← મુખપૃષ્ઠ

ગુજરાત અને સંસ્કૃતિ

આ વિષયમાં 123 લેખ · પાનું ૩ / ૩

નાકનો ચોકીદાર, જેને કોઈ સલામ નથી કરતું

૨૮ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** The Bodyguard Nobody Respects **ગુજરાતી શીર્ષક:** નાકનો ચોકીદાર, જેને કોઈ સલામ નથી કરતું --- માણસ આખી જિંદગી મોટી મોટી વસ્તુઓ પાછળ દોડે છે — ગાડી, બંગલો, સ્ટેટસ, ઈજ્જત.

જેમની જીભ ક્યારેય થાકતી નથી

૨૯ મે ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title: The Ones Who Never Stop Talking** **ગુજરાતી શીર્ષક: જેમની જીભ ક્યારેય થાકતી નથી** --- બોલવું એ માણસનો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે. પણ કેટલાક લોકો આ અધિકારનો એટલો ઉપયોગ કરે છે કે બાકીનાને જીવવાનો અધિકાર ન રહે.

લલિતભાઈ ઘોડસરા — ૭૫ની વધાઈ

૩૧ મે ૨૦૨૬કવિતા

**લલિતભાઈ ઘોડસરા — ૭૫ની વધાઈ** લલિતભાઈ ઘોડસરા, આજ આવ્યો અમૂલ્ય દિ', પંચોતેરનો પડાવ, ને ચહેરે હજી એ જ રંગત ભી. જેનિતા ને ધ્રુવના ગર્વીલા તમે પિતા, રેખાના તો તમે પતિ — પ્રેમમાં ક્યાંય ન મિતા!

કાંડા પરનું ઘડિયાળ — જે માણસને પહેરી લે છે

૧૧ જૂન ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** The Wristwatch — A Tiny Machine That Wears You **ગુજરાતી શીર્ષક:** કાંડા પરનું ઘડિયાળ — જે માણસને પહેરી લે છે --- માણસે પહેલાં સૂરજ જોયો, પછી પડછાયો માપ્યો, પછી રેતી ઢોળી, અને છેલ્લે કંટાળીને એક નાનું મશીન બનાવ્યું —…

હું નહીં કરું તો બીજું કોઈ કરશે

૨ જુલાઈ ૨૦૨૬નિબંધ

**English Title:** *If Not Me, Then Someone Else: The World's Oldest Excuse* **ગુજરાતી શીર્ષક:** *"હું નહીં કરું તો બીજું કોઈ કરશે" — દુનિયાનું સૌથી જૂનું બહાનું* --- એક વિદ્વાને એંસીના દાયકામાં એક વાત લખી હતી.

રોજ ફેંકાતું બૂમરેંગ — તમારું વર્તન

૨ જુલાઈ ૨૦૨૬નિબંધ

**ગુજરાતી શીર્ષક:** રોજ ફેંકાતું બૂમરેંગ — તમારું વર્તન --- માણસ પોતાને બહુ સ્વતંત્ર સમજે છે. "હું તો મારી મરજીનો માલિક!" પણ વિજ્ઞાન કહે છે કે તમે માલિક નહીં, અરીસો છો. સામેવાળો હસે તો તમે હસો, સામેવાળો ઘૂરકે તો તમે ઘૂરકો.

ખુરશીનો શ્રાપ: જેમ ઊંચે ચઢો, તેમ સાચું સાંભળવાનું બંધ

૧૬ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬નિબંધ

**ગુજરાતી શીર્ષક:** ખુરશીનો શ્રાપ: જેમ ઊંચે ચઢો, તેમ સાચું સાંભળવાનું બંધ --- ભગવાન પણ કદાચ એટલે જ મૂંઝાયેલા હશે. આખી દુનિયા એમની સામે હાથ જોડીને ઊભી છે, અને એક પણ માણસ સાચું નથી બોલતો. બધા વખાણ જ કરે છે. "તું મહાન છે, તું દયાળુ છે...

વાતોનું વજન

૨૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬નિબંધ

**Talking Is Easier Than Doing** **વાતોનું વજન** — પરાગ રતનપરા સોમવારે ડાયટ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરનારો માણસ રવિવારે રાત્રે ઊંધિયું ખાતો હોય છે. આ દ્રશ્ય તમે જોયું જ હશે. કદાચ અરીસામાં. આપણા દેશમાં એક વિચિત્ર રોગ ફેલાયેલો છે.

