કુલ ૫૪૦૭ લેખ · પાનું ૩૦ / ૧૦૯
અવધપુરીમાં દીવા પ્રગટ્યા, રામ પધાર્યા ઘેર, ગલીએ ગલીએ તોરણ બાંધ્યાં, આનંદ લીલાલ્હેર.
દ્વારકાના મહેલમાં સોનાના પલંગ પર
આભ આખું રંગ ઓઢે, ગામ આખે શોર છે, કાચ પાયેલી પતંગો, તેજ કેવો દોર છે;
વરસાદ ગયો. વગડો
વગડાનો વાયરો આવ્યો, લાવ્યો ખુશ્બૂની પોટલી, ખાખરે કેસૂડાં ખીલ્યાં, જાણે રંગની છૂટી ચોટલી.
ભાષણે નેતા બિરાજ્યા, શ્વેત કપડાં ઊજળાં, મેલ મનમાં, પણ સભામાં ખૂબ મુખડાં ઊજળાં.
પ્રીત તે કેવી, પૂછો નહીં, પ્રીત તો ઝીણી ઝીણી ઝળહળ, આંખ્યુંમાં જે ઊગે સવારે, સાંજ પડે થાય ઝાકળ.
બેસ પાસે બે ઘડી, ને ધ્યાનથી તું વાત કર, આંખમાં આંખો મિલાવી, માનથી તું વાત કર.
એ ગયા આપી મને, ના ભાળવાનો વાયદો, ને હૃદયને દઈ ગયા, ના બાળવાનો વાયદો.
ગગો શે’રથી આયવો રે, લાયવો નવા નવા ઢંગ, ફાટેલું પાટલૂન પે’રે ને કે’: ‘આ તો ફૅશનનો રંગ!’
ઊંઘમાં ચાલ્યા કરું છું, જાગવું છે કે પછી? દોડ આ ઇચ્છા તરફની, ભાગવું છે કે પછી?
ના ઉછીનો માગ દીવો, ભીતરે પ્રગટાવ તું, રાત અંધારી ઘણી, બસ ઉંબરે પ્રગટાવ તું.
અચાનક ઝાપટું આવ્યું.
દીકરી ગઈ સાસરે ને ઘરમાં રહી ગઈ એની રંગોળી, ઝાડુ ફેરવું તોય ભૂંસાય નહીં, મા રોજ નીરખે ભોળી.
બાપુ, તમારી તસવીર
પોટલાં મેલ્યાં માથેથી ને હૈયું થયું રે ફૂલ, કેટલાં વરસ ઊંચક્યાં’તાં મેં નકામાં ધૂળ ને શૂળ!
નથી દાવ મારો, ખુદાની રમત છે, બળે કે બુઝે, તે હવાની રમત છે.
રોજ દાઝે ટેરવાં, તોયે ન બોલે કોઈને, પીરસે છે રોટલી એ, ભૂખ મુખની જોઈને;
પ્યાસ લઈ નીકળી ગાગરી રણ મહીં, ને વગાડે તરસ ઝાંઝરી રણ મહીં.
ઈશ્વરે માણસ બનાવ્યો, પ્રેમની દઈ લાગણી, માણસે ઘડ્યા ખુદા ને ભીંત ધર્મોની ચણી;
સા રે ગ મ ના સાત પગથિયે ચડતી જાય આ જિંદગી, નીચે ઊતરે ત્યારે સમજાય, સૂર જ હતી બંદગી.
વાંસળીના સાત છેદમાં બેઠો નંદનો લાલ, ફૂંક મારે તો ગોકુળ ગાજે, ના મારે તો કાળ.
ઘરમાં ચાર જણ છે, ને ચાર સ્ક્રીન.
ભરોસો રાખ, કર્મોથી લખેલું છે હથેળીમાં, હજી સપનું ય નાનકડું છુપેલું છે હથેળીમાં.
રોજ રાતે એ
મેળે ગઈ’તી મનનો રૂપિયો લઈ, આવી ખાલી હાથ, ચકડોળે ચડ્યું હૈયું ને ઊતર્યું કોઈની સાથ.
વૃદ્ધાશ્રમના બીજા માળે
આગ લાગી ગામમાં, ત્યાં આંસુઓ સરખાં હતાં, કેસરી, લીલાં ભલે, પણ સાધુઓ સરખાં હતાં.
ગોકુળમાં હવે ટૂરિસ્ટ બસો આવે છે.
વહું છું, છતાં આ સફરની ખબર ક્યાં? જુએ આંખ સઘળું, નજરની ખબર ક્યાં?
કેડી મારી વાંકીચૂંકી, ગામ લગી લઈ જાય, હાઈવે સીધો સટ, પણ ઘરનું નામ ન આવે ક્યાંય.
ગઝલ થઈ હવામાં ગવાતો ગયો તું, કલમથી કલમમાં લખાતો ગયો તું.
સોસાયટીની મીટિંગ ભરાણી, એજન્ડા એક જ ઝાડ, પાંદડાં ખરે ને ગાડી બગડે — કાપો એને, પાડ!
એક પળમાં સ્વર્ગ સરજે, ને પળ પછી નર્ક છે, દુશ્મનો કાલે હતા જે, મિત્ર આજે, ફર્ક છે?
પડ્યો તો શું થયું, ભેરુ? ધૂળ ખંખેરી ઊભો થા, આભ ભલે ગાજે-વરસે, તું ભીંજાઈને મોટો થા.
વરસાદે ઉંબરે આવી પૂછ્યું: ‘બહાર આવીશ, ગોરી?’ માએ કીધું: ‘ના, ના, દીકરી, ભીંજાશે ચૂંદડી કોરી.’
ચાર રસ્તે એક ચાની કીટલી છે.
બાપુજીનો જૂનો શબ્દકોશ
નદી સુકાય કે જંગલ કપાય, અમને શું? ભાઈ, અમને શું? બારી બંધ ને એસી ચાલુ, ટીવીમાં ચાલે સિરિયલ શું!
ઢાંકતી મુખ, ઓઢતી એ ઓઢણી શરમાઈને, ને છુપાવે આંખમાં એ લાગણી શરમાઈને.
સવારે છ વાગ્યે ચોકમાં
ઘર નવું લીધું અમે, ને તોરણો બાંધ્યાં ઘણાં, સાથિયા, દીવા, ભજન ને મા તણાં ઓવારણાં;
તું દીવો ને હું વાટ, સાજન, બળીએ એક જ સાથ, કોણ તેજ ને કોણ ધુમાડો, કોણ પૂછે એ વાત?
બોલ તોળીને બોલ રે, ભાઈ, બોલ તોળીને બોલ, છૂટ્યું તીર ને બોલ્યું વેણ, ના પાછાં વળે અમોલ.
રાતે સપનામાં એક કવિતા આવી —
આયખું આખું અમે તો યાદ પર જીવી ગયાં, ને અધૂરા એક મીઠા સાદ પર જીવી ગયાં.
ઝેર પીને પણ અમે તો ગીત મીઠાં ગાઈએ, આપણે પ્યાસા રહીને, અન્યને જળ પાઈએ;
કશું દર્દ એવું, કહાતું નથી, હૃદયમાં રહે, ને સહાતું નથી.
દરિયાકિનારે રેતીમાં
દીવડે ઝૂકી પતંગા, આગની દીવાનગી, વાંસળીના સૂર પાછળ રાગની દીવાનગી.