આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૬૮ / ૧૦૬
રાત કાળી, દૂર રસ્તો, તું જ મન અજવાળજે, શ્વાસનો દીવો ઠરે ના, વાટને સંભાળજે;
એક છત નીચે હતાં બે, રાત ભીંજાયાં નહીં, ફોનમાં ખોવાઈને નિજ જાત ભીંજાયાં નહીં.
સાઠમે જન્મદિવસે ફોનમાં
રોજ ગણતો હું રહું, પણ આંકડો ખોટો પડે, વ્યાજ ભરતાં વર્ષ વીત્યાં, ચોપડો ખોટો પડે.
રાત આખી જાગતા'તા એ જવાનો મોરચે, આંખ સામે દુશ્મનોનાં છે નિશાનો મોરચે.
છલકાયું રે છલકાયું, મારી યાદનું તળાવ છલકાયું, પાળ તોડીને પાંપણ સુધી આવ્યું, ને હૈયું આખુંય ભીંજાયું.
આજ મને સોળમું બેઠું રે, હોઠ ઉપર મૂછનો દોરો, અરીસો છોડે નહીં રે મને, ને મા કહે, ‘છોકરો થયો ગોરો!’
રાતનાં સપનાં કદી આવી સવારે ના ટકે, સુખ ઉછીનું હોય તો ઝાઝું ઉધારે ના ટકે.
ખોઈ બેઠા છે બધા એ વાંસળી ઘોંઘાટમાં, કોઈએ ના વાત મારી સાંભળી ઘોંઘાટમાં.
સંગ્રહાલયના કાચની પેટીમાં ગાંધીની લાકડી
દીકરા, પરદેશ જા તો જાજે, પણ ખેતરનો શેઢો સાંભરજે, આંબાની ડાળે બાંધેલો હીંચકો, ઝૂલતો ઝૂલતો રે તું ફરજે.
થઈ ગયો છે જિંદગીભરનો સહારો દર્દનો, ને હવે તો રોજનો છે આ પનારો દર્દનો.
ગામ છોડ્યું, દેશ છોડ્યો, તો ઉદાસી સાથમાં, સો મુકામો પાર કીધા, પણ પ્રવાસી સાથમાં.
ભૂખ ભાંગે એટલો બસ રોટલો તું આપજે, સાંજ બેસી વાત કરવા ઓટલો તું આપજે.
હિમાલય જનમથી ઝુલાવે નદીને, સમંદર સદા યે મનાવે નદીને.
પૂનમની રાતે હંસલો ઊડે રે, મોતી ચરવા માનસરોવર, પીંજરું પાછળ ઝૂરતું રહે, ને દીવો ઝૂરે રે ઓસર.
પીઠી ચોળો રે પીઠી ચોળો, મારી લાડલીને પીઠી ચોળો, હળદરનો રંગ ચડે ગાલે, ને આંખોમાં આંસુનો ઝોળો.
શ્રાદ્ધના દિવસે બાએ ખીર-પૂરી
હતી રાત લાંબી, રડીને મનાવ્યું, સવારે ફરી મન હસીને મનાવ્યું.
દરજી કહે છે: સોય પોતે કશું સીવતી નથી.
તેં કીધું'તું, ‘સાત જનમ સાથ નહીં છોડું’, ને સાતમે વરસે છોડી ગ્યો, મારા ચૂડલાનો રણકાર લઈ, તું ક્યાં રે આભમાં દોડી ગ્યો?
ઘડી બેઘડીનું મિલન પણ ઘણું છે, હૃદયમાં તમારું સ્મરણ પણ ઘણું છે;
ગઝલ કે ગુલાબી, તને શું કહું? નશીલી શરાબી, તને શું કહું?
દીવો ને હું, બેય જાગીએ રે, મારો સાયબો રાતપાળીએ, મિલના ભૂંગળાએ સાદ પાડ્યો, ને ઝાંપે ઊભી હું ભાળીએ.
