છૂટા શેર ૨૨૬૬–૨૩૪૫

૨૨૬૬.
ફોનમાં મા રોજ પૂછે, ‘આજ શું ખાધું, કહે?’
હું કહું ‘ભરપેટ’, ને એ ભૂખ મારી ઓળખે.

૨૨૬૭.
બાપુનાં ચશ્માં હજી ટેબલ ઉપર ઝાંખાં થયાં,
એ ગયા, પણ દૃષ્ટિ એની આજ પણ મારી ઉપર.

૨૨૬૮.
દીકરી તો સાસરે, ને ઢીંગલી ખૂણે પડી,
બાપની ખાલી હથેળી રોજ બંનેને અડે.

૨૨૬૯.
ગામની માટી ભરી'તી ફ્લૅટના કૂંડા મહીં,
રોજ એમાં ઊગતું આખું ય મારું ગામ, દોસ્ત.

૨૨૭૦.
એક ઘરમાં ચાર જણ, ને ચાર સૌના ફોન છે,
‘આવજો જમવા’, લખે મા રોજ ‘ગ્રુપ’ પર, ઓ ખુદા!

૨૨૭૧.
તેં જ રોપેલું ગુલાબી ફૂલ ખીલ્યું આ વરસ,
ને બધાએ ફૂલ જોયું, મેં જ રાખ્યા કંટકો.

૨૨૭૨.
વાદળી દેખી ધરા પર ખેડુ નાચ્યો મોજથી,
ને નગરમાં ‘જામ’ની ફરિયાદ ગાજી રાતભર.

૨૨૭૩.
ઝેર પણ અમરત થયું, જ્યાં શ્યામનું ગાયું ભજન,
રાજના દરબાર સૂના, એકતારે ગામ ગાય.

૨૨૭૪.
કાલ બાળક, આજ જોબન, ને સવારે વૃદ્ધ હું,
આયનો થાક્યો બિચારો રોજ નવલા રૂપથી.

૨૨૭૫.
જીવ ઊડી જાય ત્યારે ખોળિયું ખાલી પડે,
લોક રડતા પાંજરે, પંખી વિશે પૂછે ન કો.

૨૨૭૬.
એક કપ ચા, બે જણા, ને સાંજ આખી વાતમાં,
ના કદી આવી શકે એવી મજા દરબારમાં.

૨૨૭૭.
શબ્દને ચૂંટ્યા કળી શા, ને ગઝલ ગૂંથી, ‘પરાગ’,
મ્હેક પણ ઊગી પછી ભાવક તણા એ શ્વાસમાં.

૨૨૭૮.
ચૂંટણીમાં ઝૂંપડીએ હાથ જોડે સૌ ફરી,
જીતતાં પાછા વળીને ઝૂંપડી ભૂલી જશે.

૨૨૭૯.
ભીડ એવી લોકલે, કે શ્વાસ બીજાનો લઉં,
તોય ખાલીપો ખભે લટકી રહે થેલા સમો.

૨૨૮૦.
લાકડી, ચશ્માં, દવા, ને એક ખાલી ઓસરી,
આટલો સામાન લઈને રાહ જોઉં ટ્રેનની.

૨૨૮૧.
ડૉલરે ઘર તો સજાવ્યું, ઓસરી ક્યાંથી લઉં?
સાદ બાનો, લીમડો, ચકલી — બધું ક્યાંથી લઉં?

૨૨૮૨.
ઝાડ કાપીને બનાવ્યો એક સુંદર હીંચકો,
રોજ ઝૂલું, ને હજી એ પાનની વાતો કરે.

૨૨૮૩.
રોશની ઝૂલે ઝરૂખે, ને ફટાકા ગાજતા,
ઝૂંપડીમાં એક દીવો તેલ શોધે રાતભર.

૨૨૮૪.
જ્યાં સુધી હું, ત્યાં સુધી તું દૂર ને બસ દૂર છે,
ઓગળું તો એક ઝળહળ નૂરનો હું અંશ છું.

૨૨૮૫.
ચોકમાં એ છોકરો વેચે રમકડાં રાતભર,
એક પણ રમવા ન પામ્યો, બાળપણ વેચી ગયો.

