આ વિષયમાં 2331 લેખ · પાનું ૪૬ / ૪૭
**પરાગ રતનપરા** --- હા હા ને ના ના વચ્ચે કેટલું અંતર છે યાદ કરો ત્યારે તમે શું જોયું હતું ખરેખર જોયું હતું કે જોયાની ભ્રાંતિ રચી લીધી મગજે પોતાની રીતે એક ટુકડો અહીંથી એક ત્યાંથી ને બનાવી દીધો આખો મહેલ જેમ બાળક રેતીનો કિલ્લો બનાવે ને માને…
**૧.** ક્ષણોને તોડતાં તૂટી ગયો હું સાવ કાચ જેમ, હવે ટુકડાઓ વીણું છું, જીવું છું આજ ફેમ. **૨.** સમયના ચાકડે ઘડાઈ ગઈ જિંદગીની માટી, હજી ઓઝલ છે જાણે કુંભારની આંખ વ્યાકુળ સાટી. **૩.
રાજેન્દ્ર શુક્લની કવિતાનો અભ્યાસ કરીને એમની આધ્યાત્મિક ગહનતા, પ્રકૃતિ-પ્રતીકો, અને વિરોધાભાસી અભિવ્યક્તિની શૈલીમાં ૨૫ નવા શેર રચ્યા છે: --- **૧.** અલખનો દીવો જલે છે ભીતરે સળગ્યા વિના, અંધારું ઓઢીને અજવાળું બેઠું જાગતું. **૨.
શૂન્ય પાલનપુરી અને અન્ય કવિઓની શૈલીમાં રચિત: --- **જીવન અને ખુમારી:** ૧. હાર માની લેવી એ તો આદત નથી મારી, ઠોકરોમાંથી જ શીખી છે ચાલવાની કારી. ૨. તોફાનો સામે ઝૂકવું એ રીત નથી મારી, દીવો બનીને બળવું એ પ્રીત છે અમારી. ૩.
કોઈ મારી આંખમાં તરતું હશે મૂળ રચના: ગોવિંદ ગઢવી | વિસ્તાર: પરાગ રતનપરા કોઈ મારી આંખમાં તરતું હશે કોઈ મારા શબ્દમાં રમતું હશે હું અમસ્તો સ્વપ્નથી ઘેરાઉં ના કોઈ નક્કી જાગરણ કરતું હશે મૌન મારું આટલું ગહેરું નથી કોઈ એમાં ડૂબકી મારતું હશે હું…
ગરબડ ‘ને ગોટાળામાંથી બહાર નીકળવું ભૂલી ગયો છે માણસ ધોળા-કાળામાંથી બહાર નીકળવું ભૂલી ગયો છે ગલી ગલીનું બચ્ચેબચ્ચું પોપટ પોપટ કહી પજવે છે કોઇ બિચારો માળામાંથી બ્હાર નીકળવું ભૂલી ગયો છે ઘરથી મંદિર, મંદિરથી ઘર; સર્કિટ જેવું જીવ્યા કરે છે એ…
તું વાતે વાતે શબ્દના ભારા ન મોકલાવ તારા વિશેના અમને દિલાસા ન મોકલાવ મંઝિલ તો ઝાંઝવાનું બીજું રૂપ છે અહીં તું એને શોધવા વધુ રસ્તા ન મોકલાવ જે આંખમાં રહેતો હતો ચહેરો કોઈનો વેરાન એવી આંખમાં સપના ન મોકલાવ આકાશ લઈને ચાંદ તો ડૂબી ગયો, હવે અવકાશ…
તિમિર પથરાય છે તો રોશનીનું મૌન બોલે છે, મરણ આવે છે ત્યારે જિંદગીનું મૌન બોલે છે. મિલનની એ ક્ષણોને વર્ણવી શકતો નથી જ્યારે, શરમભારે ઢળેલી આંખડીનું મૌન બોલે છે. વસંતો કાન દઇને સાંભળે છે ધ્યાનથી એને, સવારે બાગમાં જ્યારે કળીનું મૌન બોલે છે.
**— પરાગ રતનપરા** --- ## ૧. તું શરીર નથી, તું યુદ્ધભૂમિ છે અને હું વિચારું છું કે હું કોણ છું અને શું છું અને આ ચામડીની નીચે શું ચાલે છે સતત રાત દિવસ જાગતું ઊંઘતું લડતું મરતું ફરી જન્મતું... તું એક નથી.
