છૂટા શેર ૪૭૨૧–૪૭૭૫

૪૭૨૧.
હજી એ ઓટલો ખાલી, હજી એ ઝાંપલી ખુલ્લી,
ગયા જે ગામ છોડીને, વસે છે ગામ સપનામાં.

૪૭૨૨.
ન આવ્યું કો' વરસથી, તોય આ ઉંબર ઘસાયો છે,
પ્રતીક્ષાની હજારો સાંજ ચાલી એ ઉપર થઈને.

૪૭૨૩.
સવારે ફોનમાં આવે હજારો ફૂલ ને દીવા,
પડોશીને ઘરે ભડકા, ખબર એની નથી આવી.

૪૭૨૪.
પરાગે ફૂલને ચૂમ્યું, ભ્રમરને મધ ધરી દીધું,
પછી પોતે પવનમાં ઓગળી ગ્યો, કો' ન જાણે છે.

૪૭૨૫.
હજી ચશ્માં ય બાનાં ત્યાં જ ખાનામાં ઉદાસીમાં,
વિના આંખો, હજી જોતાં રહે છે દીકરાની વાટ.

૪૭૨૬.
ઝરે છે મેહ, ભીંજે ઓસરી, ને આંગણું ભીંજે,
તને જ્યાં સાંભરું, ત્યાં તો નયનનું બારણું ભીંજે.

૪૭૨૭.
અમે તો ગામથી આવ્યા, હથેળીમાં ભરી માટી,
હવે છે હાથ ભરચક, ને ચરણ નીચે નથી માટી.

૪૭૨૮.
ફરી ઝંડા, ફરી ભાષણ, ફરી હાથો ય જોડાયા,
પછી તો પાંચ વર્ષો લગ અમાસી ચાંદ થઈ જાશે.

૪૭૨૯.
ખભે જે હાથ આવે છે, વગર બોલ્યે, વગર પૂછ્યે,
ખરો એ દોસ્ત, બાકીનાં બધાં તો ‘હાય’ના સાથી.

૪૭૩૦.
કબર પર ફૂલ મૂકીને ગયા સૌ, ને ઘરે જઈને
બધા સૂતા જમીને, ને કબર પર ફૂલ જાગ્યાં'તાં.

૪૭૩૧.
નથી મીરાં, નથી રાધા, અમે તો ગામની ગોપી,
છતાં માખણ ઉતારું ત્યાં, કનૈયો યાદ આવે છે.

૪૭૩૨.
હજી પણ સાંજ પડતાં, એ ધરે છે ચાય, ને પૂછે:
‘તમે થાક્યા?’ — વરસ વીત્યાં, છતાં એ પ્રશ્ન તાજો છે.

૪૭૩૩.
ગલીમાં એક અંધો ગાય, ને સિક્કા પડે ખોળે,
નયનવાળા બધા ચાલે, ન કો' એ ગીત પર રોકાય.

૪૭૩૪.
પરાગે શબ્દ ગોઠવ્યા, લગાવ્યા પ્રાસ ને તાલો,
છતાં ભીનાશ એમાં જે, બધી બાની હથેળીની.

૪૭૩૫.
ઝરૂખે ચાંદ આવીને મને પૂછે, ‘હજી જાગે?’
કહું, ‘તું પણ હજી જાગે, ભલા, કોની પ્રતીક્ષામાં?’

૪૭૩૬.
બળદ વેચ્યા, હળો વેચ્યાં, હવે ખેતર ય વેચાયું,
છતાં દેવું ઉભું છે, વડ સમું, ઊંડું અડીખમ છે.

૪૭૩૭.
વગર પૈસે ન ચાલે કો' કચેરીમાં કશી ફાઈલ,
અહીં તો ફાઈલોને પગ નથી, પૈડાં જ નોટોનાં.

૪૭૩૮.
ધરા મ્હેકી, તરત ખેડૂતની આંખો હસી ભીની,
હવે બી સાથ વાવીને, ઉગાડે ખેતરે સપનાં.