૨૨૮૬.
આજ પણ બસ-સ્ટૅન્ડ પર, જ્યાં આપણે મળતાં હતાં,
રોજ બસ ભરચક જતી, ને હું જ ખાલી એકલો.

૨૨૮૭.
ગોદડી સીવી હતી બાએ પુરાણા સાડલે,
ઓઢતાં લાગે, હજી બા ગોદમાં ઝૂલાવતી.

૨૨૮૮.
મોલ સૂક્યો, બૅન્કનો કાગળ ઘરે આવ્યો ફરી,
ને બળદની ઘંટડી પણ એ પછીથી ચૂપ છે.

૨૨૮૯.
જાન્યુઆરીએ ભરી ફી, ‘જિમ’ ગયા'તા બે જ વાર,
ફાંદ બોલી વર્ષ અંતે: ‘હું જ જીતી આખરે!’

૨૨૯૦.
એક છત્રી, બે જણાં, ને મેહ પણ થંભી ગયો,
એ ય જોવા માગતો'તો, કેમ ભીંજે બે હૃદય.

૨૨૯૧.
સૂર વાગ્યો વાંસળીનો, રાધિકા ભૂલી પડી,
રાહ જાણીતી હતી, પણ પગ ગયા જમના તરફ.

૨૨૯૨.
જિંદગીભર હાથ પર ઘડિયાળ બાંધી દોડતો,
આખરે જાણ્યું, સમય તો શ્વાસમાં ચાલ્યા કરે.

૨૨૯૩.
ફ્લૅટ ઊંચે માળ લીધો, આભ છે નજદીક, પણ
પગ તળે માટી નથી, ને મૂળ ક્યાં નાખું હવે?

૨૨૯૪.
આ પરાગે શબ્દ વાવ્યા, ને ઉગાડી છે ગઝલ,
પાક જે આવે, લણે ભૂખ્યાં હૃદય, એ પૂરતું.

૨૨૯૫.
‘બેસણું’ છાપે છપાયું, ને છબી હસતી હતી,
જીવતો હું ત્યાં સુધી ના કોઈ ફોટો પાડતું.

૨૨૯૬.
હું ય ટોળામાં હતો, ટોળું ય મુજમાં ગાજતું,
તોય બંને એકલાં, ને બેઉ ખાલી ઓરડાં.

૨૨૯૭.
દ્વારિકાના દ્વાર પર ઊભો સુદામો શરમથી,
શ્યામ દોડ્યો, પાદુકા પણ ત્યાં જ ભૂલીને ગયો.

૨૨૯૮.
આ પરાગે સૌ ગઝલ માને ધરી, ત્યારે થયું,
મા જ મારી આદિ ને અંતિમ ગઝલ છે, શું કહું?

૨૨૯૯.
ફાઈલો મારી ફરે છે ટેબલે ટેબલ ઉપર,
દસ્તખત માટે કલમ પણ ‘ભેટ’ માગે છે, ભલા!

૨૩૦૦.
મેહ આવે તો ધરે બા ડોલ, થાળી ને ઘડો,
ને બધાં ઠામે ભરે આકાશનું ભીનું વહાલ.

૨૩૦૧.
ઓસરીમાં ખાટલે દાદા ગણે છે તારલા,
જે ગયા એ મિત્ર સઘળા, આભમાં શોધ્યા કરે.

૨૩૦૨.
પાસપોર્ટે નાગરિકતા છે નવી, પણ સ્વપ્નમાં
એ જ પાદર, એ જ પીપળ, એ જ મારું ગામ છે.

૨૩૦૩.
આજ પણ સંદૂકમાં છે એક પીળો પત્ર એ,
અક્ષરો ભૂંસાઈ ચાલ્યા, મ્હેક તાજી છે હજી.

૨૩૦૪.
લગ્નમાં જમવા ગયા'તા, ત્યાં કતારો દૂર લગ,
ડીશ પામ્યા ત્યાં સુધી તો વરવધૂ પાછાં ગયાં.