અહીં કંઈ નથી, છતાં બધું જ હાજર, અભાવો ય ભરપૂર ભરે છે, (પરંતુ.) કોઈ એક ટપકું, કોઈ એક ટપકું, સમંદર થઈને વિસ્તરે છે, (પરંતુ.) હું શોધું છું તને ને તું મારામાં, અરીસો અરીસાને જુએ છે, (પરંતુ.
*— પરાગ રતનપારા* --- જો દરેક ક્ષણ સદૈવ સહઅસ્તિત્વમાં છે, તો શું છે જે આપણને આ ક્ષણમાં હોવાનો અનુભવ કરાવે છે, આ પ્રશ્ન પૂછતાં જ મન એક એવા ભુલભુલામણીમાં પ્રવેશે છે જ્યાં દરેક વળાંક પર એક નવો પ્રશ્ન ઊભો છે અને દરેક પ્રશ્નની પાછળ એક બીજો વળાંક…
"કાબુમાં રાખો આમના તાકો આંખોને કેમ આવી છે પાખો" This seems to be about controlling someone's gaze/eyes, with imagery of wings (પાખો). The line suggests "Keep control of these gazing eyes, how have they grown wings?
## **ગઝલ** **શું ખબર'તી તને, આમ હું શણગારીશ, જગ જોશે મને, હું તને ન નિહાળીશ।** જીવન-મરણ, મિલન-વિરહ બધું એકસાથે, એક રાતમાં કેટલા દીવડા પ્રગટાવીશ। ઊછર્યો છું અંધારામાં આજ લગી હું, તેજ તડકાને હવે ક્યાંથી પારખીશ।
**પ્રિય વાચક મિત્રો,** આજે હું તમને એક એવી વાત કહેવા જઈ રહ્યો છું જે સાંભળીને તમે કદાચ પહેલાં તમારા પેટ તરફ જુઓ, પછી ફ્રિજ તરફ, અને પછી થોડી ગિલ્ટ અનુભવો. પણ ચિંતા ન કરો — મેં પણ એ જ કર્યું.
રંગ તો કાચો હતો, ના ટક્યો— પણ હૈયે છાપ ચીતરીને ગયો। લાગણી કાચી હતી, અધૂરી'તી— તોય પાકું ઘાવ કોતરીને ગયો। કંઈ કહ્યું ના, કંઈ સુણ્યું ના, તોય— મૌનમાં અર્થો વસાવીને ગયો। એક પળનો સાથ, જન્મોની તરસ, પ્યાસ એ અંતર વધારીને ગયો।
કોઈ હસી ગયો અને કોઈ રડી ગયો, કોઈ પડી ગયો અને કોઈ ચડી ગયો, કોઈ રંગમંચ પર રાજા થઈ બેઠો, કોઈ ભિખારીનો વેશ ધરી રહ્યો. કોઈએ પ્રેમનું ગીત ગાયું મીઠું, કોઈનું હૈયું વિરહમાં બળી ગયું, કોઈએ દોસ્તીનો હાથ લંબાવ્યો, કોઈએ ખંજર પીઠમાં ભોંકી દીધું.
"દર્દ ઊંડાણમાં, ઉપચાર ઉપરછલ્લા છે યત્ન ચાલે જે લગતાર ઉપરછલ્લા છે" Translation: "The pain is deep within, the remedies are superficial The efforts that continue constantly are superficial" This is a profound observation about how our…
કોક દિન ઇદ અને કોક દિન રોજા ઊછળે ને પડે નીચે જિંદગીનાં મોજાં કોક દિન મહેલમાં, કોક દિન ફૂટપાથે ફેરવે છે ચક્ર એનાં કુદરતનાં મોજાં કોક દિન હાથમાં છે ફૂલોની થાળી કોક દિન ચૂભતાં છે કાંટાનાં મોજાં કોક દિન પ્રેમનો વરસાદ વરસે એવો કોક દિન સૂકવે છે…
ન કહો કે "સૌ સચેત છે," એ વાણી અધૂરી છે, કહો કે "ચેતના છે," જેમાં સૃષ્ટિ પૂરી છે। આ દેખાવું-અદૃશ્ય થવું, બસ લીલા એની, જેમ ધુમ્મસમાં સૂર્ય, પ્રકટ ને ગુપ્ત એની। મન તો લહેર છે, સાગર પર ઊઠતી ને પડતી, આવે ને જાય ક્ષણમાં, ભ્રમણામાં રહી અટકતી।
મૂંગા હોઠ છે, ઝૂકી છે પાંપણો, દિલમાં લાગણી કંઈ નવી નવી છે, હજી અજાણ છે આ મળવાનું, હજી આ ચાહતની રસમ નવી નવી છે। હજી તો ઊંઘ ક્યાં આવે છે આંખમાં, હજી તો શ્વાસમાં તારું જ નામ છે, હજી તો ધબકશે છાતી વધારે — હજી આ બેચેની રાતની નવી નવી છે।
### (રાજેન્દ્ર શુક્લની શૈલીમાં) --- મૌન છે ઓષ્ઠ, ઢળી છે દૃષ્ટિ — ભીતર કોઈ ઋતુ નવી નવી છે, હજી તો સ્પર્શ થયો છે શબ્દને — આ અર્થની ગતિ નવી નવી છે।
Now I'm composing the Gujarati version, working through the poetic structure and ensuring it captures the same emotional depth and metaphorical resonance as the original while honoring Gujarati literary conventions.
