છૂટા શેર ૪૯૬–૫૪૦

૪૯૬.
ભલે મોટાં મકાનો હો, ભલે ગાડી, ભલે સોનું,
નથી બા, તો બધું ખાલી, નથી એ ઘર, ઇમારત છે.

૪૯૭.
હજી ઘરમાં પિતાની એ ઉદાસી-શી પડી ખુરશી,
ન બેસે કો, ન ખસવે કો, હજી પણ રાહ બસ જોતી.

૪૯૮.
અમે ઝૂક્યા નહીં, તોયે નથી તૂટ્યા કદી, સાચે,
અમારાં મૂળ ઊંડાં છે, ધરા છે માવડી જેવી.

૪૯૯.
તમે આવો, અને ઘરની દિવાલો પણ હસી ઊઠે,
નહીં આવો, અને ઉંબર ઉદાસી ઓઢશે આખી.

૫૦૦.
ગઝલને હું લખું છું કે ગઝલ મુજને લખે રોજે,
પરાગે આ ન જાણ્યું, પણ કલમ ભીની રહી કાયમ.

૫૦૧.
ભલે રાણો ધરે પ્યાલો, ભરેલો ઝેરથી આખો,
હશે ગિરધર અધરમાં તો, બને અમરત, હસે મીરાં.

૫૦૨.
અહીં ટોળાં, અહીં ભીડો, અહીં ઘોંઘાટ ને ધક્કા,
છતાં સૌ એકલા, જાણે સમંદરમાં જુદા બેટો.

૫૦૩.
ઉનાળે ખેતરો ફાટ્યાં, ધરા તરસી, ગગન કોરું,
અચાનક એક ટીપું, ને પછી ખેડૂત નાચ્યો ખૂબ.

૫૦૪.
હતાં મા-બાપ ઘરમાં, ને અમે મોબાઇલે ડૂબ્યા,
ગયાં એ, તો હવે ‘સ્ટેટસ’ ઉપર ફોટો ચડાવીએ.

૫૦૫.
તને ભાળી, પછી આંખે બધું ઝાંખું થયું લાગે,
ઉઘાડું આંખ, તો તું છે; નયન બંધે ય તું તું છે.

૫૦૬.
હતાં કાળા, થયા ધોળા, ગયા દાંતો, ગયું ઝળહળ,
છતાં બાળક બની રમતું હજી ભીતર મહીં બેઠું.

૫૦૭.
વિદેશે ઘર, વિદેશે કાર, ડૉલર, ને બધી સગવડ,
છતાં રાતે સપન આવે ઘણું તો ગામનું પાદર.

૫૦૮.
રડે બાળક, તરત જાગે, ભલે ઊંઘે ઘણી થાકી,
જગતમાં એક મા એવી, નયન મીંચી ય જાગે છે.

૫૦૯.
સવારે ‘ગ્રીન ટી’ પીધી, દિવસભર ફળ, સલાડો બસ,
પછી સાંજે સમોસાએ બધો સંકલ્પ તોડ્યો, લ્યો!

૫૧૦.
ઘણા અક્ષર, ઘણા શબ્દો, છતાં કવિતા નથી ખીલી,
પરાગે આંસુ મૂક્યું જ્યાં, તરત ત્યાં થઈ ગઝલ ઝળહળ.

૫૧૧.
તમારી યાદ ઝરમરતી, અમારી આંખ છલકાતી,
નથી વરસાદ, તોયે આ હૃદય ભીંજાય છે આજે.

૫૧૨.
ગયાં વર્ષો, ગયા લોકો, ગયાં એ ઘર, ગયો રસ્તો,
હજી કાને પડે બાનો મધુર ટહુકો: ‘જમી લે, હો!’

૫૧૩.
કદંબે આજ પણ ઝૂલો, ગયો ક્યાં શ્યામ ઝૂલાવી?
હવે રાધા અને ઝૂલો, પવન ઝૂલાવતો બેને.

૫૧૪.
ઘડે ઈંટો, ચણે ઊંચી ઇમારત જે નગરમાં ત્યાં,
ઉઘાડા આભ નીચે એ જ ઠંડી રાતમાં ઠરતો.

૫૧૫.
હતો દોસ્તાર, તો ખિસ્સાં ભલે ખાલી, હતો રાજા,
ગયો એ, તો હવે ઘરમાં ખજાનો છે, ખુશી ક્યાં છે?

૫૧૬.
હતું પાદર, હતો વડલો, હતો ચોરો, હતી ગોઠ્યું,
હવે ત્યાં ‘મોલ’ ઊભો છે, અને ‘પાર્કિંગ’ છે ખાલી.

૫૧૭.
ખરે છે ફૂલ ડાળેથી, હસીને, ના કશો અફસોસ,
પરાગે મ્હેક દીધી છે, હવે ખરવું ય ઉત્સવ છે.

