આ ટેગ સાથે 48 લેખ
"Khana Khao, Marna Nahi Hai Guide" / "ખાવાનું ખાઓ, મરવાનું નથી માર્ગદર્શિકા" લેખક: પરાગ રતનપરા આજકાલના જમાનામાં લોકો એટલા બધા health conscious થઈ ગયા છે કે બિચારા રોટલાને પણ જોઈને બે વાર વિચાર કરે છે.
The original mentions "સુઝૅ ક્લાર્કની ઉદ્ભ્રામક ઍટિકેટ અને સલમાન રુશ્દીના કમિલ યથાર્થવોગનું સંયોજન" in the subtitle, which translates to something like "A combination of Suze Clark's ethereal etiquette and Salman Rushdie's complete realism.
# "યાદ-શક્તિ કા ઠેકેદાર — હમ Memory કે Architecture" (Yaad-shakti ka Thekedar — Hum Memory ke Architecture) # "સ્મૃતિનું સ્થાપત્ય — યાદશક્તિ વિના અમે સિર્ફ ભૂલક્કડ પ્રાણી" **લેખક: પરાગ રતનપરા** નમસ્કાર દોસ્તો!
शाम-ए-फ़िराक़ अब न पूछ आई और आ के टल गई વિયોગની સાંજ વિશે હવે ન પૂછ, આવી અને આવીને ટળી ગઈ दिल था कि फिर बहल गया जान थी कि फिर संभल गई દિલ એવું હતું કે ફરી દિલાસો મળી ગયો, જીવન એવું હતું કે ફરી સંભાળી ગયું --- बज़्म-ए-ख़याल में तेरे हुस्न…
**વસ્તુઓનો અનંત પ્રવાહ** *લેખક: પરાગ રતનપરા* અને હા, આ બધું કંઈક છે ને છે, આ પેટીઓ ભરેલી ભરેલી, કબાટો ઠસાઠસ, ખૂણા ખાંચરામાં છુપાયેલી વસ્તુઓ જાણે શ્વાસ લેતી હોય, જીવતી હોય, મને કહેતી હોય કે અમે અહીં છીએ, તું અમને ભૂલી ગયો પણ અમે તને યાદ…
**ભૂત-પ્રેત-ડાકણ-પિશાચ: ભારતીય રહસ્યવાદની અંતર્ધારા** *લેખક: પરાગ રતનપરા* અંધકારની પેલે પાર, જ્યાં સ્મૃતિઓ અને સ્વપ્નો એકબીજામાં ઓગળી જાય છે, ત્યાં વસે છે આપણા ભૂત-પ્રેત, હા, તે જ પ્રાચીન છાયાઓ જે યુગોયુગોથી માનવ ચેતનાના અંતરતમ ખૂણામાં વાસ…
**૧.** દર્દ એટલું આપ્યું કે હવે દર્દ ન લાગે, ઝખમ એવા ભર્યા કે હવે ઝખમ ન લાગે --- **૨.** તારી યાદોમાં ડૂબીને જીવવું શીખ્યો છું, હવે શ્વાસ લેવામાં પણ તારી ખોટ ન લાગે --- **૩.
**૨૧.** તારા જવાથી હું એટલો ખાલી થયો, કે હવે મારામાં મારા માટે જગ્યા નથી --- **૨૨.** રોજ મરું છું તારી યાદમાં, અને રોજ સવારે ફરી જીવતો થઈ જાઉં છું --- **૨૩.** તેં છોડ્યો ત્યારે રડ્યો નહોતો, આજે હસું છું ત્યારે આંખો ભીની થાય છે --- **૨૪.
**લેખક: પરાગ રતનપરા** આ બ્રહ્માંડ — હા, આ જ બ્રહ્માંડ જેમાં હું અત્યારે શ્વાસ લઈ રહ્યો છું અને તમે વાંચી રહ્યા છો અને આપણા વિચારો એકબીજામાં ગૂંથાતા જાય છે — આ કોઈ યાદચ્છિક ઘટના નથી ના બિલકુલ નથી અને હું તમને કહીશ કેમ પગલે પગલે વિચારથી…
**લેખક: પરાગ રતનપારા** મિત્રો, આજે હું તમને એક એવી વાત કહેવા જાઉં છું જે તમે જાણો છો પણ માનવા તૈયાર નથી. જાહેરાતો - એ modern જમાનાનું કાળું જાદુ છે, અને આપણે બધા એના શિકાર છીએ. હા, તમે પણ!