ગમની રેલમાં દીવાન આખું રહી ગયું ખોટું — મજમૂન ખોટું, રદીફ ખોટું, કાફિયા ખોટું. જેમ વાવનો કડિયો ધ્રૂજતે હાથે કોતરે ને પગથિયું ઊતરે ક્યાંક — પાણી તરફ નહીં, ખોટું. વિરહમાં એક-એક ઘડી સો-સો વરસની હતી, બે-યાર, મહિના-વરસનો હિસાબ આખો ખોટું.
પુરુષોના ડોકો પર પ્રણય ગીત ગવાઈ, પ્રસંગો ની પંખીઓનાં સ્વકેતનથી લાગમયું. દાયાનું કીટપતંગો ગુરુઓની અવે ટુંકડી એબી, મુદ્દાવના ટકી ટકીનાં માણે મુરખ જોવનું કરમાયુ.
# ગઝલ **તબીબો પાસેથી હું નીકળ્યો દિલની દવા લઈ ને,** **જગત સામે જ ઊભું હતું દર્દો નવા લઈ ને.** ગલીમાં એક ચિરાગ બુઝાયો તો શું થયું, પારાગ, ઊગ્યો ચાંદ હતો આભમાં રોશન ફિઝા લઈ ને.
# ગઝલ — "દર્દોની દવા" **શિફા મળશે એમ ગયો હતો હકીમની પાસે, પરાગ,** **પાછો આવ્યો ત્યાં જિંદગી ઊભી હતી નવી જફા લઈ ને.** ગલીમાં એક ચિરાગ બુઝાયો તો શું થયું, પરાગ, ઊગ્યો ચાંદ હતો આભમાં રોશન ફિઝા લઈ ને.
સ્નેહીજનો સાગર બિંદુ :વર્ષ : 12 પખવાડિક :19: સળંગ:415: નીચે પ્રમાણે છે. મધ્યવર્તી વિચાર * એક સમર્થ ગુરુનું મનાયું નહિ તો જીવનો ગયો. * સોનાના મોહે / લોભે સગી દીકરીને વિધવા બનાવી.
# ખામોશ લાબ, જુંકી હૈ પલ **— પરાગ** ખામોશ હોઠ ને ધબકતું દિલ, પળ પળ ઝૂકે છે જાણે તકદીર, નવી નવી ઉલ્ફત જાગી છે અંદર, જૂની યાદોમાં ફૂટ્યાં નવાં વીર.
Parag, આ એક ખૂબ જ શક્તિશાળી surrealist (અતિવાસ્તવવાદી) ચિત્ર છે જે **વૃદ્ધાવસ્થા, સમય અને અમેરિકન સામાજિક વ્યવસ્થાના પતન** વિશે છે. Salvador Dalí ની શૈલીમાં બનાવેલું છે.
# ખુદા તારી મહેફીલે ઉઠાવી હાથ શું માંગું? **— પરાગ રતન પરાગ** --- ખુદા તારી મહેફીલે ઉઠાવી હાથ શું માંગું? તું જાણે છે જ સઘળું, તો હવે સાથ શું માંગું? ઉઘાડી આંખે જોયું મેં તમાશો આ જગતનો, હવે બંધ આંખે તારી બારગાહ શું માંગું?
