આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૭૬ / ૧૦૬
હૉસ્પિટલના પ્રતીક્ષાખંડમાં
અમાસે ગગનમાં ફરે એકલો, પડે પાંખ ભારે, તરે એકલો.
ચાંદો થઈ હું આવીશ તારે આંગણ પૂનમ-રાત, ઝરૂખડે તું ઊભી રહેજે, કરશું ચુપકી વાત.
ભલે દૂર બંદર, ઉઠાવ્યાં હલેસાં, હસી વાયરા પર, ચલાવ્યાં હલેસાં.
જેઠ મહિને ખેડૂત
હેઠાં મેલો હથિયાર, ભાઈ, હેઠાં મેલો હથિયાર, કોઈ માનું આંગણું સૂનું, કોઈ બેનનો તહેવાર.
રાતભર સપને સતત એ ઝાંઝરી હું સાંભળું, ગાય વળતી સાંજ, એની ઘૂઘરી હું સાંભળું.
આંખમાં ભીનાશ લઈને રોજ હસવાનું હતું, ભીડમાં પણ એકલા થઈ રોજ વસવાનું હતું;
ખાલી હતા હાથો, મળી માની દુઆ ખોબો ભરી, તડકો હતો, તો ઝાડ પાસે મેં હવા ખોબો ભરી.
ઝૂંપડીએ પણ દીવો કરજો, મોટા મ્હેલોવાળા, એક દીવે તો ઝળહળ થાશે ગરીબનાં અજવાળાં.
નવી શાળાના દરવાજે
ગયો તું ત્યારથી બારે ય માસે આંખ વરસે છે, તને ઝૂલાવતી’તી એ જ આંબા-શાખ વરસે છે.
રૂઠ્યા રૂઠ્યા સાયબા મારા, સામું ય ના જુએ, હું તો જાણું, એનું હૈયું છાનું છાનું રુએ.
ઢળી સાંજ, નયનો ભરાયાં અમસ્તાં, હસીને બધાં ત્યાં સુકાયાં અમસ્તાં.
કરિયાણાની દુકાને એ છોકરો
લાડકડી ચાલી સાસરિયે, સૂનો સૂનો ઝૂલો, કોણ હવે ઝૂલશે ડાળે, કોણ ગૂંથશે ફૂલો?
હક હશે એ આપજે, પણ તું દયા ના આપજે, જે ગુનો મારો નથી, એની સજા ના આપજે.
ઉઘાડાં બારણાં-બારી, હવા પણ છે, ઉજાસો છે, છતાં ભીતર કશે ઊંડે અટકતો શ્વાસ ઓછો છે;
ઝૂંપડાં ડૂબ્યાં, તરત એ આળ છે વરસાદ પર, ખાઈ ગ્યા નાળાં બધાં, ને ગાળ છે વરસાદ પર.
આંગળીઓથી રેતી જેવાં સરકી ગયાં રે સમણાં, હજી હતાં આ પાંપણ ઉપર, ક્યાં ચાલ્યાં ગ્યાં હમણાં?
અહીં મારા ઘરની પાછળ
આંગણું ત્યારે પરાયું, ઘર ન મારું લાગતું, મા વગરનું આ રસોડું ક્યાંય પ્યારું લાગતું?
બાપુજીની યાદ ઉપર ધુમ્મસ ઊતર્યું રે, નામ ભૂલ્યા, ઘર ભૂલ્યા, તોય હેત ના ઊતર્યું રે.
સાંજ ઢળતાં વગી શ્યામની વાંસળી, ગોરજે ગુંજતી ગામની વાંસળી.
વસંત આવી, એવું મને
પાછું આપો રે મારું બાળપણ, ભગવાન, લઈ લ્યો આ ગાડી, બંગલો, ને ખોટી શાન.
રાત પૂનમની ઢળે છે, ચાંદની રોકાઈ જા, હાથમાં છે હાથ એનો, યામિની રોકાઈ જા.
નોકરી માગે યુવાનો, હાથમાં ઝંડા મળે, ભીડ થઈ રેલી મહીં સઘળી જુવાની ઓગળે;
હજારો શબદની નદી કેદ છે, બિડેલા અધરમાં સદી કેદ છે.
ખખડી સાંકળ મધરાતે ને ઝબકી જાગી હું, ઊઠી દોડી બારણે, ત્યાં તો પવન હતો કે તું?
આંખની પાળ પર એક ટીપું
હવે તો ઓસરીની ધાર પર બસ વાટ જોઉં છું, હતાં પંખી, ગયાં ઊડી, હવે હું ઘાટ જોઉં છું.
હે ઈશ્વર, તું
કાલ જે મઝધારમાં’તી, એ કિનારો આજ છે, કાલ જે ટીપું હતું, ઝળહળ સિતારો આજ છે.
મિત્રો, તમે આગળ ચાલો.
ઘડીક તડકો, ઘડીક છાંયો, આ તે કેવું જીવતર રે, ઘડીક હસવું, ઘડીક રડવું, મનવા, રાખજે ધીરજ ભીતર રે.
વૃક્ષ તો ઊભું રહે છે, મોસમો બદલાય છે, મૂળ એનું એ જ, કેવળ વાયરો બદલાય છે.
ડૂબતો મુજને નિહાળી, લોક કાંઠે થંભિયા, હાથ લંબાવ્યો નહીં, પણ ફોન સૌએ તાકિયા;
રાતથી ઊભો હતો, પણ બારણું ના ઊઘડે, ઊકળે છે દિલ, છતાં એ ઢાંકણું ના ઊઘડે.
તુલસી જેવો રોપ્યો તને મેં આંગણ-ક્યારે, વ્હાલા, સાંજ પડે ત્યાં દીવો કરું ને ફેરવું મનની માળા.
દાદાજીની ફાઉન્ટન પેન
પરોઢે ઝાડ પર બેઠાં વિહગ-ગાણું પ્રસાદી છે, ઉઘાડી આંખ ને સૂરજ તણું ટાણું પ્રસાદી છે.
એક જ ઘરમાં રહીએ, સાજન, તોયે જોજન છેટાં, એક જ થાળી, એક જ ખાટલો, તોયે મન ન ભેટ્યાં.
કનૈયો જ પાસે, હવામાં છુપાયો, ગયો મંદિરે, તો દુઆમાં છુપાયો.
મારી અંદર એક પહાડ છે —
કાંડે દોરો, ગળે તાવીજ, ઝાંપે લીંબુ-મરચાં, તોય ન ભાગી નજર-બલા, ને વધતા ગયા ખરચા!
ચડી કીડી ઝરૂખે ને જુઓ ગજરાજ પડકારે, હવે ચકલી ય ડાળેથી ઉડંતા બાજ પડકારે.
કાગળે લખતા હતા, પાછા જવાબો આવતા, વાટ જોતાં વર્ષ વીતે, તોય સૌ ના થાકતા;
મળીને ગળે, ઘા લગાવ્યા હસીને, પછી હાર ફોટે સજાવ્યા હસીને.
છાનાં છાનાં કાગળ લખું, સંતાડું ઓશીકા નીચે, પગરવ સાંભળું ત્યાં તો મારું હૈયું ધડકે ઊંચે.