આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૧૨ / ૧૦૬
રાહ જોતી રોજ ઊભી, બારણે તું આવશે, શીત રાતે ગામના એ તાપણે તું આવશે.
રણ નથી હું, એ જ રણમાં ઊડતી હું રેત છું, આયનો ના, આંસુ જેવું આંખ ભીનું હેત છું.
સાંજના મા-બાપ સાથે બેસવું, એ યોગ છે, ને બધું હોવા છતાં ના બેસવું, એ રોગ છે.
મારા બૉસનો પડછાયો
સમય સાવ હું તો ઉડાવી ગયો, પછી જાતને હું ગુમાવી ગયો.
૮૬૬. બા વિદાયે ઘર બધું આ ભીંત જેવું થઈ ગયું,
૯૪૧. નદી પાર ઊભું હતું ગામ એક,
૧૦૦૧. નદી જેમ ચાલે, વહે, તો જ જીવન,
૧૦૩૧. તમે આવો, અને આંગણ મહીં ખીલે ગુલમ્હોરો,
હું થકી તું લગ જવાનું, આયખે ખૂટ્યું નહીં, એક ડગલાનું હતું અંતર, છતાં તૂટ્યું નહીં.
બધું ઠાલવી દે ન કાગળ ઉપર, કશું આંખમાં રાખ ઝાકળ ઉપર;
કૃપા વરસાદ જેવી નથી હોતી —
તું તરસ થઈ આવ તો હું વાવ જેવો થઈ જઉં, તું નદી થઈ આવ તો હું નાવ જેવો થઈ જઉં.
હું નદી છું, ધસમસું તો પથ્થરો પણ ઓગળે, હું જ ધરતી છું, સહું તો બીજ ઊગી ઝળહળે.
એકડે એક — ઘરમાં એક ફોન હતો,
નથી જે હાથમાં, એ સૌ ફિકરનું વજન મૂકી દે, બળે જે અન્યના સુખથી, બધી એ જલન મૂકી દે.
હતો રામનો ચૌદ વરસે પ્રવાસ, નગરમાં અમારે સદા વનનિવાસ.
હે ઈશ્વર, તેં પૃથ્વી ગોળ બનાવી,
નથી પાસ પૈસો, મજાની ફકીરી, છતાં રાજવી શી દિવાની ફકીરી.
સાયબો ગ્યો પરદેશ, ને મારું તળાવ સુકાય રે, પાળે બેઠી વાટ જોઉં, પડછાયો લંબાય રે.
ના હસું હું, ના રડું, ને હોઠ પર ફરિયાદ ના, જિંદગી એવી ઠરી, કે કોઈની પણ યાદ ના.
મિત્રો મળે છે ત્યારે હું
ઓટલા, ચોપાટ, હોકો, ગામની ડેલી હતી, સાંજ પડતાં ગોઠડીના નામની ડેલી હતી.
મારી પાસે બંગલો નથી, પણ ઝૂંપડીના છાપરામાં
ઘરડાઘરના બગીચામાં ધૂળેટીની સવારે
રોજ પ્રાતઃ પાંચ વાગે જાગવાનું કાલથી, ફાફડા ને ઢોકળાંથી ભાગવાનું કાલથી.
દૂર છે, પણ દૂર ક્યાં છે? એ જ મારો યાર છે, સાત દરિયાપાર પણ એ શ્વાસનો આધાર છે.
એક દી’ ઊભો રહી મેં દૂરથી જોયો મને, ઓસરી ગ્યા કો નદીના પૂરથી જોયો મને.
સ્નેહની ઠંડક નથી, બસ તાપ છે સંબંધમાં, કેટલું તેં, કેટલું મેં, માપ છે સંબંધમાં.
લખું જે ય અક્ષર, બને નામ તારું, ફરું દેશ-પરદેશ, ત્યાં ગામ તારું.
રાતભર જાગ્યા કરું, ને કોણ આવે ઊંઘમાં? કોઈ મીઠું ગીત ગાતું, ને ઝુલાવે ઊંઘમાં.
નથી માગતો મહેલ-મોતી, નથી માગતો તાજ, દેજે પ્રભુ, એવી આંખ, જે વાંચે પારકી દાઝ.
અરીસો રોજ સવારે મારો ચહેરો બતાવે છે —
હવા ખડકની છાતી પર
તારો દીવડો તારી ભીતર, ભટકે શાને બ્હાર? ઘટમાં ઝળહળ જ્યોત બળે, ત્યાં જ ઊઘડે દ્વાર.
ભાઈ, ભગત થયા રે ભારે, ટીલાં તાણ્યાં ચાર, અંદર કપટનો કોઠાર, ને બ્હાર ભજનનો ભાર!
ઓ રે દાદા, ઝાંપે ઊભા, હાથ હલાવો ધીરે, તમ ફળિયાની ચકલી ઊડી સાજનને તીરે.
દીવો તો સૌ પાસે ભાઈ, વાટ ને તેલ ભરાય, ગુરુ વિના કોણ દીવાસળી, જે જ્યોતને જગાય?
જા રે નફટ્ટ, જા રે કાના, ફોડી મારી મટકી, ચૂંદડી ભીંજી, ઝાંઝર છૂટ્યાં, હૈયે લાગી ચટકી!
માતૃભાષા સૌ વિસારી સાવ ઈઝી થઈ ગયા, ‘હાય’, ‘ઓકે’, ‘કૂલ’ બોલી ખૂબ ક્રેઝી થઈ ગયા.
મને વીંધી ગઈ વાંસળીની ધાર, મીરાં રે ઘાયલ થઈ, રાણાના રંગમોલ મેલી, શ્યામને આંગણ ગઈ.
દ્વારકાના સોનેરી મહેલમાં મધરાતે
જો, મિલનની આ સુહાની શી ઘડીમાં આંસુ છે, ફૂલ થઈ ખીલી રહેલી કો કળીમાં આંસુ છે.
ઘરવાળી ગઈ પિયર, ને ઘરમાં મચી ગઈ ધમાલ, ચા મૂકતાં પણ આવડે નહીં, દૂધ ઊભરાયું બેહાલ!
ઓ રે વાલમ, એક જ માગું, ટહુકો એક તું દેજે, સૂની સાંજે આંગણિયે આવી, નામ મારું લેજે.
ધોધ ગાજે, મેઘ વરસે, આજ ઘાટી ગાય છે, ઝાડ નાચે, પાન તાળી, મસ્ત કેડી ગાય છે.
સપનામાં શામળિયો આવ્યો, પાંપણ પર બેસી ગયો, જાગી જોઉં તો આંખ ભીની, ને શ્યામ ક્યાંક વહી ગયો.
પ્રથમ નમું ગણરાય તમોને, વિઘ્ન હરો વરદાતા, લાડુ-મોદક થાળ ધર્યા, ઓ ગૌરીનંદન ત્રાતા.
ડોસી પૂછે: ‘ચશ્માં ક્યાં છે?’ ડોસો કહે: ‘તારે માથે!’ પચાસ વરસથી ઝઘડે બંને, તોય બેઠાં એક જ ખાટે.
માને હવે ટપાલીની રાહ નથી.