આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૩૯ / ૧૦૬
અમારી વચાળે હતો સિંધુ ખારો, ન હોડી, ન નાવિક, ન દેખાય આરો;
રામ નામની નાવ રે, ભાઈ, રામ નામની નાવ, ભવસાગર તો ઊંડો ઘણો, પણ હળવો એનો ભાવ.
ફૂટપાથ પર એક જ્યોતિષી બેઠો છે,
ઝૂંપડીએ ઝગ્યો એક નાનો દીવડો રે, બંગલાની રોશનીથી ઊંચો એનો જીવડો રે.
ના જોયાં'તાં જનમ-કુંડળી, ના જોયો'તો ગોળ, એક નજરમાં બંધાઈ ગયો મનડાં કેરો મેળ.
કુટિર સંતની સાવ નીચી, નમેલી, ન તાળું, ન ચોકી, ઉઘાડી હવેલી;
રામજી કડિયો છે. ત્રીસ વરસમાં
ઉઠી મૌનમાંથી, મધુર સાજ થઈ જા, ગગનને અડી, તું જ પરવાજ થઈ જા.
હવેલી મૌન છે આખી, છતાં ખંડેર બોલે છે, બધા ઊંઘી ગયા ત્યારે, અહીં અંધેર બોલે છે.
દરિયો ગાજે, દરિયો ગાજે, ગાજે આખી રાત, માછીમારની મેડીએ દીવો, જોતી ઊભી માત.
એ કદી કહેતી નથી કે એ નારાજ છે.
ઘણી જીતો મળી તો પણ, મજા હારી જવામાં છે, પ્રણયમાં તો ખરી સાચી વફા હારી જવામાં છે.
કાદવે ઊગ્યું કમળ, પણ ડાઘ ક્યાં એને અડે? જળ મહીં જીવે છતાં ભીનાશ ક્યાં એને નડે?
અમદાવાદના ઍરપૉર્ટ પર સિક્યૉરિટીવાળાએ
કોણ જીત્યું, કોણ હાર્યું, શું ગુમાવ્યું યુદ્ધમાં? બેઉ પક્ષે માતનું લોહી વહાવ્યું યુદ્ધમાં.
આઈ.સી.યુ.ની બહાર લાંબી પરસાળ છે,
તને શ્વાસમાં સાચવું છું સદા, તમારી સુગંધે થયો હું ફિદા;
મેદાનમાં મંડપ છે, લાઉડસ્પીકર છે,
મારો ઘરવાળો કવિ થયો, હવે ઘરમાં ક્યાં રહેવાય? દાળમાં મીઠું ઓછું હોય તો ગઝલ લખી નખાય!
ઘણો સજ્જન છતાં લાગે, હતો હું ચોર ફોટામાં, પડાવ્યો પાસપોર્ટે, તો થયો હું ઢોર ફોટામાં.
મેં તને શોધ્યો શિખર પર, તીર્થમાં ને ઉપવને, તું હતો મારી જ અંદર, રોજ હું ભૂલ્યો તને;
૩૪૬૬. છાંયડો દેવા પિતાએ જાત આખી તાપમાં,
૩૫૦૬. હજી પણ ગામની શેરી મને નામે પુકારે છે,
૩૫૪૬. હતી ઝૂંપડી, પણ હતું હેત ઝાઝું,
૩૫૮૬. ગયાં સૌ, હવે એ જ ઝૂલો હલે,
૩૬૨૬. આંખમાં વાદળો, હોઠ પર ગીત છે,
૩૬૪૬. રાત આખી ખેડુ જાગે ખેતરે ઠંડી મહીં,
ગામને પાદરે હનુમાનજીની દેરી છે —
મેં હૃદયનું એક ખેતર ખેડ્યું. જૂના રોષનાં ઢેફાં ભાંગ્યાં,
હરિ, હવે સપનાંનો વાયદો મેલો, આંખ ઉઘાડી રાખું ત્યારે ઝાંપો ખોલી બોલો.
ઘરમાં આવી નાની બેની, રૂના પોલ જેવી, આંખો મીંચી સૂતી રહે ને મુઠ્ઠી વાળે એવી!
એક ચકલી ચાંચમાં તણખલું લઈ
ચોકમાં દીવા બળે ને ગામ આખું ઝળહળે, માવડીના તાલ સાથે ધામ આખું ઝળહળે.
ડેમના પાણી તળે ડૂબી ગયું આખું ય ગામ, પત્ર લઈ ઊભો ટપાલી, ક્યાં હવે એ ઠામ-નામ?
સવારે જ તાજા સમાચાર છે, ભલે ભૂખ, ઝાઝા સમાચાર છે.
ઝાંઝર મારું ઝમક્યું ને આખું ગોકુળ જાગ્યું રે, કાનો કહે છે, ‘ચાલ જમુના’, મને તો વસમું લાગ્યું રે.
લોક બોલ્યા: ‘સાવ ગાંડો, ઝાડ સાથે બોલતો, પાન સાથે એ હસે, ને વાદળે જઈ ડોલતો.’
આભની વાડીએ ઊગ્યાં તારલિયાનાં ફૂલ રે, ચાંદલિયો તો માળી થઈને ફરતો ડૂલમડૂલ રે.
ઝરૂખે ચાંદ ઊગ્યો'તો, હતું ત્યાં ગીત એ રાતે, હવાએ શ્વાસ રોક્યો'તો, હતી બસ પ્રીત એ રાતે.
કૂવે ગઈ'તી પાણી ભરવા, ભરી લાવી ચાંદો રે, માથે બેડું, બેડે ચાંદો, ચાંદે કોનો વાંધો રે?
ક્યાં સુધી બેસી રહે? આ ભીંત-જાળાં તોડ તું, સોનના સળિયા ભલે, એ સોનવાળા તોડ તું.
મોરપીંછનો રંગ ચડ્યો ને ઊતર્યો આખો સંસાર, હરિ, તમારો પ્રેમ પીધો ને ખારું લાગ્યું ખાર.
વાડ-વાડે, ભીંત-ભીંતે વેરનાં છે તાપણાં, તોય ઠરતાં જાય છે સંબંધનાં સૌ બારણાં.
ગામની એ સાંજ આજે સાવ ઝાંખી સાંભરે, બાજરાના રોટલાની ગંધ ચાખી સાંભરે.
તમે બોલો તો ઓરડો ઓરડો લાગે, આ મૂંગી ભીંતોમાં કોઈ ટહુકો જાગે.
હથેળીમાં એક બીજ મૂકીને દાદાએ પૂછ્યું હતું:
હવે સમજાય છે મીઠો હતો એ બાપનો ઠપકો, કડક તડકો, છતાં છાંયો—હતો એ તાપનો ઠપકો.
ડૉલરિયે દેશ ગયો ભાઈ મારો, ડૉલરિયે દેશ, વતનમાં મૂકી આવ્યો બાપુ, ધોતિયું ને કેશ!
ગોરીએ છેતર્યો મને, ગોરીએ છેતર્યો, મેં તો ગુલાબ દીધું ને એણે QR-કોડ ધર્યો!
નવ મહિના એણે ઉંઘમાં પણ પડખું ન ફેરવ્યું —