**પરાગ રતનપારા** --- મારી મા હંમેશાં કહેતી કે કુનેહ એ કળા છે, જે કેટલાકને જન્મથી મળે છે અને કેટલાકે શીખવી પડે છે. હું બોસ્ટનની શિયાળાની સાંજે બારીમાંથી બરફ પડતો જોતો હતો ત્યારે, મને તેના શબ્દો યાદ આવ્યા.
લયસ્તરો – Layastaro.com : ગુજરાતી કવિતા અને કાવ્યાસ્વાદની સર્વપ્રથમ અને સૌથી વિશાળ વેબસાઇટ બદલતી રહે છે દશા હર તબક્કે અને હું તબક્કા વટાવી રહ્યો છું ! ડૉ. મહેશ રાવલ લયસ્તરો બ્લોગનું આ નવું સ્વરૂપ છે.
*— પરાગ રતનપારા* --- હા તો તમે કહો છો કે તમારે જાણવું છે કે તમે પાછલા જન્મમાં કોણ હતા રાજા કે રંક સંત કે પાપી અને હું પૂછું છું કે ભાઈ ગઈકાલે રાત્રે શું ખાધું હતું યાદ છે અને તમે કહો છો કે રોટલી દાળ શાક ને હું કહું છું કે ના ભાઈ તમે ખીચડી…
--- ## ॐ અવરણોનો અગ્નિ ॐ --- **પ્રથમ આવરણ: અન્નમય કોષ** માટીમાંથી ઊઠ્યો હું, માટીમાં ઓગળીશ, અન્નનો દેહ આ — ભ્રમણાનો પ્રથમ પડદો, કોટિ કોટિ જીવકોષો — નાના નાના બ્રહ્માંડો મારી ચામડી નીચે, મિટોકોન્ડ્રિયાના અગ્નિમાં બળે છે સૂર્ય, ન્યુક્લિયસમાં…
**પરાગ રતનપરા** --- હા હા ને ના ના વચ્ચે કેટલું અંતર છે યાદ કરો ત્યારે તમે શું જોયું હતું ખરેખર જોયું હતું કે જોયાની ભ્રાંતિ રચી લીધી મગજે પોતાની રીતે એક ટુકડો અહીંથી એક ત્યાંથી ને બનાવી દીધો આખો મહેલ જેમ બાળક રેતીનો કિલ્લો બનાવે ને માને…
**પરાગ રતનપરા** --- હા હા ને ના ના વચ્ચે કેટલું અંતર છે યાદ કરો ત્યારે તમે શું જોયું હતું ખરેખર જોયું હતું કે જોયાની ભ્રાંતિ રચી લીધી મગજે પોતાની રીતે એક ટુકડો અહીંથી એક ત્યાંથી ને બનાવી દીધો આખો મહેલ જેમ બાળક રેતીનો કિલ્લો બનાવે ને માને…
શૂન્ય પાલનપુરી અને અન્ય કવિઓની શૈલીમાં રચિત: --- **જીવન અને ખુમારી:** ૧. હાર માની લેવી એ તો આદત નથી મારી, ઠોકરોમાંથી જ શીખી છે ચાલવાની કારી. ૨. તોફાનો સામે ઝૂકવું એ રીત નથી મારી, દીવો બનીને બળવું એ પ્રીત છે અમારી. ૩.
*— પરાગ રતનપારા* --- જો દરેક ક્ષણ સદૈવ સહઅસ્તિત્વમાં છે, તો શું છે જે આપણને આ ક્ષણમાં હોવાનો અનુભવ કરાવે છે, આ પ્રશ્ન પૂછતાં જ મન એક એવા ભુલભુલામણીમાં પ્રવેશે છે જ્યાં દરેક વળાંક પર એક નવો પ્રશ્ન ઊભો છે અને દરેક પ્રશ્નની પાછળ એક બીજો વળાંક…
**- પરાગ રતનપારા** --- મારા એક મિત્ર છે. રોજ સવારે ચા પીવે. ચા પીતાં પીતાં અચાનક બોલ્યા: "યાર, મને અત્યારે મારી નાનીની યાદ આવી." મેં પૂછ્યું: "કેમ? ચા અને નાની વચ્ચે શું સંબંધ?" એ બોલ્યા: "આ ચા જોઈને મને ઈલાયચી યાદ આવી.
