છૂટા શેર ૧૨૬૬–૧૩૩૫

૧૨૬૬.
આયનો સાચું કહે છે, એ જ એનો વાંક છે,
એટલે તો ભીંત પર એને સજા ફાંસી મળી.

૧૨૬૭.
ગામથી લાવ્યો હતો હું પોટલીમાં રોટલો,
ડૉલરોથી પણ હજી એ ભૂખ ક્યાં ભાંગી, કહો?

૧૨૬૮.
મા હતી, તો હું ય બાળક થઈ શકું, એવું હતું,
મા ગયાં, ને એક પળમાં હું ઘણો ઘરડો થયો.

૧૨૬૯.
દીકરીને મેં વળાવી, ઘર થયું સૂનું હવે,
ને પછી જાણ્યું, અહીં તો કોણ ગાતું ગીત’તું.

૧૨૭૦.
બાપ મારો રોજ ખેતરમાં ઉગાડે ધાન, ને
એ જ દાણા કાજ ઊભો રોજ રેશન-લાઇને.

૧૨૭૧.
વાદળો વરસી ગયાં ને ખેતરો હસતાં થયાં,
ને દુકાને શેઠ બોલ્યો: ‘ભાવ પાડો ધાનના!’

૧૨૭૨.
રાતભર મેં ચાંદ જોયો, ને પછી સમજાઈ ગ્યું,
એ ય મારી જેમ ઘરનો રાહ ભૂલેલો હતો.

૧૨૭૩.
ફૂલ ચૂંટી મેં ચડાવ્યું દેવના ચરણે, ભલે,
ડાળને પૂછ્યું કદી કે, કેમ તું સૂની પડી?

૧૨૭૪.
લોક મેળે સૌ ગયા, ને એકલો હું ઓરડે,
ભીડનો ભય, કે હતી તું ઓરડામાં, શું ખબર?

૧૨૭૫.
શબ્દ મારા પાંખ ફફડાવે ભલે પાનાં ઉપર,
પણ ખરું આકાશ તો બસ મૌનમાં દેખાય છે.

૧૨૭૬.
વૃક્ષ કાપીને બનાવ્યા કાગળો ને ચોપડા,
ને પછી ત્યાં સૂત્ર છાપ્યું: ‘વૃક્ષ વાવો સૌ જણા!’

૧૨૭૭.
ગામ નેતા જ્યાં પધાર્યા, રોડ રાતોરાત થ્યો,
ગામ પૂછે: ‘આવતી એ ચૂંટણીએ પણ ખરા?’

૧૨૭૮.
ફાઇલો મારી ફરી ટેબલ ઉપરથી ટેબલે,
એક ‘ગાંધી’ જ્યાં સરકતાં, ફાઇલો તો ઊડતી.

૧૨૭૯.
શ્યામને બંસી મળી ને રાધિકાને આંસુઓ,
ગામને તો બસ મળી ગઈ એક આખી વારતા.

૧૨૮૦.
ઝેર પીધું તોય મીરાં નાચતી, ગાતી રહી,
આપણે તો ખાંડ ચામાં સ્હેજ ઓછી થાય તો…

૧૨૮૧.
તું નથી તો એ જ બારી, એ જ પડદા, એ જ ચાંદ,
પણ ઝરૂખે સાંજના, બસ એકલો હું ઝાંખતો.

૧૨૮૨.
યમ પધાર્યા, બા કહે: ‘બેસો, જરા માળા જપું,’
ને પછી એ જાપમાં યમનેય ઝોકું આવિયું.

૧૨૮૩.
જે ગલીમાં ખોઈ નાખ્યું મેં મજાનું બાળપણ,
આજ ત્યાં તો મૉલમાં વેચાય છે ગેમો બધી.

૧૨૮૪.
આ ઉછીના શ્વાસ, એ તો વ્યાજ સાથે આપવા,
તોય એને મેં ગણી છે માલ મારો, શું કરું?

૧૨૮૫.
ડૂબતો સૂરજ કહે છે: ‘કાલ આવું છું ફરી,’
માણસો પણ એ જ બોલે, ને કદી આવે નહીં.

૧૨૮૬.
હાથમાં તારો હતો જ્યાં હાથ, રણ લાગ્યું ગુલાબ,
હાથ છૂટ્યો, ને પછી તો રેત પણ કાંટો બની.

૧૨૮૭.
ભીડમાં સૌ સાથ ચાલે, તોય સૌ એકલ ફરે,
માણસો ખોવાય છે પોતા તણા ખિસ્સાં મહીં.

૧૨૮૮.
પાંદડું ખરતાં જ બોલ્યું: ‘ડાળ, ચિંતા ના કરીશ,
મૂળને રસ્તે ફરી ઊગી જઈશ હું ફાગણે.’

