આ વિષયમાં 5274 લેખ · પાનું ૧૮ / ૧૦૬
કાળ કોઈ રાક્ષસ નથી.
એક જ નજરનો તણખો, સઈ, ને મનડું મારું ભડકે, કોઈ ન દેખે ધુમાડો, તોય હૈયું ધક ધક ધડકે.
અરીસામાં જોતાં જોતાં જો પોતાથી અણગમો થાય, ત્યારે શું કરવું, એ કોઈ શાસ્ત્રમાં ક્યાં લખાય?
જુવાનીમાં હું દરિયાને પડકારતો,
એક તુલસી-છોડ મારા આંગણે રાખી જઈશ, નામ મારું ધૂંધળું આ બારણે રાખી જઈશ.
પારણે બાંધી, હસીને મા, રમાડ્યા ઘૂઘરા, ગીત હાલાં ગાઈ, રાતે એ સુવાડ્યા ઘૂઘરા.
ઘરે ભૂખ, ઓછી કમાણી, ખુદા, અને મ્હેલમાં નિત ઉજાણી, ખુદા.
રાત આખી રાજ્ય જીત્યું, મ્હેલમાં ઝૂલ્યો ઘણું, ને સવારે ખાટલો, ને ઝૂંપડીનું આંગણું;
‘મા’ બોલું ને મોઢું મીઠું, ‘મા’ બોલું ને છાંયો, ‘મા’ શબ્દમાં આખો દરિયો, આખો આભ સમાયો.
વિજ્ઞાનના પુસ્તકમાં પાણી એટલે
અન્યના દોષો ગણે એ સૂક્ષ્મદર્શી કાચથી, જાત જોતાં, આંખ મીંચી, ભાગતો એ આંચથી;
જતી ગામ લગ એ રુપાળી સડક, હતી ધૂળિયા પણ નિરાળી સડક.
સવારે, બપોરે બહાના કરું છું, સમોસે સમોસે નિશાના કરું છું.
માને મંદિર જાવું રે મારે, ભલે કેડી કાંટાળી, ફોલ્લા ફૂટે પગમાં તોયે ગાઉં, પાડું તાળી.
એક પળ ફૂલો ઉપર હું ઝાકળે જીવી ગયો, ને પછી થઈ બાફ, ભીના વાદળે જીવી ગયો.
ભગવાને મને કમ્પ્યૂટરનો માઉસ બનાવીને
ત્રીસમી જાન્યુઆરી. પ્રાર્થનાસભાનો સમય.
દ્વારિકાના મ્હેલે બેઠો, તોય ગોકુળ સાંભરે, સોનાના સિંહાસન ઉપર વાંસળી રોજ ઝાંખરે.
ભલે રાત લાંબી, સિતારો હજી છે, અગર નાવ ડૂબે, કિનારો હજી છે.
પીડ ભીતર ખૂબ જ્યારે ઊછળી, ત્યારે ગઝલ, ને બરફ જેવી ઉદાસી ઓગળી, ત્યારે ગઝલ.
૧૪૬૬. ફ્લેટની બારી ઉઘાડી, તોય આવ્યું ના ગગન,
૧૫૩૬. હથેળી ઉપર નામ તારું લખીને,
૧૫૮૬. ગયો દીકરો દૂર પરદેશમાં,
૧૬૧૬. પિતાજીની હજી ચંપલ પડી છે ઓટલે, જાણે
૧૬૪૬. અક્ષરો આવ્યા નહીં માને, છતાં સૌ પત્રમાં
ઉંબર ઓળંગીને મારાં પગલાં ઊપડ્યાં રે, પાછળ રહી ગ્યાં ફળિયાં, પાછળ સગપણ છૂટ્યાં રે.
આજની સાંજ મારી સોને મઢાઈ રે, ભૂખ્યો અતિથિ આવ્યો, ઘડી મલકાઈ રે.
સવારે ઊઠીને સૌથી પહેલાં
શાંત કાંઠે બેસવાનું ક્યાં હવે ફાવે મને, દૂર ઊછળતો સમંદર રોજ બોલાવે મને.
વાલમ, તું તો વાદળ થઈને ગાજે, હું તો સૂકી ધરતી, તોયે તું ક્યાં વરસે આજે?
ઉનાળો શહેરના લોકો માટે
ખાલી કરી દીધો મેં તો મારો કટોરો રે, ત્યારે સાકીએ રેડ્યો રંગ અનોખો રે.
રાખ ચોળી અંગ પર જે રાજવી સમ ઝળહળે, ઝેર પીને કંઠમાં, જગને અમી થઈને મળે;
લોકો પૂછે છે: કવિતા ક્યાંથી આવે છે?
દીકરી વળાવી ને ઘરનું આંગણું થઈ ગયું મૂંગું રે, ખીંટીએ ઝૂલે એક દુપટ્ટો, પીળું ને સાવ સૂનું રે.
અમારી ડેલીએ સાંકળ નથી, ભાઈ, આવો તો ખાટલો ઢળે ને ચા મુકાઈ.
માના ખોળે માથું મૂક્યું, ત્યાં જ મળ્યું ગંગાજળ, જાત્રા કરવા ક્યાં જાવું, ક્યાં ભટકું હું પળપળ?
સૌ દોડે છે. ટ્રેન, ટ્રાફિક, શેરબજાર,
સૈયર, એને ત્યાં સવાર ને મારે ત્યાં તો રાત, સાત સમંદર પારથી આવે અડધી ઊંઘે વાત.
ભલે તરસે મરું, પણ હું કદીયે જળ નહીં માગું, ઝુકાવીને કદી મસ્તક, સુખી કો પળ નહીં માગું.
રાતે અગિયાર વાગ્યે સિંકમાં
નોટથી ખિસ્સું ભરાયું, મન છતાં ખાલી હતું, ઝૂંપડીમાં એક દીવો, તોય ઘર ઝળહળ થતું;
ન ડાળી, ન માળો, ન ઘર છે હવે, હવાનો જ છું, બસ સફર છે હવે.
ઢળતી સાંજે બાપુ બોલ્યા: ‘કોણ ઉપાડશે ભાર?’ નાનો બોલ્યો: ‘હું છું ને, બાપુ! લાવો લાકડી, હળ ને ધાર.’
કોઈને રોટી મળી ના, કોઈને ખાવું નડે, એકને છત પણ નથી, ને અન્યને ત્રણ ઘર જડે;
બાપના આંગણ વચોવચ ભીંત ઢાળી આપણે, બે અલગ ચૂલા, અબોલા-રીત પાળી આપણે.
ભલે પાનાં થશે પીળાં, ગઝલ ગાતી રહેવાની, હવામાં મ્હેક શબ્દોની સદા વાતી રહેવાની;
હળ મારું ને બળ હરિનું, ખેતર લહેરાય રે, ચાસે ચાસે ચાલે વાલો, કોઈને ન દેખાય રે.
જીવતો હતો ત્યારે એ ત્રણ મહિના
લીમડાનો ઘૂંટ કડવો, પણ ઉતારે તાવ એ, ઠોકરોનો સ્વાદ ખારો, શીખવાડે દાવ એ;