૨૩૦૫.
મંદિરોમાં, મસ્જિદોમાં, ચર્ચમાં શોધ્યો તને,
તું હતો ભૂખ્યા ભિખારીની હથેળીમાં સદા.

૨૩૦૬.
પાનખરમાં ઝાડ સઘળાં પાંદડાં દઈ દે ધરા,
તો જ આવે છે વસંતે કૂંપળો કુમળી નવી.

૨૩૦૭.
આ પરાગે પ્રેમમાં માગ્યું નહીં એકે વચન,
ફૂલ ખીલે, મ્હેક આપે, ને કશું માગે નહીં.

૨૩૦૮.
ઊંઘ ગોળીમાં ભરી'તી, તોય ના આવી કદી,
ગામની ખુલ્લી અગાસી, તારલાની ઊંઘ ક્યાં?

૨૩૦૯.
બાળકે પૂછ્યું, ‘ખુદાનું ઘર બતાવો તો, મને’,
હાથમાં દીધો અરીસો, એ હસી ખુદને જુએ.

૨૩૧૦.
રોડ ઉદ્ઘાટન થયું, ને એક વરસાદે ગયો,
તોય તકતી પર હજી છે નામ નેતાનું, હસો!

૨૩૧૧.
ગામમાં બસ એક આવે, ને ઉમટતું ગામ સૌ,
કોણ આવ્યું, કોણ ચાલ્યું, એ જ સૌની વાત છે.

૨૩૧૨.
હું ય બેસી જે ખભે મેળા સુધી જાતો, ‘પરાગ’,
આજ એને મેં ઉપાડ્યા એ જ ખાંધે, આખરે.

૨૩૧૩.
ક્રેડિટે લીધું બધું, ઘર ને સજાવટ પણ ઘણી,
ઊંઘ માટે કોઈ હપ્તા યોજના ક્યાં છે, કહો?

૨૩૧૪.
દીવડા ગરબે ઝગે, ને ગામ આખું ઘૂમતું,
ઢોલના તાલે ધરા પણ મલકતી, ઝૂમી રહી.

૨૩૧૫.
આયનો હસતો: પરાગે આજ જોયો શ્વેત વાળ,
ને પછી એ વાળ સાથે ઝઘડતો'તો રાતભર.

૨૩૧૬.
એક ચકલી આંગણે આવી ફરી ચણ માગતી,
જોઈ એને બાળપણ આખું ય પાછું સાંભરે.

૨૩૧૭.
ઑનલાઇન તું હતી ને હું ય જાગ્યો રાતભર,
બેઉ લખતાં, ભૂંસતાં, ને ના ગયો સંદેશ કો.

૨૩૧૮.
ઝૂંપડીમાં ઓલિયાનો એક દીવો ઝળહળે,
ને જગતના બાદશાહો ભીખ લેવા આવતા.

૨૩૧૯.
ખાંડ, ઘી ને તેલ ઓછાં, ડૉક્ટરે ફરમાવિયું,
તોય બિલ એનું વધારે છે હૃદયની ધડકનો.

૨૩૨૦.
બા વલોવે છાશ ત્યારે ઝીલતો હું ગીત, ને
આજ પણ જીવતરમાં એ ગીતનું માખણ તરે.

૨૩૨૧.
મોત આવ્યું દ્વાર પર, તો મેં હસીને ચા ધરી,
બેઉ બેઠાં, વાત કીધી, ને પછી સાથે ગયાં.

૨૩૨૨.
જે ઘડી ખડિયો થયો ખાલી, પરાગે આંસુથી
એક લીટી ત્યાં લખી, ને આંખ પણ ભીની હતી.

૨૩૨૩.
ભરબપોરે ધૂપમાં એ ઠેલણાવાળો ભમે,
વેચતો ઠંડો બરફ, ને ખુદ જ બળતો તાપમાં.

૨૩૨૪.
બાળપણના મિત્રને ભેટું જ, ત્યાં વર્ષો ગળે,
બે જણાં ઘરડાં, છતાં બાળક બની હસતાં રહે.

૨૩૨૫.
ફૂલને તોડો નહીં, એ ડાળ પર ઈશ્વર હસે,
મ્હેક લઈ લો, બસ, પરાગે એટલું માગ્યું હતું.