હીંચકે ઝૂલું ને સાંભરે રે, મારા ડોસાની એ વાત, પાંસઠ વરસનો સાથ હતો, ને હવે સૂની આ રાત.
મેં કમાયું પાટિયે બસ નામ, આખી જિંદગી, ને અધૂરું ભીતરે આ કામ, આખી જિંદગી.
મોરપીંછ મેલી ગ્યો મારે ઓશીકે, ને પોતે ગ્યો મથુરાને ઘાટ, ગોકુળની ગલીઓમાં ગાયો ભાંભરે, ને રાધા જુએ છે વાટ.
હોઠ પર તો મૌન છે, ને છે સમંદર ભીતરે, બ્હાર સઘળું શાંત, ને ઘૂમે બવંડર ભીતરે.
રામે એક વચન પાળવા
મને બસ રજાનું બહાનું મળે, કદી તો દવાનું બહાનું મળે.
પાંચ વર્ષની દીકરીએ ચિત્ર દોર્યું —
ન્યૂયૉર્કમાં રહેતો મારો સાત વર્ષનો પૌત્ર
રાત આખી રોઈ મા, ને આંગણું ખારું થયું, દીકરો પરદેશ ગ્યો, ને ઓઢણું ખારું થયું.
ક્યારનું એ આંસુ આવી ને અટક્યું પાંપણે, સ્વપ્ન તારું પણ સવારે જો, લટક્યું પાંપણે.
માની પટારીમાં સામાન ઘણો, પણ ખોલું તો નીકળે ખાલી, એક ખૂણે બેઠાં સંભારણાં, ને એક ખૂણે એની વાલી.
ગુજરાતી ભાષાની ભાઈ, વૉટ્સઍપે કરી મોટી ભાંજગડ, ‘શુભ સવાર’ થઈ ગયું ‘સુભ સવાર’, ને ‘આશીર્વાદ’ થયો ‘આસીરવાડ’!
તારા નામની માળા ફેરવું, ને મણકે મણકે તારું ગામ, એકસો આઠ મણકા ગણું, ને એકસો આઠમાં એક જ નામ.
દાદાએ વાળને ડાઈ કર્યા, ને મૂછોને કરી કાળી, પણ ભમ્મર તો ધોળી રહી, ને દાદી હસી પડ્યાં તાળી પાડી.
સાચ બોલો, તો ભરેલા ચોકમાં આવી જજો, આંખ ભીની હોય તો પણ, શોકમાં આવી જજો.
સોસાયટીવાળાનો વરસાદ બાલ્કનીમાં ચાના કપ સાથે આવે છે,
તમે પાછળની પાટલીએ બેસતા, ને હું આગળની હારે, તો ય ખબર ના પડી કે ક્યારે, તમે ઊતર્યા મારા ધારે.
ઓસરીમાં ખાટલે આજે ય ગાતો રેડિયો, બંધ ઘરમાં કોઈ ધીમે ગણગણાતો રેડિયો.
શ્યામ તો વાદળ થઈ વરસી ગયો, ને હું રહી ગઈ કોરી, ગામ આખું ભીંજાયું રે સખી, ને સૂકી રહી મારી ઓરડી.
ગામમાં બંધાઈ શાળા, કાગળ ઉપર છે બધું, વીજળી, પંખા, ઉજાળા, કાગળ ઉપર છે બધું.
૬૨૬૬. હતી મા, હતો ગોળનો એક ટુકડો,
૬૨૯૧. નથી ચાંદ, દીવો જલે છે અહીં,
૬૩૧૬. ઓસરીમાં રાતભર મા તારલા ગણતી રહી,
૬૩૪૧. વાદળોએ ઘર બનાવ્યું આંખમાં, ને રાતભર
૬૩૬૬. ફૂલ પર ઝાકળ નિહાળી, સૌ કરે છે વાહ વાહ,
૬૩૯૧. પિતાના ખભેથી નિહાળ્યું જગત મેં,