છૂટા શેર ૪૨૬૬–૪૩૪૫

૪૨૬૬.
આયનો સાચું કહે છે, એટલે તોડ્યો નથી,
રોજ એમાં જોઈને હું જાતને તોડું ફરી.

૪૨૬૭.
ફોન પર બા રોજ પૂછે: ‘આજ શું ખાધું હતું?’
‘ખૂબ ખાધું’ હું કહું, ને બા ય જાણે છે બધું.

૪૨૬૮.
શ્હેરની આ ભીડમાં હું એટલો ખોવાઈ ગ્યો,
કે હવે મારો જ પડછાયો મને શોધ્યા કરે.

૪૨૬૯.
આભ કોરું, ને ઉધારે બીજ વાવ્યાં ખેતરે,
તોય હળની ધાર પર એ આશ ઘસતો રાતભર.

૪૨૭૦.
પાંચ વર્ષે આવિયા નેતા અમારે ગામમાં,
સાથમાં લાવ્યા વચન, ને લઈ ગયા સઘળા મતો.

૪૨૭૧.
કાગળોની નાવ લઈને બાળપણ દોડ્યું હતું,
ને હવે ખાબોચિયે પણ ‘શૂઝ’ બગડે, બીક છે.

૪૨૭૨.
ઝેરને અમરત ગણી, હસતાં જ મીરાં પી ગયાં,
ને હજી એ ઝેરનો પ્યાલો ભજન ગાયા કરે.

૪૨૭૩.
આ ‘પરાગે’ ફૂલ પાસે પ્રેમની બારાખડી —
જ્યાં ભણી, ત્યાંથી હવે હું મ્હેકતો ચારે તરફ.

૪૨૭૪.
ભીંત પર ઘડિયાળ ચાલે, ને અમે થંભી ગયા,
ગોળ એ ફરતી રહી, ને આયખું સીધું ગયું.

૪૨૭૫.
ડૉલરોથી ઘર ભરાયું, આંગણું સૂનું હજી,
ઓસરીએ બા વગરની, રાહ જોતી ખાટલી.

૪૨૭૬.
‘ભૂલજે’ તેં એમ કીધું, મેં ય હા પાડી, અને
એ જ ‘હા’ને આજ લગ હું ભૂલવા મથ્યા કરું.

૪૨૭૭.
લાકડી ધ્રૂજે ભલે, ને આંખ પણ ઝાંખી પડી,
તોય દાદા સાંભળે છે પૌત્રનો ઝીણો અવાજ.

૪૨૭૮.
કાચની પાછળ રમકડાં, ને ઉઘાડું બાળ ત્યાં,
આંખથી એણે રમકડું સાવ મફતે માણિયું.

૪૨૭૯.
મિત્ર એવો, જે કહે ના ‘કેમ છે?’ — એ ઓળખે,
ભીડમાં પણ એક ઝીણો ડૂસકો તારો સુણે.

૪૨૮૦.
આખરી શ્વાસે ય બાએ નામ મારું ઝંખિયું,
એ ઘડી હું બૉસના ‘ટાર્ગેટ’ પૂરા પાડતો.

૪૨૮૧.
રાતભર ઘસતો રહું છું શબ્દને ધીરે સદા,
તો કદી એમાં ઝબૂકે એક તણખો આગનો.

૪૨૮૨.
દીકરી તો સાસરે ગઈ, ને હવે આ ઘર મહીં
ઢીંગલી ખૂણે પડી, પૂછ્યા કરે: ‘ક્યાં છે સખી?’

૪૨૮૩.
હું ખુદાને શોધવા કાબે ગયો, કાશી ગયો,
આખરે બેઠો હતો એ ઝૂંપડીના બારણે.

૪૨૮૪.
‘જિમ’ ગયા બે વાર, ફોટા ગામ આખું જોઈ લે,
ફાંદ જ્યાં ને ત્યાં, છતાં હું ‘ફિટ’ ગણાયો ‘પોસ્ટ’માં.

૪૨૮૫.
આ ‘પરાગે’ આંગણે વરસાદને બોલાવિયો,
ને ગઝલ ભીંજાઈ, પણ કાગળ હતો કોરો હજી.