૧૨૮૯.
ખેડુએ આકાશ જોયું, આંખમાં ભીની તરસ,
મેઘ પણ સરકાર જેવો: વાયદા લાંબા કરે.

૧૨૯૦.
ઓરડામાં દીપ ઝાંખો, આંખ પણ ઝાંખી હવે,
બા ગયાં, ને ઘર હવે તો લથડતું ને ચાલતું.

૧૨૯૧.
યાદ તારી, રાત આખી, ને ઝરૂખે ચાંદની,
તું નથી, તો આ બધું સુંદર, છતાં સૂનું ઘણું.

૧૨૯૨.
ગામ ખાલી, ખેત સૂકાં, બારણે તાળાં બધે,
છોકરા પરદેશ, ને બા એકલી ઝૂરે અહીં.

૧૨૯૩.
ફૂલ ખીલ્યું, મ્હેક ફેલી, ને પવન લઈ ગ્યો બધું,
ડાળ પાસે શેષ કાંટા, ને સ્મરણ ફૂલો તણું.

૧૨૯૪.
સાંજ ઢળતાં બાપુજીની આંખ રસ્તે ચોંટતી,
આવવાનો દીકરો, એ આશ રોજે આથમે.

૧૨૯૫.
શબ્દ જ્યારે મૌન ઓઢે, ત્યાં જ જન્મે છે ગઝલ,
શેષ તો કાગળ ભરે છે, ને કહે છે: ‘શાયરી!’

૧૨૯૬.
મોર બોલે, મેઘ ગાજે, ને પછી ઝરમર થતી,
ગામ આખું ભીંજતું, બસ એક મારું મન નહીં.

૧૨૯૭.
આંગણે તુલસી હતી, ને ઝૂલતો ઝૂલો હતો,
ફ્લૅટમાં તો છોડ નકલી, ઝૂલતું બસ ‘નેટ’ છે.

૧૨૯૮.
કોઈ પૂછે: ‘કેમ છો?’ તો હું કહું છું: ‘ઠીક છે,’
‘ઠીક’ પાછળ આંખનો વરસાદ સંતાયો હતો.

૧૨૯૯.
વૃદ્ધગૃહના ઓટલે બેઠી હતી મા, ને જુઓ,
દીકરાની એ છબીને ચૂમતી’તી પ્રેમથી.

૧૩૦૦.
સાત ફેરા, સાત વચનો, ને પછી ઝઘડા હજાર,
તોય સાંજે ચા જ પીએ બેઉ સાથે ઓટલે.

૧૩૦૧.
પ્રેમપત્રો જે પટારે બંધ’તા, ત્યાં જો હવે,
આજ એમાં બિલ, રસીદો ને હિસાબો સાચવું.

૧૩૦૨.
રોજ પીપળને નમે છે બા, અને માગે ખુશી,
પોતની ખાતર નહીં, બસ દીકરા માટે સદા.

૧૩૦૩.
ટ્રાફિકે અટકી ગયેલી કારમાં બેઠો હતો,
ત્યાં ગુલાબો વેચતી નાની પરી ભૂખી હતી.

૧૩૦૪.
ભૂખને ના ધર્મ, ને ના ભૂખને કો’ નાત છે,
એટલે તો ચૂંટણીમાં ભૂખનો મુદ્દો નથી.

૧૩૦૫.
રાધિકાની આંખમાં જમના વહે છે રાતદિન,
ને કિનારે શ્યામ ઊભો, વાંસળી ખામોશ છે.

૧૩૦૬.
દ્વારિકામાં શંખ ગાજે, રાજ મોટું, છત્ર પણ,
તોય ગોકુળની ગલીનો સાદ રાતે સાંભરે.

૧૩૦૭.
ઝેર આવ્યું રાજથી, તો પણ હસી મીરાં, અને
ઝેર પણ અમરત થયું, બસ ‘શ્યામ’ બોલી ત્યાં જરા.

૧૩૦૮.
મંદિરોમાં ઘંટ ગાજે, મસ્જિદે ગુંજે અઝાન,
ને ગલીમાં ભૂખથી બાળક રડે: ‘તું ક્યાં, ખુદા?’

૧૩૦૯.
આ પરાગે ફૂલને પૂછ્યું: ‘તને ડર ના લગે?’
ફૂલ બોલ્યું: ‘મ્હેક છું, ખરવું મને ક્યાં આવડે?’

૧૩૧૦.
આયનો તો રોજ બોલે: ‘એ જ છે તું, એ જ તું,’
હું જ મારી જાતને ના ઓળખું, તો શું કરું?

૧૩૧૧.
ભૂખથી બાળક કહે: ‘મા, ચાંદ આ રોટી જ છે?’
મા કહે: ‘હા, ઊંઘ, કાલે આપશું અડધો તને.’

૧૩૧૨.
ઓસ ઝૂલે પાંદડે, ને સૂર્ય ઊગે તો જવું,
જિંદગી પણ એટલી, બસ એક પળની રોશની.

