છૂટા શેર ૮૬૬–૯૪૦

૮૬૬.
બા વિદાયે ઘર બધું આ ભીંત જેવું થઈ ગયું,
ઓસરીમાં એક ખાલી ખાટલો રોયા કરે.

૮૬૭.
બાપની ચંપલ હજી પણ બારણે ઊભી રહી,
રાહ જોતી, કે ફરી પાછા પહેરી ચાલશે.

૮૬૮.
દીકરીને જ્યાં વળાવી, એ ઘડી સમજી ગયો,
ઘર તણો કલરવ ય એની પાલખીમાં જાય છે.

૮૬૯.
ગામનો કૂવો સુકાયો, ને નળો આવ્યા બધે,
બેડલાં સાથે ગવાતાં ગીત પણ ક્યાંથી હશે?

૮૭૦.
ટેરવે અડકી હતી તું એક દી વરસાદમાં,
ત્યારથી મારી હથેળી બારમાસી ભીંજતી.

૮૭૧.
આયનો બોલ્યો: તને હું ઓળખું છું ક્યારનો,
તું જ ભૂલી ગ્યો, હતો તું કેટલો સાચો, સખા.

૮૭૨.
વોટ દેવા ગામ આખું દોડતું આવ્યું હતું,
ને પછી નેતા ય ખોવાયા, અને રસ્તા ય પણ.

૮૭૩.
જીમમાં જઈને ઘટાડ્યા દસ કિલો મેં, એ પછી
ને ઉજાણીમાં ઉડાવ્યાં બે કિલો ભજિયાં ફરી.

૮૭૪.
લગ્નમાં ભાણું ભરાયું, ને ઉકરડે ગ્યું બધું,
બારણે ઊભું હતું ભૂખ્યું, ઉદાસી બાળ એક.

૮૭૫.
રોજ સાંજે છાપરે બે કાગડા આવી ચડે,
કોણ જાણે, બા હજી પણ કાગવાસો નાખતી?

૮૭૬.
શબ્દ મારા ઓગળે છે ઝાંઝવાંની જેમ, પણ
જે તરસ્યો હોય, એને એ જ પાણી થઈ શકે.

૮૭૭.
આંખમાં તો આંસુઓ પણ સાવ ખારાં હોય છે,
તોય એ ભીનાશમાં ખીલ્યાં કરે છે ફૂલ પણ.

૮૭૮.
ફૂલને ભમરો કહે: મધ આપ મુજને, ભાઈ, તું,
ફૂલ બોલ્યું: ને પરાગે જે ઉડાડ્યું, એ ય લે.

૮૭૯.
દૂર ઊભો ડુંગરો પણ સાદ પાછો દે મને,
માણસો તો પાસ ઊભા, તોય બોલે ના કદી.

૮૮૦.
વાદળો પણ ગામ પર વરસી પડે છે મોજથી,
પણ નગરની છત ઉપર વરસાદ ભૂલો ઊતરે.

૮૮૧.
હાથમાં લઈ ફોન, સૌ બેઠા હતા એ ઓરડે,
ને છતાં સૌ એકલા, ને ટાપુ જેવા સૌ અહીં.

૮૮૨.
ઝાંઝવાંની પાછળે દોડ્યો તરસ્યો જીવ, ને
એ જ રણમાં એક ઝરણું આંખથી ફૂટ્યું હતું.

૮૮૩.
જિંદગીનો અર્થ શોધ્યો ગ્રંથમાં, મંદિર મહીં,
બાળકોનાં હાસ્યમાં એ સાવ સાદો અર્થ છે.

૮૮૪.
ને પછી તો સૌ કબરમાં એક જેવા થાય છે,
રાય હો કે રંક, માટી ક્યાં કશો પણ ભેદ લે?

૮૮૫.
એક પીંછું આભમાં ઊડ્યું ઘણું, ઊંચે ગયું,
તોય ધરતી પર પડીને એ હસીને ઝૂમતું.

૮૮૬.
છાંયડો આપે સદા, ને પાંદડાં ખેરે છતાં,
વૃક્ષ જેવો બાપ મારો, કોઈ દી ના બોલતો.

૮૮૭.
રાતભર જાગી અને મેં ચાંદને પૂછ્યું ઘણું,
એ ય તારી જેમ મૂંગો, મૌનમાં હસતો ગયો.

૮૮૮.
રોડમાં ખાડા હતા, કે ખાડ પર આ રોડ છે?
એ જ મુદ્દે પાંચ વરસે ચૂંટણી જીતી ગયા.

૮૮૯.
દીવડો ઓટે બળે ને આંગણે તુલસી હસે,
એ જ ઘરમાં બા વસે, ને એ જ સાચું ધામ છે.

૮૯૦.
દૂરથી આવ્યો હતો એ, ને ઘડી બેઠો નહીં,
એક ટહુકો દઈ ગયો, ને ઝાડ આખું ઝૂમતું.