૪૭૩૯.
અરીસો રોજ બોલે છે, ‘થયા છે વાળ સૌ ધોળા’,
હૃદય હસતું: ‘અરે ઘેલા, હજી તો સોળનો છે તું’.

૪૭૪૦.
નદી સાગર ભણી ચાલી, ઝરણનાં ગીત ગાતી, ને
મળી ત્યાં તો બની ખારી, ન ગીતો, ના રહી મીઠાશ.

૪૭૪૧.
ગલીમાં રોશની ઝગમગ, બધે ફૂટે ફટાકા, પણ
હજી એ ઝૂંપડે દીવો નથી બળતો, ન ચૂલો પણ.

૪૭૪૨.
ભણીને દીકરી ઊડી, નવા આકાશની શોધે,
પિતાજી ઓટલે બેસી વિમાનો રોજ ગણતા'તા.

૪૭૪૩.
પરાગે અગરબત્તી થઈ, બળી, ઘર-આંગણું મ્હેક્યું,
ખરીને રાખ થઈ બેઠી, કનૈયાના ચરણ પાસે.

૪૭૪૪.
નથી માગ્યું કશું — એવું કહી, લાંબી હતી યાદી,
પિતાએ ગીરવે મૂક્યું, ઘરેણું, ખેતરું, ઘર પણ.

૪૭૪૫.
રકાબી ધોઈ, ઢાબે દસ વરસનું બાળ બેઠું છે,
અને ‘ભણશે બધા બાળક’ લખેલું ભીંત પર પાછળ.

૪૭૪૬.
ઘરે છે ભૂખ, તો ચાંદો ય લાગે રોટલા જેવો,
ભલે શાયર કહે એને સનમના ગાલ જેવો એ.

૪૭૪૭.
ગયો મથુરા કનૈયો, ને ગલી ગોકુળ તણી ઝૂરે,
હજી માખણ ભરેલું ત્યાં, ન ચોરે કોઈ, ના આવે.

૪૭૪૮.
પરાગે ગામ આખાને ઘણી ખુશબો વહેંચી, ને
છતાં સૌ નાક ઢાંકીને ગયા, ‘છીંકો’ ગણાવીને.

૪૭૪૯.
ઘટા ઘેરી, હવા ભીની, હૃદય મારું મયૂરી છે,
તને જોયાં વિના ટહુકો ગળે બેઠો હજી મારો.

૪૭૫૦.
હતો વડ ગામને પાદર, હતાં પંખી ઘણાં એ પર,
હવે રસ્તો પહોળો છે, બિચારાં પંખ શોધે ઘર.

૪૭૫૧.
નથી કો' ફોન કરતું, તોય હું રાખું, રખે આવે,
ઉશીકે ફોન મૂકીને, ભલે ઊંઘું, ભલે જાગું.

૪૭૫૨.
નળે ટીપું નથી, ને બેડલાંની હાર લાંબી છે,
અને સાહેબના બાગે ફુવારા નાચતા આખો દિ'.

૪૭૫૩.
હતો ‘સ્ટેટસ’ ઉપર ફોટો, ‘મને મા બહુ ગમે’ નીચે,
જનેતા એ જ બેઠી છે અનાથાશ્રમ સમા ઘરમાં.

૪૭૫૪.
પરાગે પત્ર લખવામાં વિતાવી જિંદગી અડધી,
ન સરનામું, ન એ શેરી, ન એ બારી, ન એ છત પણ.

૪૭૫૫.
દિવાળીએ વિદેશે ‘ઝૂમ’ પર ભેગાં થયાં સૌ, પણ
ન આંગણ, ને ન રંગોળી, ન માના હાથની સુખડી.

૪૭૫૬.
ચમત્કારી ગણાતા એ, ચરણ ધોયા અમે એના,
પછી જાણ્યું, જમીનો ગામની એણે જ ખાધી'તી.

૪૭૫૭.
તમે ચા ને પકોડાથી મજા માણો, ભલે ઝરમર,
અહીં તો છાપરું ચૂવે, ગણું ટીપાં, ન ઊંઘું હું.