૧૩૧૩.
આંબલીના કાતરા ચોરી હતી ઠેકી દિવાલ,
આજ પણ એ સ્વાદ ખાટો દાંતને આવી અડે.

૧૩૧૪.
આ નગરમાં સૌ ઉતાવળમાં, ઘડી ના થોભતું,
માર્ગમાં ઘાયલ પડેલો, હાથમાં સૌ ફોન છે.

૧૩૧૫.
ઓરડાના એક ખૂણે બાપુની બસ ખાટલી,
એ જ જેણે ઘર બનાવ્યું, આજ ખૂણે એકલો.

૧૩૧૬.
શ્વાસ છેલ્લો લઈ જ બાએ હાથ મારો ઝાલિયો,
આજ પણ આ હાથ ખાલી ના થયો, લાગે મને.

૧૩૧૭.
ધૂળમાંથી મ્હેક ઊઠી, મેઘ ગાજ્યો ત્યાં પ્રથમ,
ખેડુની તો આંખમાં લીલું થયું સઘળું જગત.

૧૩૧૮.
દીપ લાખો ઝળહળે, ને આ દિવાળીની નિશા,
તોય પેલી ઝૂંપડીમાં તેલ ના, ના વાટ છે.

૧૩૧૯.
ઉત્તરાયણમાં પતંગો આભમાં ઊંચે ગયા,
એક કાપ્યો પેચ, ને હૈયું ય ત્યાં ઊડી ગયું.

૧૩૨૦.
રંગ ઊડ્યા ફાગણે, ને સૌ થયા સરખા બધા,
ધોઈ નાખી નાત-જાતો એક મૂઠી રંગમાં.

૧૩૨૧.
ટેરવે તુજ સ્પર્શ, ને પાંપણ ઉપર તુજ સ્વપ્ન છે,
તું નથી, એ વાત માનું કેમ? તું ચોમેર છે.

૧૩૨૨.
ડૉલરો છે, કાર છે, ને બંગલો મોટો, છતાં
‘કેમ છો?’નો એક ટહુકો પણ નથી પરદેશમાં.

૧૩૨૩.
રાતભર હું શેર લખતો, ચાંદ જાગ્યો સાથમાં,
ને સવારે ઓસ થઈ એ શેર ઘાસે ઝૂલતા.

૧૩૨૪.
માસ્તરે આપ્યું હતું મીંડું ગણિતમાં, ને પછી
જિંદગીનો સાર પણ તો એ જ મીંડે આવિયો.

૧૩૨૫.
ગામનો પીપળ કહે છે: ‘સો ઉનાળા ગાળિયા,
એકલો આ છાંયડો પણ ના કદી જોયો હતો.’

૧૩૨૬.
આંગળી પકડી પિતાની, ચાલતો શીખ્યો હતો,
આજ મારો હાથ ઝાલી એ જ ચાલે ધ્રૂજતા.

૧૩૨૭.
આ પરાગે શબ્દ વાવ્યા ખેતરે, ને જોઈ લો,
ખેત આખું ઝૂલતું, ને શાયરી ઊગી બધે.

૧૩૨૮.
ચોપડીમાં ફૂલ સૂકું, ને વળેલું એક પાન,
એટલો તો શેષ છે આ આપણી એ વાતનો.

૧૩૨૯.
ઊંઘમાં બાળક હસે છે, મા કહે: ‘દેવો રમે,’
ને પછી જાગી જુએ તો દેવ જેવી મા જ છે.

૧૩૩૦.
ફોન જોડે વિશ્વને, પણ ઘર મહીં સૌ વેગળાં,
એક સોફા પર જુઓ, આ ચાર બેટો છે ખરા.

૧૩૩૧.
ગોંદરે ધણ આવતાં, ને ઘંટડી ત્યાં રણકતી,
ધૂળ ઊડી સાંજની, ને ગામ આખું ઝૂમતું.

૧૩૩૨.
ઈદ હો કે હો દિવાળી, એક થાળી ગામમાં,
ભેદ તો ચેનલ ઉપર છે, ગામમાં તો પ્રેમ છે.

૧૩૩૩.
રોજ હું નક્કી કરું કે: ‘કાલથી ઓછું જમું,’
ને પછી એ ‘કાલ’ ક્યાં? બસ ગાંઠિયા ને ચા જ છે.

૧૩૩૪.
આ પરાગે ગામની રજ સાચવી છે હાથમાં,
ને વિદેશે એ જ ઊગી આંગણે તુલસી, જુઓ.

૧૩૩૫.
ડાળ સૂકી, ફૂલ ખરિયાં, પાનખર આવી, ભલે,
આ પરાગે તો હવામાં ઘર વસાવ્યું ક્યારનું.

– પરાગ રતનપરા