૮૯૧.
ત્રીસ માળી આ ઇમારત, ને પડોશી અજનબી,
લિફ્ટમાં ભેટો થયો, તો ‘હાય’ બોલી ચૂપ સૌ.

૮૯૨.
ફ્રીઝ આવ્યું, માટલું આ ઓરડે ઠાલું થયું,
તોય બાની તરસ તો એ માટલે છીપ્યા કરે.

૮૯૩.
તું ન આવી, તોય તારી રાહ મેં જોયા કરી,
સાંજ ઢળતી, ને પછી તો આંખ મારી દીવડો.

૮૯૪.
વૃક્ષ પરથી ફૂલ ખરશે, ડાળ પણ સૂકી થશે,
પણ પરાગે જે ઉગાડ્યું, એ ધરા પર ઝળહળે.

૮૯૫.
ખોળતો'તો હું તને કાશી, મદીના, તીરથે,
તું હતો ત્યાં, જ્યાં ગરીબો ઝૂંપડીમાં ઊંઘતા.

૮૯૬.
બાળપણનો એક ઝૂલો આંગણે બાંધ્યો હતો,
આજ પણ એ ઝૂલતો, ને હું ય એની સાથ છું.

૮૯૭.
લાકડી ટેકે ચડે છે દાદરો દાદા હવે,
જેમણે આખું ય ઘર ખભ્ભે ઉપાડ્યું'તું કદી.

૮૯૮.
ખાંડ છોડી, ઘી ય છોડ્યું, તેલ છોડ્યું ડૉક્ટરે,
ને પછી હસતાં કહે: બસ, ફી હવે ભરતા રહો!

૮૯૯.
રાત આખી શબ્દ સાથે હું ઝઝૂમ્યો કાગળે,
ને સવારે મૌનમાં એ શેર જાતે ઊતરે.

૯૦૦.
મેઘ આવ્યો ખેતરે, ને બાપુની આંખો હસી,
વર્ષમાં બસ એક ટાણે હાસ્ય એ જોવા મળે.

૯૦૧.
ચોપડાના સૌ હિસાબો સાવ ચોખ્ખા રાખતો,
એ ગણી શક્યો નહીં બસ શ્વાસનું ખાતું કદી.

૯૦૨.
વાંસળી વાગી નહીં વરસો પછી જમના તટે,
તોય રાધાના ઝરૂખે સૂર રોજે ઊગતા.

૯૦૩.
હું જ મારો શત્રુ છું, ને હું જ મારો મીત છું,
એ જ સમજણ આવતાં આખો ય જન્મારો ગયો.

૯૦૪.
રાતરાણી રાતભર મ્હેકી, છતાં સૂતું નગર,
આ પરાગે એ સુગંધી સાચવી રાખી બધી.

૯૦૫.
બાળપણમાં કાગળોની નાવ જે છોડી હતી,
એ હજી પણ યાદના ખાબોચિયે તરતી રહી.

૯૦૬.
ભાઈ સાથે ભાગ પાડ્યા ખેતરો ને ઘર તણા,
ને પછી બાના ખભાનો ભાગ કોને આવિયો?

૯૦૭.
રોટલો અડધો હતો, ને ભૂખ આખી રાતની,
તોય મા બોલી: મને તો ભૂખ ક્યાં લાગી હતી?

૯૦૮.
ભીંત પર ઘડિયાળ ચાલે રોજ ટકટક રાતદી,
ને સમય તો ત્યાં તિરાડે પીપળો થઈ ઊગતો.

૯૦૯.
મેજથી મેજે ફરીને ફાઈલો મારી સદા,
બાબુ બોલ્યા: ભાર મૂકો, તો જ એ ઊડી શકે.

૯૧૦.
દોડતી'તી એ નદી દરિયા ભણી ઉત્સાહથી,
ને પછી ખારી બની, પણ તો ય એ ગાતી રહી.

૯૧૧.
હાથ ખરબચડા હતા બાના, છતાં ગાલે ફરે,
એમના એ સ્પર્શ સામે મખમલો ઝાંખા પડે.

૯૧૨.
ગામથી આવ્યો નગરમાં, ને નગર મોટું થયું,
હું જ નાનો થઈ ગયો, ને માનવી ખોવાઈ ગ્યો.

૯૧૩.
વૃક્ષ કાપીને બનાવ્યો બંગલો મોટો ઘણો,
ને પછી કૂંડે ઉગાડ્યો છોડ, બોલ્યા: ‘ગ્રીન છે!’

૯૧૪.
પત્ર તારા સૌ દઝાડ્યા, રાખને રાખી હજી,
આંખમાંથી એ ધુમાડો આજ પણ ઊડ્યા કરે.

૯૧૫.
ચાર ખભ્ભા પર ચઢીને આખરે ચાલ્યો ગયો,
એ, કદી જે કોઈના પણ આશરે જીવ્યો નહીં.

