આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૯૭ / ૧૦૬
ડેમ આવ્યો, ગામ ડૂબ્યું, ખોરડું પણ જળ તળે, ગીત બાનું, ચૂલ, ઘંટી, ઓરડું પણ જળ તળે.
આંખ્યુંમાં ઊગ્યો રે ચાંદો, ને ઓશીકે ઊગ્યાં ફૂલ, નીંદર મારી ચોરી ગ્યું કોઈ, મેં ક્યાં કીધી ભૂલ?
આખું નગર ઊંઘી જાય ત્યારે એની નોકરી શરૂ થાય છે.
ન ઘર કે ન દર, આ સવારી નિરાંતે, ધરા પર બિછાવી પથારી નિરાંતે.
મારી ફાઇલ ફરતી જાય રે, ટેબલ ટેબલ ફરતી જાય, સાહેબ કહે છે ‘કાલે આવો’, ને કાલ કદીયે ના થાય.
મીરાં કે’ રાણાજી, તારા મ્હેલ મને સાંકડા લાગે, મારો ગિરધર ગગન સરીખો, રોમ રોમમાં જાગે.
આવવું હો તો સખી તું ગીત થઈને આવજે, હોઠ પર થીજી ગયેલી પ્રીત થઈને આવજે.
કાલ ઊઠીને બજારે વેચશે ભગવાનને, પાવતીના ભાવથી સૌ તોલશે ભગવાનને.
પત્ર જૂનો ખોલતાં ત્યાં સાદ જીવે છે અહીં, પાનની પીળાશમાં પણ યાદ જીવે છે અહીં.
લગ્નમાં લાખો ઉડાવ્યા, રાતભર ડીજે ધમાલ, ફ્લેશ, ફોટો, ડ્રોન ઊડે, ગોરની ક્યાં છે મજાલ?
વાવાઝોડું આવ્યું. ઝાડ મૂળસોતાં ઊખડ્યાં,
જિંદગીભર જે કમાયા, દામ સાથે આવશે? માન-મોભો, પદ-પ્રતિષ્ઠા, નામ સાથે આવશે?
એક ખાણે બે શિલા, પણ ભિન્ન કેવું છે નસીબ! દેવતા થઈ એક, બીજો ઠેસ જેવું છે નસીબ.
લગ્ન પછી એમણે કહ્યું: ‘તને પૂરેપૂરી છૂટ છે.’
દાદીમાનું પટોળું રે, એની ભાત ન ફાટે, સાત સમંદર વટાવીને ય એ જ રંગ ઠાઠે.
આભ આખું રાહ જોતું, બંધ બારી ખોલ તું, ભીતરે જે સંઘરી છે, એ પિટારી ખોલ તું.
સૌ ઘડે છે માપસરના સાવ નાના ઈશ્વરો, બ્હાર ઝઘડે સૌ, હૃદયમાં મૌન છાના ઈશ્વરો.
સાંજના આકાશમાં આ રંગ કોનું કામ છે? મોરપીંછાનો અનોખો ઢંગ કોનું કામ છે?
કાનુડા, તેં ગાગર ફોડી, ભીંજવી મારી ચોળી, ગામ આખું વાતો કરે છે, હવે શું કહું રે ભોળી?
હૉસ્પિટલના ઓરડામાં બાના માથા પાસે
રચે છે સદા એ મહેલો હવામાં, નદી પર જુઓ, પુલ ચણેલો હવામાં.
રોજ સાંજે છ વાગ્યે બાપુજી
દ્વાર ખુલ્લું, દીપ ઝળહળ, તું કશે ચાલ્યો ગયો, ઓસરીમાં એક ખાલી ખાટલો તું દઈ ગયો;
હે ખુદા, એવું કરી દે, દીપ થઈ બળતો રહું, આંસુ લૂછું કોઈનાં ને ઘાવ પર ઢળતો રહું;
પોટલી તૈયાર છે, ને આવ તું, તેડી જજે, જે ઋણો બાકી હશે, એ ફૂલ થઈ ખીલી જજે;
તું સામે હોય ત્યારે હોઠે તાળાં વાગે રે, તું જાય પછી આખી રાત મારું મનડું જાગે રે.