૫૧૮.
નવા વચનો, નવા ઝંડા, નવી ટોપી, નવા નારા,
પ્રજા, ખાડા, ગરીબી ને ઉદાસી એ જ જૂનાં છે.

૫૧૯.
કહે બાળક: ‘ગગનમાં કોણ વાવે આટલા તારા?’
કહું શું? ‘મા ઉપર જઈને, બની તારો હવે ઝળકે.’

૫૨૦.
અમે બે જણ, વરસ ચાલીસ, ને વાતો ઘણી ઓછી,
છતાં એની નજર બોલે, અને સઘળું સમજ આવે.

૫૨૧.
સ્મશાને રાખ સૌની એક જેવી, રાય કે રંકો,
પછી શાને લડે માણસ ‘મને’, ‘મારું’ કરી આખું?

૫૨૨.
હતા ગ્રંથો ઘણા ઘરમાં, સજાવટ કાજ ઘોડામાં,
ઉઘાડ્યા ના કદી, બસ ધૂળ ખાધી એમણે વરસો.

૫૨૩.
નદી દોડી, બધું છોડી, ભળી દરિયે, હસી હસતી,
અમે ‘હું’ના કિનારે બસ અટકતા, ઝૂરતા રહ્યા.

૫૨૪.
દિવાળીમાં ગગન ઝગમગ, ફટાકા ફૂટતા ચોગમ,
ગલીનું એક બાળક તો બળેલા શોધતું ટેટા.

૫૨૫.
ભમરને ફૂલ પૂછે: ‘શું તને ગમતું, કહે મુજમાં?’
પરાગે કાનમાં કીધું: ‘ઉદારી, મ્હેકતી કાયમ.’

૫૨૬.
અષાઢી મેઘ ગાજ્યો ને તમારી યાદ પણ ગાજી,
હતી છત્રી, છતાં ભીંજ્યા, હૃદય ભીંજે, ન રોકે કોઈ.

૫૨૭.
મકાનો ચાર, ચારે સુત, છતાં માડી રહે એકલ,
હવે ઘરડાઘરે બેસી ગણે છે ચાર ફોટાઓ.

૫૨૮.
અમાસે એક ઝીણો દીવડો શો કામનો? પૂછે,
જરા પૂછો, અમાસે જે ભટકતો હોય, એને તો.

૫૨૯.
સવારે ઈંટ માથે, ને બપોરે બાળ ખોળામાં,
નથી એ ગ્રંથમાં ક્યાંયે, છતાં એ છે ખરી કવિતા.

૫૩૦.
કપાયું ઝાડ ને ઊડ્યા બધા માળા, બધાં પંખી,
હવે ત્યાં છાંયડો શોધે બળેલા તાપમાં રાહી.

૫૩૧.
નવું મ્હોરું સવારે, ને બપોરે ભાવ બીજો છે,
અરીસો રાતના પૂછે: ‘ખરો તું ક્યાં? બતાવી દે.’

૫૩૨.
નથી માગ્યું કશું મેં તો, ન ધન, ના માન કે મોટાઈ,
હૃદયમાં એક ખૂણે બસ રહે તું, શ્યામ, એ કાફી.

૫૩૩.
ઘડી ફરતી, ઘડી ખરતી, ઘડી ઠરતી, ઘડી ઝરતી,
ઘડીભરમાં અમે આખી સદી જીવી ગયા, સાચે.

૫૩૪.
લગનમાં ઢોલ ધમધમતો, નચે સૌ ગામ ઘેલું થઈ,
બિચારો વર વિચારે છે: ‘અરે, આ શું કરી બેઠો?’

૫૩૫.
નથી પાંખો, નથી પગ, તોય ઊડું હું હવા સાથે,
પરાગે ફૂલથી ફૂલે વહાવ્યો પ્રેમનો કાગળ.

૫૩૬.
સવારે ચા, બપોરે ચા, અને સાંજે, અને રાતે,
અમારી નસ મહીં લોહી નહીં, બસ ચા વહે છે, ભાઈ.

૫૩૭.
પટારે બંધ કાગળમાં હજી છે ગંધ બાપાની,
ઉઘાડું ત્યાં, હવામાં એક ખાંસી સંભળાતી’તી.

૫૩૮.
અગાસીએ પથારી ને નિહાળ્યા ચાંદ ને તારા,
પુરાયા ઓરડે એ.સી., ગગન આખું ય ખોવાયું.

૫૩૯.
નથી તીરથ, નથી પોથી, નથી માળા, નથી જપ તપ,
હૃદયમાં હેત છે, બસ એ જ મારો ધર્મ ને મઝહબ.

૫૪૦.
ઘણા પૂછે: ‘કહે, ક્યાંથી મળી આ મ્હેક તુજને, દોસ્ત?’
પરાગે એટલું કીધું: ‘મળી બાના જ ખોળેથી.’

– પરાગ રતનપરા