છૂટા શેર ૬૮૬૬–૬૯૧૫

૬૮૬૬.
ઓસરીમાં બા હતી ત્યારે ઉનાળો ક્યાં હતો?
એ જ પાલવ વીંઝણો થઈને સદાયે ઝૂલતો.

૬૮૬૭.
ફ્લૅટની બારી ઉઘાડી, ત્યાં ય સામે ભીંત છે,
આભનો ટુકડો મળે છે આજ ભાડા પર હવે.

૬૮૬૮.
‘કેમ છો?’ જો કો’ક પૂછે, ‘ઠીક છું’ બોલું હસી,
એ જ મારા હોઠ પરનું રોજનું જૂઠું સરસ.

૬૮૬૯.
બાપનાં જૂતાં પહેર્યાં, ત્યાં જ સમજાયું મને,
કેટલા પથ્થર સહીને એ ઘરે પાછા વળે.

૬૮૭૦.
ચાડિયો તો ખેતરે ઊભો રહે ચોમાસભર,
વોટ માગી જે ગયા, એ ના ફરીથી ડોકિયા.

૬૮૭૧.
દીકરી ગઈ સાસરે, ને સાથ ચકલી પણ ઉડી,
બાજરી લઈ આંગણે બા રાહ જોતી રોજ રોજ.

૬૮૭૨.
શબ્દ મારા ઘાવ થઈને જો તને વાગ્યા હશે,
માફ કરજે, રક્ત મારું પણ હતું એ શબ્દમાં.

૬૮૭૩.
આ નદી પણ જાણતી’તી, એ ય ખારી થઈ જશે,
તો ય દોડી એ ભણી, તો પ્રેમ બીજું શું હશે?

૬૮૭૪.
ગામમાં તો એક ડોસો રોજ ગાતો’તો ભજન,
એ ગયો, ને ગામનું પરભાત પણ મૂંગું થયું.

૬૮૭૫.
એક સિક્કો હાથમાં મૂકી, ગયો હું ગર્વથી,
ભીખ માગી જે ગયો, એ તો દુવા આપી ગયો.

૬૮૭૬.
ભીંત પર ઘડિયાળ ટકટક, ને પથારીમાં પિતા,
બેઉ જાણે શ્વાસની સાથે જ સ્પર્ધામાં ચડે.

૬૮૭૭.
પાંદડું પીળું થયું, તો ઝાડ પણ રોયું હશે,
જે ઉછેર્યું, એ જ જાતું જોઈ કોણ હસી શકે?

૬૮૭૮.
દેવના દરબારમાં ચંપલ ગયાં ચોરાઈ, ને
ભક્ત બોલ્યો: ‘તું ય ઈશ્વર, ઊંઘતો’તો શું ઘડી?’

૬૮૭૯.
આયનાને રોજ પૂછું: ‘કોણ છે તું, ઓ સખા?’
એ ય મૂંગો, હું ય મૂંગો, બે અજાણ્યા રોજના.

૬૮૮૦.
એક દીવો ઓલવાયો, ત્યાં જ સમજાયું મને,
અંધકારે પણ ઝઝૂમે, તેજ એનું નામ છે.

૬૮૮૧.
ઝાંઝવાને પણ તરસ લાગી હશે, એથી જ તો
રણ મહીં દોડ્યા કરે છે, કોઈ દરિયો શોધવા.

૬૮૮૨.
કાગડો બોલે અગાસી પર, ભલે બા હરખતી,
આજ તો મ્હેમાન ફોને ‘વીડિયો’માં આવતા.

૬૮૮૩.
એક ટીપું આંસુનું, ને એક ટીપું ઝાકળે,
ફેર બસ એ: એકને તો સૂર્ય પણ ના સૂકવે.

૬૮૮૪.
શબ્દ મારા જો ગમે, તો શ્રેય ફૂલોને જ દો,
આ પરાગે તો હવાને બસ કહી એ વાત છે.

૬૮૮૫.
વૃક્ષ કાપીને બનાવી એક ખુરશી, ને પછી
ત્યાં જ બેસી, ‘વૃક્ષ વાવો’ કાગળે લખતા હતા.

૬૮૮૬.
લગ્નમાં દેવું કરી, ઝાઝું જમાડ્યું ગામને,
વર્ષભર તો પેટ કાપી બાપ હપ્તામાં ગયો.

૬૮૮૭.
રાતભર જાગી અને તારા ગણી જોયા છતાં,
એક તારો રોજ ખરતો, એ તમારી આંખમાં.

૬૮૮૮.
ગામ છોડ્યું, દેશ છોડ્યો, ને ગયા પરદેશમાં,
ને છતાં ઊંઘે હજી એ ગામનો પાદર મળે.

૬૮૮૯.
દોડતાં ને હાંફતાં, ક્યાં આયખું સરકી ગયું,
પાછળે જોયું જરા, તો માત્ર પગલાં ત્યાં હતાં.

૬૮૯૦.
મેં ભલે ના ઈશ જોયો, પણ ખરું આ એટલું:
માવડીના ખોળલે એ સ્પર્શ પામ્યો રોજ હું.