બોલવું છે? તો સમજાય એવું બોલ!

૧૬ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬નિબંધ

**Speak So They Get It | બોલવું છે? તો સમજાય એવું બોલ!** પરાગ રતનપરા આપણને નાનપણથી શીખવાડ્યું: "હોશિયાર હોઈશ તો આગળ વધીશ." જૂઠ. ભયંકર જૂઠ. હોશિયાર માણસ ખૂણામાં બેસીને દાંત કચકચાવે છે અને જેને 'બોલતાં' આવડે છે એ સ્ટેજ પર ફૂલહાર પહેરે છે.

ગરબો: ગર્ભને યાદ રાખતું વર્તુળ

૨૬ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬નિબંધ

**Garba: The Circle That Remembers the Womb** **ગરબો: ગર્ભને યાદ રાખતું વર્તુળ** પરાગ રતનપરા શરૂઆતમાં એક દીવો હતો. એ દીવો એક માટલીમાં હતો. માટલીમાં છેદ હતા. કોઈ કહે સત્તાવીસ, કોઈ કહે જેટલા કુંભારના હાથે પડ્યા એટલા.

ગોલ્ડીલૉક્સ શૉક: માપસરના આંચકાની મહિમા

૩ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**ગોલ્ડીલૉક્સ શૉક: માપસરના આંચકાની મહિમા** *(Goldilocks Shock: In Praise of the Just-Right Jolt)* પરાગ રતનપરા આપણે બધાએ નાનપણમાં ગોલ્ડીલૉક્સની વાર્તા સાંભળી છે. એક છોકરી રીંછના ઘરમાં ઘૂસે છે અને ત્રણ વાટકા ચાખે છે.

મહાત્માની વિચિત્ર પ્રયોગશાળા: બાળપણના ડાઘ, દુનિયાનો દીવો

૪ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**Mahatma's Weird Laboratory** **મહાત્માની વિચિત્ર પ્રયોગશાળા: બાળપણના ડાઘ, દુનિયાનો દીવો** પરાગ રતનપરા બે ઓક્ટોબર ગઈ.

Act As If: Fake It Till You Make It… કે પછી Fake It Till Wi-Fi Chali Jaye?

૫ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**Act As If: Fake It Till You Make It… કે પછી Fake It Till Wi-Fi Chali Jaye?** **એક્ટ એઝ ઇફ: ઢોંગ કરતા રહો, એક દિવસ ઢોંગને પણ તમારા પર દયા આવશે** **પરાગ રતનપરા** આપણા સમાજમાં એક જૂનો નિયમ છે: લાગણી પહેલાં આવે, વર્તન પછી.

એન્ટી-ચેરિટી: જે દાનથી ફાયદો માત્ર દાતાને થાય

૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**Anti-Charities: The Donation That Helps Only the Donor** **એન્ટી-ચેરિટી: જે દાનથી ફાયદો માત્ર દાતાને થાય** પરાગ રતનપરા આપણા ગુજરાતીઓ દાનમાં એટલા ઉદાર છે કે ભગવાન પણ ક્યારેક વિચારે, "આટલું બધું આપે છે, તો પાછું લેવાનું ક્યારે?

દીકરી પપ્પાની ઉંમર વધારે, પણ મમ્મીની ઉંમર બાળક ઘટાડે: અભ્યાસ બે વાર વાંચવા જેવો

૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**Daughters Add Years to Fathers, But Mothers Pay the Price: A Study Worth Reading Twice** **દીકરી પપ્પાની ઉંમર વધારે, પણ મમ્મીની ઉંમર બાળક ઘટાડે: અભ્યાસ બે વાર વાંચવા જેવો** પરાગ રતનપરા ગુજરાતી ઘરમાં એક વાક્ય દરેક દીકરીના બાપે જીવનમાં…

Distance Model: નજીક આવો, પણ બહુ નજીક નહીં!