૪૭૫૮.
હજી ઉંબર કને ચંપલ પિતાનાં ત્યાં જ સૂતાં છે,
ગયા એ, પણ ઘરે બાકી રહી એ જોડ પગલાંની.

૪૭૫૯.
નિશાળેથી વળી પૂછે, ‘ખુદા ક્યાં છે, કહો પપ્પા?’
ભરી મેં બાથમાં એને, તરત લાગ્યું: ખુદા આ છે.

૪૭૬૦.
પરાગે મૌન રાખીને ઘણું કીધું, ઘણું સૂણ્યું,
ગઝલ તો બોલકી છે, પણ ખરું તો મૌન ગાયું છે.

૪૭૬૧.
હજી પણ ઘોડિયું ઝૂલે, પવન હળવે ઝુલાવે છે,
ભણીને પુત્ર પરદેશે, હવા ગાતી હવે હાલો.

૪૭૬૨.
સવારે ચાયની સાથે મળે છે ખૂનની ખબરો,
હવે આદત પડી, સૌ ચા સમું ગટગટ ગળી જઈએ.

૪૭૬૩.
ચડે છે દૂધ પથ્થર પર, અને બાળક ઉભું ભૂખ્યું,
બિચારો દેવ શું બોલે? ગભારે કેદ છે એ તો.

૪૭૬૪.
હતી જ્યારે મહામારી, ઘરે સૌ સાથ જમતા'તા,
હવે છૂટા થયા સૌ, ને ફરી એ એકલા ટેબલ.

૪૭૬૫.
પરાગે એક દીવાથી ગઝલનું ઘર ઉજાળ્યું છે,
હવે અંધાર પણ બેસે, સુણે છે શેર મૂંગો થઈ.

૪૭૬૬.
હતી રાખી, ટપાલે મોકલી’તી બેનડીએ જે,
હજી એ કવરમાં બેઠી, ન કાંડું ક્યાંય, ના વીરો.

૪૭૬૭.
મજૂરે ઈંટ મૂકીને, ઇમારત આભ લગ ખેંચી,
ગયો એ ફૂટપાથે, ને ગગનની ઓઢણી ઓઢી.

૪૭૬૮.
ઝરૂખે કાગડો બોલ્યો, ‘સગું આવે’, ખરું માની,
હતો શીરો ભરી થાળી, ઠરી ગ્યો રાહ જોતામાં.

૪૭૬૯.
નયન બે વાવ જેવાં છે, ઉતરતાં પગથિયાં ઊંડાં,
તળે જઈને જુઓ તો ત્યાં તમારું નામ કોર્યું છે.

૪૭૭૦.
નવો રસ્તો હતો મતથી, તણાયો એક ઝરમરમાં,
હવે ગણજો તમે ખાડા, બરાબર એ જ મત એના.

૪૭૭૧.
વળાવી દીકરી, તોયે હજી ઝાંઝર તણો રણકો
ગલીમાં, ઓરડે, આંગણ, ઝરૂખે શોધતો એને.

૪૭૭૨.
કલમ ઝાલી કલાકો લગ, પછી ‘શ્રી’ એકલું લખ્યું,
પછી ચા પી, જરા ઊંઘ્યો, ગઝલ તો આવતી કાલે!

૪૭૭૩.
ભલે અંધાર ઘેરો હો, હજી આ આગિયો જીવે,
નથી સૂરજ, ભલે, પાંખે ઉજાળે આ ગલી આખી.

૪૭૭૪.
પરાગે ફૂલને પૂછ્યું, ‘તમે ક્રીમો લગાડો છો?’
હસીને ફૂલ બોલ્યું, ‘ના, સવારે ઝાકળે ન્હાઉં!’

૪૭૭૫.
ભલે ઠોકર ઘણી વાગી, ભલે ઘાવો ઘણા દીધા,
હજી પગ એ જ ચાલે છે, હજી રસ્તો ય ગાવે છે.

– પરાગ રતનપરા