, પળ, શ્વાસ ને ધબકાર, સૌ વારા ગણું છું હું.
મનનું પંખી કેવું ઘેલું, કોઈ કહ્યું ના માને, સરવર કાંઠે બેઠું તોયે ઝાંઝવાં પાછળ તાણે.
તું મળી ને શબ્દને પણ પાંખ લાગી ત્યારથી, આ કલમને પણ ગઝલની ભૂખ જાગી ત્યારથી.
ટોળે ટોળે ભળતો જાઉં, ને ટોળે ખોવાઉં, હું માણસ છું? અરીસે ઊભો રહીને મારો ચહેરો શોધવા જાઉં, હું માણસ છું?
ભાર દે તો સાથ સાથે બે ખભા પણ આપજે, દર્દ દે તો, ઓ ખુદા, થોડી દવા પણ આપજે.
એ રોજ સાંજે ટીવીના સમાચાર
બહાર ખારોપાટ ને ભીતર મીઠી વીરડી રે, કચ્છની ધરતી ઓઢે જાણે ભરતકામની ચૂંદડી રે.
હું બરફ જેવો હતો, ને સાવ પાણી થઈ ગયો, જે તરસ્યા હોઠ પર વરસી લહાણી થઈ ગયો.
હંસલા, તારે એકલું ઊડવું, એકલું જાવું પાર, સરવર છોડી, માળો છોડી, છોડી સૌ શણગાર.
રોજના સંઘર્ષમાં આંખે નમી બાકી નથી, હોઠ પર તો છે હસી, ભીતર ખુશી બાકી નથી.
ઘડો તો બને છે ટિપાયા પછી, ઝગે હીરલો પણ ઘસાયા પછી.
શ્રાવણે શિવલિંગ પર તો દૂધની ધારા વહે, બારણે ભૂખ્યું ય બાળક ભૂખની પીડા સહે;
બહાર ગરજતો મેહુલો ને ભીતર તાળાબંધ, સાયબા, કઈ કૂંચીએ ખોલું તારા મનનો બંધ?
માતૃભાષાના હૃદયમાં સાવ છાની છે ગઝલ, બાળપણના ઘૂઘરા જેવી જ માની છે ગઝલ.
એ રડતો નથી, એવું સૌ માને છે.
યાદ છે, બેટા? તારી પહેલી સાઇકલ.
ન કાશીમાં, ન કાબામાં, ખુદાની ઝલક છે ભીતર, બધા દીવા ઠરે ત્યારે, ખરી જે ચમક છે ભીતર.
એવી તે પ્રીત અમે બાંધી રે સાયબા, ભવની તરસ એક ઘૂંટડે ઉતારી.
બાની જૂની પેટીમાં તો સામાન ઘણો છે, ભાઈ, ખોલું ત્યાં તો ઊડે આખી જિંદગીની રજાઈ.
શબ્દ ઓછા જ્યાં પડે, ત્યાં થાય વાતો મૌનમાં, આંખમાંથી આંખમાં બંધાય નાતો મૌનમાં.
ચાંદ સાથે વાત કરતો, ગામ સૌ ગાંડો કહે, રોજ રટતો એક સરખું નામ, સૌ ગાંડો કહે.
ઓરડાઓ શાંત, સૂની આ સફર તારા વિના, ના દવા, ના કો દુઆ, કરતી અસર તારા વિના.
ના હલેસાં, નાવ પણ ના, સાદ સામે પાર છે, પૂર ઘૂઘવતું, છતાં એ નાદ સામે પાર છે.
માટી, પાણી, અગન, પવન ને આભ તણું આ ઘર, પાંચ તત્ત્વનું પૂતળું નાચે, ને માને: ‘હું અમર!’
સ્મશાનેથી પાછા આવ્યા ત્યારે
તેં ચાંદની સાક્ષીએ
પાસમાં પૈસો ભલે ના હો, ખુમારી જોઈએ, સાદ દે તોફાન તો, એની સવારી જોઈએ.
ભળી જાશે બધી માયા, બધી યે ચીજ માટીમાં, ગગનમાં જે ઝબૂકે છે, પડે એ વીજ માટીમાં.
આંખ મીંચી ધ્યાનમાં, ને મન ય હળવું થઈ ગયું, એક બારી ઊઘડી ને આભ ખુલ્લું થઈ ગયું.
લીલું પાન જોયું ને તમે સાંભર્યાં રે લોલ, જાણે સૂકી ડાળે પહેલાં ટીપાં ઝર્યાં રે લોલ.
ગામના પાદર કને લીલી ઘટા વાડી હતી, ધૂળિયા રસ્તા ઉપર બે બળદની ગાડી હતી.
હું કહું છું: ‘પપ્પા, હવે રહેવા દો,
સરળ સીધા રહો તો, લોક કાપી ખાય છે તમને, બનો વાંકા જરા, ખુરશી સદા સોંપાય છે તમને;
ઝાડુ લઈને રોજ શેરીમાં સવારે કોણ છે? ચોક વચ્ચે ધોમ તડકે, એ ઇશારે કોણ છે?
હે ઈશ્વર, રાતે નવ વાગ્યે
તું મળે એ ઠીક, તારું આવવું સુંદર હતું, રાતભર તારી પ્રતીક્ષા, જાગવું સુંદર હતું.
તું ફરી ગઈ, ને હવે હું બાવરો ચાલ્યા કરું, ઠોકરો ખાતો, ઉછળતો, કાંકરો ચાલ્યા કરું.
ખભે ભારે ભરી થેલી, હવે ડાળે નથી રમતાં, ન ગિલ્લી ને ન દંડો, ના નદીપાળે નથી રમતાં.
માડી, મારી પાનીએ કોની નજરું લાગી? મેળે ગઈ’તી હરખાતી, ને પાછી આવી દાઝી.
બારી બહાર વરસે મેહુલો, ને મારે લેસન કરવું, કાગળની હોડી બોલાવે, ને મારે ગણિત ભણવું!
આંખથી બોલ્યો હતો હું પ્રેમ, તું સમજી શકી? દિલ ધડકતું, પૂછતું’તું ‘કેમ?’ તું સમજી શકી?
ગામમાં ઊભી અડીખમ, પણ હવેલી બંધ છે, આંગણામાં ઘાસ ઊગ્યું, ને અગાશી બંધ છે.
બની લોલક સતત ઝૂલું, ન આ પારે, ન પેલે પાર, કળી છું હું, જરા ખૂલું, ન આ પારે, ન પેલે પાર.
રોજ સવારે લાગે છે
મોર થઈને આંગણે હું નાચતો વરસાદમાં, બાળ થઈ, છત્રી ફગાવી, દોડતો વરસાદમાં.