છૂટા શેર ૬૬૬૬–૬૭૦૫

૬૬૬૬.
રાતભર જાગી હતી મા, તાવ મારો જ્યાં ગયો,
‘ઊંઘ પૂરી થઈ,’ સવારે માવડી હસતાં કહે.

૬૬૬૭.
બાપનાં ખિસ્સાં સદા ખાલી હતાં, તોયે કદી
મેળથી ખાલી હથેળી લઈ અમે પાછા ન’તા.

૬૬૬૮.
છાપરું ટપકે, તળે મા વાસણો મૂકી દિયે,
રાતભર ટપ ટપ થતું સંગીત ઘરમાં ગૂંજતું.

૬૬૬૯.
ઓરડા છે સાત ને ઝગમગ થતા ઝુમ્મર બધે,
એક ખૂણો ના મળે, જ્યાં મન ભરીને રોઈએ.

૬૬૭૦.
‘કેમ છે, મા?’ પૂછતો પરદેશથી બેટો, અને
મા કહે: ‘ખાજે બરાબર, ઠંડ ત્યાં તો છે ઘણી.’

૬૬૭૧.
ફૂલ વેચીને ગુજારો જે કરે છે બાળકી,
વાળમાં એના કદી પણ એક ગજરો ના હતો.

૬૬૭૨.
આયનો પૂછે મને: ‘તું કોણ છે, ઓ અજનબી?’
હું કહું: ‘તારી જ પેઠે, હું ય શોધું છું મને.’

૬૬૭૩.
લાકડીના ટેકણે ચાલે ભલે દાદા, છતાં
પૌત્રને ખભ્ભે બિઠાડી, મેળમાં લઈ જાય છે.

૬૬૭૪.
ગામમાં વરસો થયાં, ના વાંસળી વાગી ફરી,
તોય ગાયો સાંજ પડતાં જાય જમનાને તટે.

૬૬૭૫.
ભીડમાં ખોવાઈ ગ્યો, ના હાથ લાગ્યો હું ફરી,
ઘેર તો બસ આવિયું આ ખોળિયું મારું, અરે!

૬૬૭૬.
એક દીવો આંગણે, ને એક દીવો આંખમાં,
બે ય બળતા’તા, પિતાની રાહ જોતી માવડી.

૬૬૭૭.
આભ સામે જોઈ ખેડૂતે ન માગ્યું કૈં કદી,
એ જ મૌને મેહ આખો ગામ પર વરસી ગયો.

૬૬૭૮.
શબ્દ ખૂટ્યા, ત્યાં નયનનું એક ટીપું બોલિયું,
એ જ ટીપું, આ પરાગે શેરમાં ઝીલ્યું ખરું.

૬૬૭૯.
મંચ પરથી ગર્જના કીધી: ‘ગરીબી જાય છે!’
ને ગરીબો સાંભળીને પેટ ભરતા’તા હવા.

૬૬૮૦.
રેતનાં ઘર તોડતો દરિયો હસે છે રોજ, પણ
બાળકો બાંધે ફરીથી, હાર ક્યાં માને કદી?

૬૬૮૧.
ઝેરને પણ પ્રેમથી પીધું, થયું અમરત પછી,
એ જ મીરાંની કથા, ને એ જ ગિરધરની દયા.

૬૬૮૨.
ધૂળ જામી છે હૃદય પર, આયનો લૂછ્યા કરે,
ઈશ ત્યાં ક્યાંથી જડે? મન પણ જરા ધોયા કરે.

૬૬૮૩.
જે ઘરે જન્મ્યા હતા, એ ઘર હવે વેચાઈ ગ્યું,
ઊંબરે માથું નમાવી, હું ય રોયો મોકળો.

૬૬૮૪.
સાગરે મળતાં નદીએ નામ પોતાનું ત્યજી,
ને પછી એ ખુદ બની સાગર, ભલે ખારાશ લઈ.

૬૬૮૫.
બાપ ગુસ્સે થઈ ગયા’તા, ને ખિજાયા ખૂબ, પણ
રાત પડતાં ચૂપ આવી ધાબળો ઢાંકી ગયા.