રંગ તો કાચો હતો, ના ટક્યો— પણ હૈયે છાપ ચીતરીને ગયો। લાગણી કાચી હતી, અધૂરી'તી— તોય પાકું ઘાવ કોતરીને ગયો। કંઈ કહ્યું ના, કંઈ સુણ્યું ના, તોય— મૌનમાં અર્થો વસાવીને ગયો। એક પળનો સાથ, જન્મોની તરસ, પ્યાસ એ અંતર વધારીને ગયો।
ગમની રેલમાં દીવાન આખું રહી ગયું ખોટું — મજમૂન ખોટું, રદીફ ખોટું, કાફિયા ખોટું. જેમ વાવનો કડિયો ધ્રૂજતે હાથે કોતરે ને પગથિયું ઊતરે ક્યાંક — પાણી તરફ નહીં, ખોટું. વિરહમાં એક-એક ઘડી સો-સો વરસની હતી, બે-યાર, મહિના-વરસનો હિસાબ આખો ખોટું.
અડધું મેં પીધું છે મૌન અડધી મેં પીધી છે વાણી અધૂકડું ઊઘડ્યા કૈં હોઠ આંખો અડધી રે અંજાણી. I need to create an original Gujarati verse inspired by this one's themes—the tension between silence and speech, the half-known and unknowable—but in…
સ્નેહીજનો સાગર બિંદુ :વર્ષ : 12 પખવાડિક :19: સળંગ:415: નીચે પ્રમાણે છે. મધ્યવર્તી વિચાર * એક સમર્થ ગુરુનું મનાયું નહિ તો જીવનો ગયો. * સોનાના મોહે / લોભે સગી દીકરીને વિધવા બનાવી.
# ખામોશ લાબ, જુંકી હૈ પલ **— પરાગ** ખામોશ હોઠ ને ધબકતું દિલ, પળ પળ ઝૂકે છે જાણે તકદીર, નવી નવી ઉલ્ફત જાગી છે અંદર, જૂની યાદોમાં ફૂટ્યાં નવાં વીર.
**એની નજરની ધાર હતી, દીદારનો દરબાર હતો,** **લાખ નેઝા સર પર પડ્યા, પણ ઈશ્કનો ઈકરાર હતો.** એની આંખોમાં એવી ધારદાર તલવાર છુપાયેલી હતી કે એક નજર જ હજારો ઘા કરી દેતી, પણ આ દીવાના આશિકને કોઈ ફરિયાદ નહોતી — કારણ કે એ ઘા સહેવા એ જ તો એના પ્રેમની…
# દલીલ — એક ગઝલ **પરાગ રતનપરા** --- દલીલ તો અરીસો છે, જે ચહેરો બતાવે છે, જે ભાગે અરીસાથી, એ પોતાથી જ ભાગે છે. વિચારોનો અગ્નિ જ્યાં બે મન વચ્ચે સળગે છે, ત્યાં સત્ય નવું રૂપ લઈ રાખમાંથી જાગે છે.
ધર્મ એક ધંધો છે. અને આ ધંધાના બે ભાગીદાર છે: એક મહેલમાં બેઠો છે, બીજો મંદિરમાં. એકની તિજોરી ભરેલી છે, બીજાની ઝોળી. બંનેને ગરીબ માણસ વહાલો છે — કારણ કે ગરીબ માણસ વગર આ બંનેનો ધંધો બંધ થઈ જાય. શ્રીમંત માણસ ગરીબને રોટલી નથી આપતો.
# સલ્ફર - પૃથ્વીનું સૌથી વ્યૂહાત્મક તત્વ હવે ૨૧ માઇલની સામુદ્રધુનીની પાછળ કેદ છે **— પરાગ રતનપરા** એક પીળો પાવડર છે. તમે એના વિશે ક્યારેય વિચાર્યું નથી. વિચારવાની જરૂર પણ નહોતી. હવે છે. ૨૭ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬.