૪૨૮૬.
એક છત્રી, બે જણાં, ને ઝરમરે વરસાદ ત્યાં,
બેઉ અડધું ભીંજતાં, પણ સાવ પૂરાં ઓગળે.

૪૨૮૭.
ગામનો કૂવો હવે તો સાવ ઢાંક્યો ઢાંકણે,
પાણિયારી ગીત ગાતી, એ ય ‘આરો’માં ગયાં.

૪૨૮૮.
બાપ છત્રી, ને અમે વરસાદમાં રમતાં સદા,
એ પલળતા’તા, અમે કોરા જ કાયમ ત્યાં સુધી.

૪૨૮૯.
ભીડમાં સૌ હાથ ઊંચા, ને મરેલો રોડ પર,
કૅમરે ઝીલ્યો બધાએ, હાથમાં ના કોઈએ.

૪૨૯૦.
‘કાલ જીવીશું’ કહીને આજને ઠેલ્યા કરી,
કાલ આવી એક દી’, ને હું જ ત્યાં હાજર નહીં.

૪૨૯૧.
શ્યામ તો મથુરા ગયા, ને રાધિકા ઊભી રહી,
વાંસળીની ધૂન એની ઓઢણીમાં સાચવી.

૪૨૯૨.
લગ્નમાં ભોજન હતાં સો, ને હતો ‘ડીજે’ ઘણો,
થાળમાં સૌ વ્યસ્ત, ત્યાં બેઠાં વધૂ-વર એકલાં.

૪૨૯૩.
પોટલી ફાટેલ, એમાં મિત્રતા બાંધી હતી,
દ્વારિકાનો રાજવી પણ એ જ ખોલી ઝૂકિયો.

૪૨૯૪.
હાથ દાઝ્યા ચૂલ પર, તો પણ ફરે માથે સદા,
એ જ ખરબચડા કરોમાં રેશમી છે લાગણી.

૪૨૯૫.
જ્યાં નદી ના, ત્યાં ય પુલનું દઈ વચન નેતા ગયા,
ને નદી પણ શરમથી ઝટ દોડતી આવી ચડી.

૪૨૯૬.
રાત આખી તારલા ગણતો હતો હું એકલો,
એક ઓછો આવતો’તો, એ જ તું, સમજી ગયો.

૪૨૯૭.
આ ‘પરાગે’ શબ્દ વાવ્યા કોઈ રણની રેતમાં,
ને પછી ત્યાં ઝાંઝવાંએ પણ ગઝલ ગાયા કરી.

૪૨૯૮.
એરપોર્ટે બાપુ બોલ્યા: ‘ઠીક છે, જા, ભાઈ’ બસ,
પણ ખભે મૂકેલ હાથે વાત સો કીધી હતી.

૪૨૯૯.
ધાબળો ઓઢાડવા ગ્યા, ત્રીસ ‘સેલ્ફી’ પાડવા,
ને પછી એ ધાબળો પણ ‘પોસ્ટ’ સાથે લઈ ગયા.

૪૩૦૦.
ગામનો મેળો હતો, ચકડોળ ને ફુગ્ગા હતા,
‘મૉલ’માં સીડી ફરે છે, પણ નથી ચડતો ઉમંગ.

૪૩૦૧.
આ ‘પરાગે’ જિંદગીને ફૂલ શી જીવી સદા,
ને મરણને પણ ખરીને દઈ ગયો ખુશબો બધી.

૪૩૦૨.
રોજ સાંજે ઓટલા પર દીવડો મૂકી દઉં,
તું ન આવે, તોય એ તો રાતભર જાગ્યા કરે.

૪૩૦૩.
ગામમાં ભૂખ્યા હતા, તો શ્હેરમાં આવ્યા અમે,
રોટલો તો છે અહીં, પણ કોણ ભેગું ખાય છે?

૪૩૦૪.
હું જ મારી કેદ છું, ને હું જ મારો દ્વાર છું,
તોય ચાવી શોધવા બ્હારે ભટકતો હું સદા.

૪૩૦૫.
એક ઘરમાં ચાર જણ, ને ચાર ‘સ્ક્રીનો’ ઝગમગે,
બા ય મેસેજે લખે: ‘ચાલો, જમો, ઠંડું થશે’.