**રણ વચ્ચે વાવ — પારાગ** કોરી વાવનાં તળિયે અડી ગયું છે કોઈ, અડીને પાછું પગથિયાં ચડી ગયું છે કોઈ. તરસ લઈને આવ્યું'તું, તરસ લઈને ગયું, ખાલી ઘડો હૈયા પર મૂકી, રડી ગયું છે કોઈ.
**કોરો કાગળ — પારાગ** દુનિયાભરની અટકળ આવે, જ્યારે કોરો કાગળ આવે. લખવું શું ને ભૂંસવું શું, એ વિચારમાં જ આખી રાત વીતે, કાગળ કોરો ને કોરો રહે, ને આંખમાંથી ખારો દરિયો આવે.
**હવે તો તું જ કહે** હવે તો તું જ કહે કે શું લઉં હું આ નદીમાંથી? તરસને કોઈ પણ કાઢી શક્યું છે માછલીમાંથી? ઉપાડી જાય છે પવન મને ધૂળની જેમ રોજ, મૂળ મારાં ક્યાં શોધું હું આ ખાલી ધરતીમાંથી?
**એની નજરની ધાર હતી, દીદારનો દરબાર હતો,** **લાખ નેઝા સર પર પડ્યા, પણ ઈશ્કનો ઈકરાર હતો.** એની આંખોમાં એવી ધારદાર તલવાર છુપાયેલી હતી કે એક નજર જ હજારો ઘા કરી દેતી, પણ આ દીવાના આશિકને કોઈ ફરિયાદ નહોતી — કારણ કે એ ઘા સહેવા એ જ તો એના પ્રેમની…
# દલીલ — એક ગઝલ **પરાગ રતનપરા** --- દલીલ તો અરીસો છે, જે ચહેરો બતાવે છે, જે ભાગે અરીસાથી, એ પોતાથી જ ભાગે છે. વિચારોનો અગ્નિ જ્યાં બે મન વચ્ચે સળગે છે, ત્યાં સત્ય નવું રૂપ લઈ રાખમાંથી જાગે છે.
# આ ગૂઢવિદ્યા (Esoteric) ચિત્રનું વિશ્લેષણ પારાગ, આ ચિત્ર અત્યંત ગહન છે — સૂક્ષ્મ શરીર (astral body) ના પ્રક્ષેપણ (projection) ની પ્રક્રિયાનું દૃશ્ય અહીં અદ્ભુત રીતે ચિતરાયું છે. ચાલો દરેક તત્ત્વને વિગતવાર સમજીએ: --- ## ૧.
**— પરાગ રતનપારા** --- એક સત્ય છે. કડવું સત્ય. ટેક્નોલોજીનો ઇતિહાસ ખોટી રીતે લખાયો છે. કોણે લખ્યો? જેમણે હારી ગયા, એમણે. જેમણે મશીન તોડ્યાં, એમણે. જેમણે બદલાવથી ડર્યા, એમણે. અને આપણે — આપણે એ ખોટા ઇતિહાસને સાચો માનીને મોટા થયા.
**— પરાગ રતનપરા** --- ફ્રોઈડ પાગલ નહોતો. પાગલ તો આપણે છીએ — જે એને પાગલ કહીને નિરાંતે સૂઈ ગયા. એ માણસે કહ્યું કે તમારી અંદર એક મજૂર છે જે રોજ ઈંટો ચણે છે, અને એક બીજો મજૂર છે જે રાત પડે ચૂપચાપ ઈંટો ખેંચી કાઢે છે.
Now I'm ready to compose the essay in Gujarati, channeling that distinctive voice with its blend of intellectual rigor and sardonic wit.# સુપર એલ નીનો: ૨૦૨૬નો મહાતાપ **— પરાગ રતનપરા** --- એક ટ્વીટ આવી. એક ગ્રાફ આવ્યો.
Wishing the birthday બહુ બહુ શુભેચ્છાઓ, જીજ્ઞેશભાઈ! 🎂 પ્રિય જીજ્ઞેશભાઈ, તમે તો ધરમજના રાજાઓમાંના એક છો. તમારું દિલ એટલું વિશાળ છે કે તમે દરેક વ્યક્તિ, દરેક સંસ્થા અને દરેક જરૂરિયાતમંદને દિલ ખોલીને મદદ કરો છો.
# દીર્ઘાયુષ્યનું રહસ્ય: વિજ્ઞાન, સંયોગ અને સંકલ્પ **— પરાગ રતનપરા** --- બે માણસો. બંને અઠ્ઠાણું વર્ષના. બંને જીવે છે. પણ બંનેની જીવનકથા એકબીજાથી તદ્દન વિરુદ્ધ છે. આ વિરોધાભાસમાં જ દીર્ઘાયુષ્યનું આખું રહસ્ય છુપાયેલું છે. પહેલી છે એક સ્ત્રી.