૧૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**Distance Model: નજીક આવો, પણ બહુ નજીક નહીં!** **ડિસ્ટન્સ મોડેલ: નજીક આવો, પણ બહુ નજીક નહીં!** પરાગ રતનપરા ગુજરાતી માણસ બે વસ્તુ રોજ માપે છે. એક સોનાનો ભાવ, બીજું સામેવાળાથી અંતર. સોનાનો ભાવ છાપામાં આવે છે.

કાગડાને દૂધપાક, બાપને ઠંડી ચા

૧૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**Kheer for the Crow, Cold Tea for the Father** **કાગડાને દૂધપાક, બાપને ઠંડી ચા** પરાગ રતનપરા ભાદરવો બેસે એટલે ગુજરાતની સોસાયટીઓમાં એક ચમત્કાર થાય છે.

Spin, Sway & the Sacred: ઈશ્વર નાચે છે, આપણે ફક્ત રીલ ઉતારીએ છીએ

૧૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**Spin, Sway & the Sacred: ઈશ્વર નાચે છે, આપણે ફક્ત રીલ ઉતારીએ છીએ** પરાગ રતનપરા ગુજરાતી ઘરમાં નાચવા વિશેના નિયમો બહુ સ્પષ્ટ છે. વર્ષના ત્રણસો છપ્પન દિવસ નાચવું "છીછરું" ગણાય છે. "સારા ઘરની છોકરીઓ આવું ના કરે", "છોકરો નાચે છે?

Hemingway Bridge: અધૂરું છોડવાની પૂરી કળા

૧૪ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**Hemingway Bridge: અધૂરું છોડવાની પૂરી કળા** પરાગ રતનપરા આપણે ગુજરાતીઓ અધૂરું છોડવામાં વિશ્વગુરુ છીએ. જાન્યુઆરીમાં શરૂ થયેલું જીમ ફેબ્રુઆરીમાં અધૂરું. ઘરનું રિનોવેશન ત્રણ વર્ષથી "બસ, હવે ખાલી બાથરૂમ બાકી છે" પર અટકેલું.

બુદ્ધિ વાનગી પસંદ કરે છે, સત્તા મેનુ લખે છે

૧૯ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**Intelligence Picks the Dish, Power Writes the Menu** **બુદ્ધિ વાનગી પસંદ કરે છે, સત્તા મેનુ લખે છે** પરાગ રતનપરા લગ્નના જમણવારમાં ગયા છો? ગયા જ હશો. ગુજરાતી હોઈએ અને લગ્નના જમણવારમાં ન ગયા હોઈએ, એ તો ગુજરાતી હોવાનું અપમાન છે.

ઉતાવળ: ક્યાંય ન પહોંચવા માટે દોડવાની કળા

૨૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**The Art of Running While Going Nowhere** **ઉતાવળ: ક્યાંય ન પહોંચવા માટે દોડવાની કળા** *પરાગ રતનપરા* --- વિમાન હજી રનવે પર ઘસડાતું હોય, સીટબેલ્ટની લાઈટ ચાલુ હોય, અને આપણા અડધા ગુજરાતીઓ ઊભા થઈને ઉપરના ખાનામાંથી બેગ ખેંચવા માંડે.

ધ લૉ ઑફ ઍક્સિડન્ટ: આપણે જીવીએ છીએ કે ઢસડાઈએ છીએ?

૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

ધ લૉ ઑફ ઍક્સિડન્ટ: આપણે જીવીએ છીએ કે ઢસડાઈએ છીએ? (The Law of Accident: Are We Living or Just Being Dragged Along?) પરાગ રતનપરા આપણે ગુજરાતીઓ "ઍક્સિડન્ટ" શબ્દ સાંભળીએ એટલે તરત હાઈવે, ટ્રક અને વીમાની ફાઈલ યાદ આવે.

વેમો: એ ગાડીની આત્મકથા, જેમાં ડ્રાઇવર નથી અને અહંકાર પણ નથી

૨૪ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નિબંધ

**Waymo: The Biography of a Car That Has No Ego** **વેમો: એ ગાડીની આત્મકથા, જેમાં ડ્રાઇવર નથી અને અહંકાર પણ નથી** પરાગ રતનપરા અમેરિકામાં સેટલ થયેલા દરેક ગુજરાતી પરિવારના વોટ્સએપ ગ્રુપમાં એક દિવસ એક વીડિયો ચોક્કસ આવે છે.