૯૧૬.
ફૂલ તોડી હાર ગૂંથ્યો, ને ચડાવ્યો ઈશને,
ને પરાગે ડાળ પરથી મ્હેકની પૂજા કરી.

૯૧૭.
‘હું’પણાનો ભાર લઈ ગ્યો મંદિરે, આવ્યો ઘરે,
બારણે ઝૂક્યો નહીં, તો ઈશ ક્યાંથી ભેટતો?

૯૧૮.
છાપરું ચૂવે ઘરે, ને વાસણો મૂક્યાં બધે,
એ ગરીબોનું ય પણ વરસાદ સાથે ગીત છે.

૯૧૯.
જાનમાં નાચ્યા બધા, ને નોટ ઊડી મોજથી,
ને પછી તો બાપ કન્યાનો ભરે છે લોન સૌ.

૯૨૦.
શબ્દ થાકી ગ્યા, છતાં પૂરી ન થઈ એ વાત, ને
આંખ મળતાં, એક ક્ષણમાં, મૌનમાં પૂરી થતી.

૯૨૧.
વારતામાં ઊંઘતી'તી રાજકન્યા કાયમી,
દીકરીને હું કહું: તું જાગ, લડ, ને જીત તું.

૯૨૨.
ચેનલો પર શોર ભારે, રાત આખી ગાજતો,
ને જવાબો ક્યાંય ના, બસ ‘બ્રેક’ આવે, ને ફરી.

૯૨૩.
સાગરે ડૂબ્યો ઘણો હું, તોય મોતી ના મળે,
આંખમાં બાની ઝળકતું આંસુ, એ મોતી હતું.

૯૨૪.
ભરબપોરે તાપમાં હસતો હતો એ ખાખરો,
જોઈને એને પરાગે પણ તપીને ખીલવું.

૯૨૫.
ગામ છોડી ફ્લેટ લીધો, માળ દસમે આવિયો,
ને હવે આકાશ પણ ચોરસ બની દેખાય છે.

૯૨૬.
શેઠજી ડાયેટ કરતા, સાંજના ભૂખ્યા રહે,
ને ગરીબો ભૂખને ‘ઉપવાસ’ માની ઊંઘતા.

૯૨૭.
ચાંદ આવી નીરમાં, આખી ય રાતે ન્હાય છે,
માછલીઓ જોઈ મલકે, ને કમળ શરમાય છે.

૯૨૮.
એક પળ ઝાકળ સમું જીવી, ગયો સૂર્યે મળી,
આ પરાગે એ પળોને મ્હેક દઈ ઊંડી કરી.

૯૨૯.
તું હસી બીજા ભણી, ને હું થયો આ દીવડો,
રાત આખી ઝળહળે, પણ તું કદી આવી નહીં.

૯૩૦.
પાંચ વરસે ગામમાં નેતા કહે: સગવડ થશે,
ને પછી એના જ ઘરને સગવડો સૌ ઊભરી.

૯૩૧.
સાચ બોલ્યો, તો સજા દીધી બધાએ સંપથી,
જૂઠ બોલ્યો મંચ પરથી, તો ગળામાં હાર છે.

૯૩૨.
બા વઘારે દાળ, ત્યાં તો ઘર બધું મ્હેકી જતું,
એ મહક મળતી નથી જો, વિશ્વ ફરતાં પણ, ભલા.

૯૩૩.
એક ટીપું સાગરે જઈ, નામ ભૂલી નાચતું,
જાત ખોવી, એ જ સાચું પામવાનું નામ છે.

૯૩૪.
ડૉલરે ઘર તો ભરાયું, તોય ખાલી છે હૃદય,
રોટલો માનો, અને માટી વતનની, ક્યાં મળે?

૯૩૫.
ફૂલની ફરતે ઘણા ભમરા પતંગા ગાય છે,
આ પરાગે તો હવામાં ચૂપ ઊડી જાય છે.

૯૩૬.
નાવ લઈ દરિયે ગયા છે બાપ, ને તોફાન છે,
બારણે માના નયનમાં રાતભર દીવો બળે.

૯૩૭.
ભીડમાં ખોવાઈ જાતો, એકલો પડતાં જડું,
આ પરાગે ફૂલથી શીખ્યું: ખરીને મ્હેકવું.

૯૩૮.
ભેટના કવરો ગણાયાં રાતભર બેસી, પછી
આશિષોનું શું થયું? એ કોઈને યાદે નથી.

૯૩૯.
પોતરો બેઠો ખભે, ને બાપુજી ઘોડો બની,
દોડતા ઘરમાં બધે, જાણે ફરી બાળક થયા.

૯૪૦.
તાપણાની આસપાસે ગામ આખું ગોઠવાય,
ને ધુમાડે વાત ઊડે, ને ધુમાડે ગીત પણ.

– પરાગ રતનપરા