૪૩૦૬.
વૃક્ષ કાપી બારણાં તો આપણે ઘડિયાં ઘણાં,
પણ હવા આવી શકે, એવી ન બારી એક પણ.

૪૩૦૭.
પત્ર તારો રોજ ઓશીકા તળે સૂતો રહે,
ને સવારે છાપ એની ગાલ પર દેખાય છે.

૪૩૦૮.
ફાઈલો તો ઑફિસોમાં વર્ષથી ફરતી રહી,
ને અરજ કરનારના તો શ્વાસ પણ પૂરા થયા.

૪૩૦૯.
મેહ આવ્યો, ખેતરે ખેડૂત નાચ્યો એકલો,
ને ગગન ગાજ્યું તરત, એનો તબલચી થઈ ગયું.

૪૩૧૦.
આ ‘પરાગે’ આયને ખુદને નિહાળ્યો જ્યારથી,
અન્યના દોષો ગણાવાનું મને ફાવ્યું નહીં.

૪૩૧૧.
બા વઘારે દાળ, ત્યાં તો મ્હેકતું આખું ફળી,
હોટલોમાં વાનગી સો, પણ વઘારે ના મળે.

૪૩૧૨.
બર્ફમાં ઊભો રહે છે સરહદે જે રાતભર,
એટલે તો આપણે ઓઢી શકીએ ધાબળા.

૪૩૧૩.
વર્ષગાંઠે ભેટ આપી, ફૂલ આપ્યાં, ‘કાર્ડ’ પણ,
તોય એ બોલી: ‘અચાનક કેમ?’ — એ ભૂલી હતી!

૪૩૧૪.
આ ‘પરાગે’ ફૂલને પૂછ્યું: ‘કહે, શું જોઈએ?’
ફૂલ બોલ્યું: ‘બસ, મને તોડે નહીં કો — એટલું’.

૪૩૧૫.
ઘંટડી વાગી નિશાળે, ને અમે દોડ્યા ઘરે,
આજ પણ દોડું સવારે, પણ ઘરેથી બ્હાર બસ.

૪૩૧૬.
લાખ ‘ફ્રેન્ડો’ ફોનમાં છે, ને ‘હૃદય’ પણ લાખ છે,
તાવમાં પાસે ન કો’ આવ્યું, હતો હું એકલો.

૪૩૧૭.
ખાખરાએ લાલ પીંછી ફેરવી વગડે બધે,
ને ધરાએ પણ ગુલાલી ઓઢણી ઓઢી હસી.

૪૩૧૮.
મોત આવ્યું ઘર મહીં, તો આયના ઢાંક્યા બધા,
જીવતાને પણ રખે દેખાય: એ પણ લાશ છે.

૪૩૧૯.
વીડિયો કૉલે જુએ બા, ‘દૂબળો કાં થઈ ગયો?’
‘ફોન સસ્તો છે’ કહું, તોયે ન માને માવડી.

૪૩૨૦.
આ ‘પરાગે’ દર્દને પણ પાંખ આપી, ઊડવા,
ને પછી એ ગીત થઈને આભમાં ઊડ્યા કરે.

૪૩૨૧.
ફાટલાં ચંપલ પહેરી દીકરો શાળા ગયો,
ને પ્રથમ આવ્યો ભણી, ને બાપ ઝૂમ્યો આંગણે.

૪૩૨૨.
બુંદ સાગરમાં ગયું, ને જાત પોતાની તજી,
ને પછી એ બુંદ પોતે સાગરો બનતું ગયું.

૪૩૨૩.
શ્હેરમાં વરસાદ આવે, ત્યાં ગટર ગાજ્યા કરે,
ગામમાં માટી મહેકે, ને મલકતો મોરલો.

૪૩૨૪.
હાથ ધ્રૂજે, તોય દાદી ચા બનાવે રોજ ત્યાં,
ને જરા ચાખી, કહે દાદા: ‘હજી એવી જ છે’.

૪૩૨૫.
આ ‘પરાગે’ મંચ પર બે શેર વાંચ્યા, ને પછી
શાલ ઓઢાડી મને, પણ ‘કવર’ તો ખાલી હતું.