તેં લખેલી પંક્તિઓમાં ઝળહળું છું એકલો, રાત આખી મીણ પેઠે પીગળું છું એકલો.
કાળ ચોરી ગ્યો ઘણું, ને ના પડી સ્હેજે ખબર, વાળમાં ચાંદી ભરી ગ્યો, આંખમાં ઝાંખી નજર;
ફર ફર ફરતો રેંટિયો રે, બાપુ કાંતે તાર, એક તારમાં ગૂંથી દીધો આખો દેશ અપાર.
ગામની શેરી, લખોટી, બાળપણનો ભાઈબંધ, સાથ ખેલ્યો, સાથ ખીજ્યો, ગાંડપણનો ભાઈબંધ.
રાતે બે વાગ્યે ઓશીકા પાસે પડેલો ફોન
શિબિરની શાળામાં શિક્ષકે કહ્યું:
આંસુ કેદી, બંધ પાંપણ, રાતની ક્યારે સવાર? ઠેસ પર ઠેસો પડી, આ ઘાતની ક્યારે સવાર?
વર્ષ ૨૦૪૦. દાદીમા હવે નથી,
તું કહે તો ઝૂંપડી પર તાજ લૂંટાવી દઉં, હોઠના મલકાટ પર આ રાજ લૂંટાવી દઉં.
શબ્દ જ્યાં થાકી ગયા, ત્યાં મૌન ગીતો ગાય છે, આંસુઓનું એક ટીપું ગ્રંથ થઈ સમજાય છે;
ભીડમાં તું મળે છે ત્યારે પૂછે છે: ‘કેમ છો?’
બાના કબાટમાંથી એક જૂની નવલકથા મળી.
ઝાલરો ને શંખ વાગ્યા, ઊઠ ધ્યાની, જાગ તું, ગ્રંથ ગોખ્યા, અર્થ ભૂલ્યો, શબ્દ-જ્ઞાની, જાગ તું.
જે કહી શક્યો નહીં, એ સૌ સમાયું શબ્દમાં, રાતનું મૂંગું રુદન પણ, એ ગવાયું શબ્દમાં.
ઈસુની છબી ટાંગવા મેં દીવાલમાં
બાળપણની તું સખી, ને દિન બધા ચાલ્યા ગયા, ઢીંગલીનાં લગ્ન, ઝૂલો, શોર સૌ ઊડી ગયા;
વાદળિયા રે, તું તો ઢોળે શહેરના ધાબે નીર, અમારું ખેતર તરસ્યું ઊભું, તને નથી રે પીર?
બાપુ રે, મારો તુલસીક્યારો રોજ પાણી પાજો, હું તો ચાલી સાસરિયે, મારું બાળપણ સાચવજો.
હરિ, મારે જાવું ખેતરને શેઢે, મોલ ઝૂલે ત્યારે, ખળું ભરાય, ગાડાં ઊપડે, ને સાંજ ઢળે ત્યારે.
સફરથી ઠરેલો થયો છું હવે, ફળોથી નમેલો થયો છું હવે.
પરોઢિયે કોણે ઉઘાડી બારી, કોણે ઢોળ્યો રંગ? જાગી ઊઠી ચકલી, ને જાગ્યું મારું અંગેઅંગ.
મને કોઈ કહે ના ‘માજી’, હું તો હજી છું તાજી, પૌત્ર શીખવે ફોન મને, ને હું શીખવું એને ભાજી.
હજારો તારલા વચ્ચે સિતારામાં તને ભાળું, ન બોલે તું ભલે, તોયે ઇશારામાં તને ભાળું.
દાદીમાએ અમેરિકા રહેતા પૌત્રને