# લેબલનો લબાડવાડો *— પરાગ રતનપરા* માણસ જાતનો સૌથી મોટો ભ્રમ એ છે કે એને લાગે છે કે એ જોઈ રહ્યો છે. હકીકતમાં એ જોતો નથી, એ ઓળખે છે. અને ઓળખવું એટલે જોવાનું બંધ કરી દેવું.
# પાંચ મૌલિક ગુજરાતી રચનાઓ ## ૧. બેહોશી — અચેતનનું અંધારું **કાવ્ય પ્રકાર:** ગઝલ | **વિષય:** અવચેતન મન (Unconscious) જે જાગતો દેખાય છે, એ ઊંઘમાં જીવે છે, પોતાના જ ઘરમાં એ કોઈ ભ્રમમાં જીવે છે.
**બે નદી, એક પટ** લગ્ન પહેલાં આપણે બે ઓરડા હતા, જુદા જુદા દીવે ઝળહળતા — મારા ઓરડે એક બાળકી હજી કોઈ અધૂરા સ્મરણની કોર પકડીને બેઠી, તારા ઓરડે એક છોકરો એવા દ્વારની ચોકી કરતો જેનું નામ એને આવડતું નહોતું. પછી આપણે મળ્યા — ને ઓરડા હવામાન બની ગયા.
મેં પહેલાં ગુર્જિયેફના વિચારો — યાંત્રિક ઊંઘ, જાગૃતિનો અભાવ, "sleeping humanity" — યાદ કરું, અને ર.પા.ની શૈલી (ગીત/ગઝલ/અછાંદસ)માંથી જુદા જુદા મિજાજ ઉપજાવું. --- **૧.
**English Title:** *260 Gigawatts and a Nation That Forgot to Say Thank You* **Gujarati Title:** *૨૬૦ ગીગાવોટ અને એક દેશ જે "થેંક યુ" કહેવાનું ભૂલી ગયો* --- ## નિબંધ ગઈકાલે ભારતે ૨૬૦ ગીગાવોટ વીજળીની માંગ પૂરી કરી. નવો રેકોર્ડ.
**English Title:** *The Country That Burned Its Own Forests on Paper* **ગુજરાતી શીર્ષક:** *કાગળ પર લીલું, જમીન પર લાલ* --- નાગપુર ૪૫ ડિગ્રી. અમદાવાદ ૪૪. પ્રયાગરાજ ૪૩. દિલ્હી ૪૨. નકશા પર આખો દેશ એક જ રંગે રંગાયેલો છે — ઘેરો લાલ.
# નીંદર નથી આવતી નીંદર નથી આવતી, સખી, એ તો ઠીક, ઠીક છે, પણ આ આંખનું ગામ આખું જાગતું, બીક છે... પાંપણને કાંઠે બેસી રાત માછલી ગણે, ને ઓશીકું પૂછે – ભઈ, તું ક્યાંથી ગયો, ક્યાં છે?
કૈં ઈશ્વરની જેવું મળે ક્યાંક તમને, હો મંદિર કે રસ્તે, એને ઊજવી લો ને માણસની જેવું કળે છાતીએ જો, વધાવી લો ફૂલે, એને ઊજવી લો ફરક આપણામાં બહુ નાનકડો અમથો, તું તોળીને બોલે, હું બોલીને તોળું ખુલાસાઓ ઓસરતા જાયે પછીથી, જે ખામોશી ઊઘડે એને ઉજવી લો…
૧૯૧૬ ગઝલ અને ૧૩,૫૮૫ શેર છે. ૧૩,૫૮૫ શેર! આજે માણસ ૧૩ pages નું report લખવામાં છ મહિના કાઢે, અને office માં બેસીને કહે — "આજકાલ creativity આવતી નથી." મીરસાહેબ આટલા શેર લખીને પણ ગરીબ મર્યા. એમની કબરની જગ્યા પણ રેલવે ટ્રેક નીચે દબાઈ ગઈ.