# સાગર બિંદુ - આધ્યાત્મિક ચિંતન ## પ્રસ્તાવના સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના ભક્તિ સાગરમાંથી નીકળેલા આ બિંદુઓ નાના લાગે, પણ તેમાં સમાયેલું જ્ઞાન અગાધ છે.
# લેબલનો લબાડવાડો *— પરાગ રતનપરા* માણસ જાતનો સૌથી મોટો ભ્રમ એ છે કે એને લાગે છે કે એ જોઈ રહ્યો છે. હકીકતમાં એ જોતો નથી, એ ઓળખે છે. અને ઓળખવું એટલે જોવાનું બંધ કરી દેવું.
અહીં તમારી ગઝલ શુદ્ધ જોડણી સાથે પ્રસ્તુત છે: રણમાં વરસાદ પણ વિખરાઈ રહી જાય છે, તરસ તો રેતીની તરીકે રહી જાય છે. ઊંટના પગથિયે પગ મૂકે ગુમ થાય, આ રણમાં મુસાફરી ઘડિયે રહી જાય છે.
# દસ મૌલિક ગઝલો — મનના ઊંડાણના રહસ્યો *(બધીમાં મક્તા "પરાગ" તખલ્લુસ સાથે)* --- ## ૧. અંદરનો જંગલી — (Id / ઇચ્છાશક્તિનું મૂળ) અંદર એક જાનવર છે જે સૂતું ય ભૂખ્યું છે, જન્મથી ભેગું આવ્યું છે — એ બીજા લોક જેવું છે.
**બે નદી, એક પટ** લગ્ન પહેલાં આપણે બે ઓરડા હતા, જુદા જુદા દીવે ઝળહળતા — મારા ઓરડે એક બાળકી હજી કોઈ અધૂરા સ્મરણની કોર પકડીને બેઠી, તારા ઓરડે એક છોકરો એવા દ્વારની ચોકી કરતો જેનું નામ એને આવડતું નહોતું. પછી આપણે મળ્યા — ને ઓરડા હવામાન બની ગયા.
**સંગાથ — એક ગઝલ** તું મળ્યો ત્યારે જ મને મારી ભાષા જડી, વર્ષોથી જે શબ્દ શોધતી'તી, એ કડી જડી. બંધ ઓરડે દીવો એકલો બળતો હતો, તારા આવ્યે ઘરને આખું આંગણું, ખડકી જડી. ઝંખના ભટકતી'તી નામ વગરની ગલીએ, તારા ખોળે એને ઘર, હૂંફ, ને પથારી જડી.
**લયબદ્ધ શ્વાસ** અંદર... બહાર... અંદર... બહાર... સમુદ્રને કોણે શીખવ્યું હશે આ મોજાંનું ગણિત? ભરતી અને ઓટ વચ્ચેનો આ અદૃશ્ય કરાર? છાતીના પિંજરામાં એક પંખી બેઠું છે — પાંખો ફફડાવે, થોડું ઊંચે ઊડે, પછી પાછું ઉતરે પોતાના માળામાં.
**ભજિયાંનું ભવાઈ-ગીત** તળાય છે ને તળાય છે ને તળાય છે કડાઈમાં મન તો પહેલેથી તળાઈ ગ્યું છે ચણાના લોટમાં! વરસાદ ટપકે નેવેથી ટપ્, ટપ્, ટપાક્ ને રસોડે છમ્ છમ્ છમાછમ્ ઊછળે તેલ, બહાર વાદળ ગોરંભાય, અંદર બટાકું ગોરંભાય, મરચું લીલું લળક લળક, ડુંગળી…
**કબજિયાત-પુરાણ** અથ શ્રી કબજિયાત-મહાત્મ્ય પ્રારંભ: * આ તરફ પેટમાં કર્ફ્યૂ તો પેલી તરફ આંતરડાં પર ઇમર્જન્સી કેટલાક ગેસના ગોળાઓનું જીવતા બોમ્બ સહિત ખુલ્લેઆમ ફરવું દ્રશ્યોમાં ઠેરઠેર પેટનું ભડકે બળવું અને માન્યવર શ્રી અવરોધનાથનું સંડાસમાં…