૬૬૮૬.
ચાંદ રોટી જેમ લાગે, ભૂખ જ્યારે હોય છે,
ને ગઝલકારો કહે છે: ‘મુખ પ્રિયાનું ચાંદ છે.’

૬૬૮૭.
બાપુજીની લાકડી ખૂણે હજી ઊભી રહી,
ચાલવા માટે નહીં, ઘર સાચવે છે એ હજી.

૬૬૮૮.
દીકરીની ઢીંગલીઓ માળિયે મૂકી અમે,
ફોન આવે સાસરેથી, તો ઉતારું એ ફરી.

૬૬૮૯.
આંખમાં સાગર ભરીને હોઠ પર મુસ્કાન લઈ,
આમ જીવ્યા આપણે, ને આમ પૂરી જિંદગી.

૬૬૯૦.
વાયદાનાં ફૂલ આપ્યાં, ને ગરીબી ત્યાં જ છે,
આજ પણ એ ઝૂંપડું ને આજ પણ એ ઓરડો.

૬૬૯૧.
સાંજ ઢળતાં ઓટલે બેસી ગણું છું તારલા,
રોજ ઘટતો એક, જાણે મિત્ર મારા જાય છે.

૬૬૯૨.
માવડીના હાથની એ ખીચડી ને રોટલો,
પાંચ તારા હોટલે પણ ક્યાંય ના એ સ્વાદ છે.

૬૬૯૩.
તેં ગુલાબી પાંખડી બસ મોકલી’તી કાગળે,
સાવ સૂકી છે, છતાં એ મ્હેક દે છે આજ પણ.

૬૬૯૪.
ગામનો કૂવો પુરાયો, ને ખડો ત્યાં ટાવરો,
સાથ ગઈ એ ગરગડી, ને ગીત, ને બેડાં બધાં.

૬૬૯૫.
આ પરાગે જે ઉડાડ્યું, એ જ પાછું આવિયું,
ફૂલ થઈને આંગણે મ્હેકી, વસંતે ત્યાં ફરી.

૬૬૯૬.
આ પરાગે ભીડમાં એકાંતને રાખ્યું સદા,
જેમ કમળે સાચવી’તી સૌમ્યતા કાદવ મહીં.

૬૬૯૭.
આ પરાગે વાંસળીમાં શ્વાસ ફૂંક્યો એ પછી,
આ ગઝલના શેર સૌ ગોપી બનીને નાચિયા.

૬૬૯૮.
માવડીએ આખરી શ્વાસે ય પૂછ્યું: ‘ભૂખ છે?’
ને પછી એ ચૂપ થઈ ગઈ, તૃપ્ત થઈ જાણે જમી.

૬૬૯૯.
રોડ પર ઘાયલ પડેલો જ્યાં હતો, ત્યાં ભીડ’તી,
ફોન ઊંચા, હાથ નીચા, કોઈ ના આગળ ગયું.

૬૭૦૦.
દીપ બળતો જાય, ને અંધાર ઓછો થાય છે,
એમ ઘટતો ‘હું’ જશે, તો ઈશ તું પામી જશે.

૬૭૦૧.
ડૉલરો ગણતાં ગયાં વરસો, અને મા ના રહી,
ઘેર આવ્યો, ત્યાં સુધીમાં રાખ પણ ઠંડી હતી.

૬૭૦૨.
શબ્દ મારા, અર્થ તારા, ને બની ગઈ આ ગઝલ,
આંસુ એમાં જે હતું, એ કોઈ ત્રીજાનું હતું.

૬૭૦૩.
છાપરાના કાણમાંથી ચાંદની આવે ઘરે,
મા રડે, પણ બાળ ખુશ છે, ચાંદ ઘરમાં આવિયો.

૬૭૦૪.
વાદળો ઘેરાય ને ખેડૂ હસે છે આંખથી,
ચૂપ છે, કે વાદળોને ક્યાંક લાગે ના નજર.

૬૭૦૫.
વારતા બાની હતી, ને રાજકુંવર ઘોડલે,
આજ ઘોડા સ્ક્રીનમાં, ને બાળકો સોફા ઉપર.

– પરાગ રતનપરા