ભાવિક, મારા ભાણેજ *(ભૈલુ મામાના હૈયેથી)* ભાવિક, મારા ભાણેજ, સાંભળ- આ મામો કહે છે વાત, તારા નામની માળા જપતાં, વીતે છે દિન-રાત. યાદ છે તને?
**English Title:** The Tenant Who Never Pays Rent **Gujarati Title:** જે ભાડું ક્યારેય નથી ભરતો — એ ભાડૂત --- માણસ પોતાના ઘરમાં તાળું મારી શકે છે. તિજોરીમાં તાળું, મોબાઈલમાં પાસવર્ડ, દિલમાં દીવાલ — બધું બંધ કરી શકે છે.
**English Title:** The Victim Olympics: Where Everyone Wins Gold **Gujarati Title:** ફરિયાદોની ઓલિમ્પિક: જ્યાં દરેક ગોલ્ડ મેડલિસ્ટ છે --- આપણા દેશમાં એક રમત એવી છે જેમાં કોઈ કોચિંગ નથી જોઈતું, કોઈ પ્રેક્ટિસ નથી જોઈતી, અને છતાં દરેક જણ…
**Gujarati Title:** શરૂઆતની કળા: અધૂરાં કામોમાં છુપાયેલી આપણી હોશિયારી --- આપણા દેશમાં સૌથી વધારે ઉત્પાદન શેનું થાય છે ખબર છે? શરૂઆતોનું.
**મફતનો રોટલો, મોંઘી ગુલામી** ✍️ પરાગ રતનપરા ઈ.સ. પૂર્વે 73માં રોમે 40,000 નાગરિકોને મફત અનાજ આપવાનું શરૂ કર્યું. જુલિયસ સીઝર આવ્યો ત્યાં સુધીમાં, એટલે કે ત્રીસ વર્ષથી ઓછા સમયમાં, લાઈનમાં 3,20,000 માણસો ઊભા હતા. આઠ ગણો વધારો!
**રાજા હાલતો નથી, પણ મરે છે બધા એના માટે** *(The Chess Game: Why Do We Pay for the Power?)* — પરાગ રતનપરા શતરંજની પાટ પર સૌથી નકામો ટુકડો કયો? રાજા. એક ખાનું ચાલે. આગળ, પાછળ, ત્રાંસો — પણ એક જ ખાનું.
**2Ps vs 4Ps: ચાર 'P' ચોપડીમાં, બે 'P' બજારમાં** પરાગ રતનપરા MBAના પહેલા વર્ષમાં પ્રોફેસર બોર્ડ પર ચાર 'P' લખે છે: Product, Price, Place, Promotion. માલ સારો બનાવો, ભાવ વાજબી રાખો, ગ્રાહક સુધી પહોંચાડો, અને પછી ઢોલ વગાડો.
**Garba: The Circle That Remembers the Womb** **ગરબો: ગર્ભને યાદ રાખતું વર્તુળ** પરાગ રતનપરા શરૂઆતમાં એક દીવો હતો. એ દીવો એક માટલીમાં હતો. માટલીમાં છેદ હતા. કોઈ કહે સત્તાવીસ, કોઈ કહે જેટલા કુંભારના હાથે પડ્યા એટલા.
**Extended Memory: The Mind That Lives Outside the Skull** **વિસ્તૃત સ્મૃતિ: ખોપરીની બહાર વસતું મન** પરાગ રતનપરા બાને આખા કુટુંબની તિથિઓ મોઢે હતી. કોની દીકરીનું સગપણ કઈ અગિયારસે થયું, કયા મામાની વરસી ક્યારે આવે, અથાણામાં રાઈ કેટલી નાખવી.
**Kheer for the Crow, Cold Tea for the Father** **કાગડાને દૂધપાક, બાપને ઠંડી ચા** પરાગ રતનપરા ભાદરવો બેસે એટલે ગુજરાતની સોસાયટીઓમાં એક ચમત્કાર થાય છે.
**Cockroach vs. the Voter List: Fighting a 1975 Battle in a 2026 Machine** **વંદો વિરુદ્ધ મતદાર યાદી: AIના યુગમાં બેરિકેડની લડાઈ** પરાગ રતનપરા ભારતમાં વંદાને મારવાના બે જ રસ્તા જાણીતા હતા: ચંપલ અને હિટ.