૬૮૯૧.
ફોનમાં મિત્રો હજારો, ને છતાં એ રાતના
તાવમાં પાણી ધરે, એ એક પણ ત્યાં ના હતું.

૬૮૯૨.
પૂરમાં ઘર તો ગયું, બાએ બચાવ્યો દીવડો,
એક ઠેકાણું ગયું, વિશ્વાસ તો બાકી હજી.

૬૮૯૩.
વાંસળીના સૂર સાંભળતાં જ રાધા દોડતી,
પ્રેમમાં ક્યાં લાજ, ઘર કે ગામની પરવા હતી!

૬૮૯૪.
ઝેરનો પ્યાલો હતો ને રાજનો આદેશ પણ,
તો ય મીરાં ગાઈ, ને એ ઝેર પણ મીઠું થયું.

૬૮૯૫.
ગામ આખું ભીંજવીને, વાદળો ચાલ્યાં ગયાં,
તો ય આભે હાથ જોડી, ખેડુ ઝૂક્યો પ્રેમથી.

૬૮૯૬.
ચાકડે ઘડતો હતો કુંભાર આખું આયખું,
અંતમાં માટી બની એ, ચાકડે ફરતો ગયો.

૬૮૯૭.
હું ગઝલ લખવા જ બેઠો, ત્યાં લખાયું ‘બા’ પ્રથમ,
ને પછી હર એક અક્ષર આંખમાં ભીનો થયો.

૬૮૯૮.
પાનખરમાં ઝાડ બોલ્યું: ‘આ ય મારું પર્વ છે,
પર્ણ ખેરીને નવાં પર્ણો ઉગાડી જાણ તું.’

૬૮૯૯.
એક છત નીચે વસે છે, ટાપુઓ જેવા બધા,
નેટથી જોડાય, પણ મનથી અલગ છેટા રહે.

૬૯૦૦.
બા ભજનમાં એક ખૂણે, ઘર બધું ટીવી મહીં,
મધ્યમાં બેઠો વિચારું: કોણ સાચો મંતરી?

૬૯૦૧.
જીતવા માટે ઘણું દોડ્યો, ઘણું હાંફ્યો હતો,
હાર પામી ત્યાં જ જાણ્યું: હું જ મારી પાસ છું.

૬૯૦૨.
આ તિરાડો ભીંતમાં, ને ત્યાં જ ઊગ્યો પીપળો,
તૂટવું એ પણ કદી તો ખીલવાનો માર્ગ છે.

૬૯૦૩.
બાળપણની નાવ ડૂબી જ્યાં હતું ખાબોચિયું,
આજ દરિયો પાર કરવાની ય હિંમત ક્યાં રહી?

૬૯૦૪.
હોટલોમાં છપ્પનો ભોગો મળે છે, તોય પણ
માવડીના રોટલાનો સ્વાદ એ ક્યાં છે હવે?

૬૯૦૫.
બાપના ખોળે ભણી લીધો હતો જે એકડો,
જિંદગી આખી ગણું હું આજ પણ એ એકડે.

૬૯૦૬.
મ્હેલમાં જે ઊંઘ શોધે, એ કદી આવી નહીં,
ઝૂંપડીમાં એક થાકેલો શ્રમિક ઘોરે સુખે.

૬૯૦૭.
હું જ કૌરવ, હું જ પાંડવ, હું જ મારો સારથી,
આ મહાભારત થયું છે રોજ મારી ભીતરે.

૬૯૦૮.
ફૂલ પર ભમરો ઘડી બેઠો, પછી ઊડી ગયો,
આ પરાગે એ ય શીખ્યું: બાંધવું એ પ્રેમ ના.

૬૯૦૯.
શ્વાસની આ પોટલી લઈ ચાલતો યાત્રી બની,
જે ઘડી ખૂટી જશે, બસ ત્યાં જ મારો છે મુકામ.

૬૯૧૦.
રાખડી લઈ બ્હેન બેઠી, ભાઈ પરદેશે ગયો,
ને ટપાલે રાખડી, ને આંસુ બે પરદેશમાં.

૬૯૧૧.
વીજળી ગઈ, ને બધાં ભેગાં થયાં ફાનસ કને,
વીજળી પાછી ફરી, ને સૌ ફરી ખોવાઈ ગ્યાં.

૬૯૧૨.
એક છત્રી, બે જણાં, ને મેઘ પણ ગાંડો થયો,
એ ઘડી છત્રી ય પોતે ભીંજવા તત્પર હતી.

૬૯૧૩.
આ પરાગે ફૂલ પાસે કાંઈ પણ માગ્યું નહીં,
તો ય ઝોળી મ્હેકથી ભરતી રહી આખી હવા.

૬૯૧૪.
રોજ સાંજે ગામના ઓટે જમે છે ડાયરો,
ઓટલો સૂનો હવે, ને ડાયરો ‘ગ્રુપ’માં ગયો.

૬૯૧૫.
શબ્દ સૌ ખૂટી ગયા, ને મૌન બોલ્યું, ઓ ‘પરાગ’,
મ્હેકને ક્યાં હોય ભાષા, વ્યાકરણ કે શબ્દ પણ?

– પરાગ રતનપરા