૨૩૨૬.
દીકરીના હાથ પીળા, ને પિતાની આંખ લાલ,
એક મંડપમાં હતા બે રંગ સાથે, વાહ રે!

૨૩૨૭.
કાચના ટાવર ઉપર સૂરજ ચળકતો સાંજનો,
ને તળે ઠંડી પડે છે ઝૂંપડે આખી ય રાત.

૨૩૨૮.
સાઠ વર્ષે પણ હજી એ લાલ થઈ શરમાય છે,
હું કહું: ‘તું આજ પણ છે સોળની, મારી સખી’.

૨૩૨૯.
ધર્મના ઝઘડા થયા, ને ગામ આખું સળગિયું,
રામ, અલ્લા સાથ રડતા, બેઉ ભીની આંખથી.

૨૩૩૦.
આજ પણ બાની ગડીમાં ઊંઘતી સાડી પડી,
જ્યાં ઉઘાડું, ત્યાં સુગંધે ઓરડો મા થઈ જતો.

૨૩૩૧.
છેક ટોચે જઈ ન જોયો સૂર્ય કે એ આભ, ને
ફોનમાં ‘સેલ્ફી’ જ લીધી, ને ફરી નીચે ગયા.

૨૩૩૨.
કીટલી પર ધોઈ કપ એ બાળ શીખ્યો ગણતરી,
સ્કૂલમાં જે ના ગયો, એ કપ ગણીને પાસ થ્યો.

૨૩૩૩.
ચાંદને જોતાં થયું, આ તો તમારો ચાંદલો,
આભના ભાલે ઝગે, ને રાત આખી મ્હેકતી.

૨૩૩૪.
દીકરો આવ્યો ઘરે ‘વેકેશને’ થોડા દિવસ,
બા ગણે છે રોજ ઘટતા જાય એવા એ દિવસ.

૨૩૩૫.
આ પરાગે જાત વેરી, ફૂલ ફૂલે, ને પછી
બાગ આખો મ્હેકતો, ને એ ન દેખાતો કશે.

૨૩૩૬.
રાતભર ચોકી કરે એ લાકડી ખખડાવતો,
ને સવારે શેઠ પૂછે, ‘કેમ ઊંઘ્યો કાલ રાત?’

૨૩૩૭.
બીજ વાવ્યું, ને ઉપર આકાશ સામે મીટ, ને
ખેડુએ શ્રદ્ધા ઉગાડી, ભૂખને ભૂલી ગયો.

૨૩૩૮.
સાંજ ટાણે છાંયડો મારો ય લાંબો થાય છે,
રાત પડતાં એ જ પાછો ભીતરે સંતાય છે.

૨૩૩૯.
વારતા દાદી કહે, ને આંખમાં ઊગે પરી,
ટૅબમાં બાળક જુએ છે, ને પરી છે ‘ઍપ’માં.

૨૩૪૦.
બા હતી ત્યાં લગ હતું આખું જગત ઘર, ઓ ‘પરાગ’,
આજ ઘરમાં પણ જગત જેવું જ સૂનું સાંભરે.

૨૩૪૧.
ચાર નેતા ગાજતા, ને સત્ય ખૂણે ચૂપ છે,
ને અમે ઘરમાં લડીએ એ જ મુદ્દે રાતભર.

૨૩૪૨.
માટલી ફૂટી, ગલીમાં ગોપ ગોપી ગાજતાં,
ને યશોદા ખીજતી, પણ મલકતી'તી મનમહીં.

૨૩૪૩.
બા ગયાં, એ ખાટલો તો આજ પણ ઢાળેલ છે,
રોજ સાંજે બાપુ એની પાંગતે બેસી રહે.

૨૩૪૪.
દેડકાઓ મંચ પર ગાતા ગઝલ વરસાદમાં,
ને બિચારો કવિ અહીં તો કરગરે તાળી, ભલા!

૨૩૪૫.
આ પરાગે પાનખરમાં પણ વસંતો ચીતરી,
ડાળ સૂકી, તોય એમાં શબ્દ થઈ ફૂલો હસે.

– પરાગ રતનપરા