૪૩૨૬.
દીકરીને પાંખ આપો, પાંજરું તોડી જુઓ,
આભ પણ નાનું પડે, એવી ઉડાનો એ ભરે.

૪૩૨૭.
તું ન બોલી, હું ન બોલ્યો, એમ વીતી સાંજ ત્યાં,
બે કપો ઠંડા થયા, ને મૌન ઊનું થઈ ગયું.

૪૩૨૮.
આ દિવાળીએ ફટાકા ફોડવા પર બંધ છે,
તોય ઘરમાં સાસુ-વહુના ફૂટતા ઝઘડા સદા.

૪૩૨૯.
એક જૂની ઍલ્બમે સૌ સાથ છે, હસતા હજી,
કેટલા ચાલ્યા ગયા છે, તોય ફોટે મલકતા.

૪૩૩૦.
આજ કાનો હોત તો માખણ ન ચોરત એ કદી,
કેમ કે ‘ડાયેટ’ પર છે ગામની ગોવાલણો.

૪૩૩૧.
ગામ આખું ટૅન્કરે ઊભું, ઘડા ખાલી બધા,
બાગમાં નેતા તણા ઝરણાં વહે આખો દિવસ.

૪૩૩૨.
આ ‘પરાગે’ વાળ ધોળા જોઈને ગઝલો લખી,
કે હવે માથા ઉપર તો ચાંદની પથરાઈ છે.

૪૩૩૩.
વીસ વર્ષે પણ ખબર ના, કોણ પાડોશી અહીં,
ગામમાં તો કૂતરાં પણ નામ લઈ બોલાવતા.

૪૩૩૪.
મંદિરે ભગવાન આખા સોનમાં ઢાંક્યા હતા,
બ્હાર ઠંડીમાં ઉઘાડું બાળ, એ પણ એ જ છે.

૪૩૩૫.
નામ તારું રેત પર લખતો હતો હું સાંજના,
ને સમંદર વાંચવા આવ્યો, ઉઠાવી લઈ ગયો.

૪૩૩૬.
વાત નાની, પણ બની એ ગામમાં મોટો પહાડ,
ને ખરેખર જે થયું, એ કોઈએ પૂછ્યું નહીં.

૪૩૩૭.
સો વખત ધોયા છતાં, બાના કરોમાં મ્હેક છે,
હિંગ, જીરું, ને જરા ઘી, ને પછી બસ હેતની.

૪૩૩૮.
ચાર થાળી પીરસાતી, ત્રણ જણા બેઠા હવે,
ભૂલથી બા રોજ ચોથી થાળ પીરસતી સદા.

૪૩૩૯.
આ ‘પરાગે’ ઘાસ પરનાં ઝાકળો ઝીલ્યાં સદા,
તો સવારે એ જ મોતી થઈ ગઝલમાં ઝળહળે.

૪૩૪૦.
ખેતરો સૂકાં, હતું માથે ઘણું દેવું, અને
એક દી’ એ લીમડે જઈ, પાંદડું થઈ ઝૂલિયો.

૪૩૪૧.
બાળપણનો ભેરુ મળ્યો સ્ટેશન ઉપર ભીડમાં,
બે ઘડીમાં ગામ આખું ત્યાં ફરીથી જીવિયા.

૪૩૪૨.
નામ તારું હું રટું ત્યાં નામ મારું ભૂલિયો,
ને પછી લોકો મને તારા જ નામે ઓળખે.

૪૩૪૩.
‘એંકરો’ ગાજે ઘણા, ને સાચ ભાગે છે ડરી,
‘ન્યૂઝ’ ચોવીસે કલાકો, પણ ખરી ના એક ખબર.

૪૩૪૪.
તપ્ત ધરતી પર પ્રથમ ટીપું પડે છે મેઘનું,
ને સુગંધે ગામ આખું ઝૂમતું થઈ જાય છે.

૪૩૪૫.
આ ‘પરાગે’ જિંદગીની ચોપડી વાંચી ઘણી,
આખરે એકાદ પાનું પ્રેમનું સાથે રહે.

– પરાગ રતનપરા