છૂટા શેર ૪૧૪૧–૪૨૦૩

૪૧૪૧.
નદી રોજ પૂછે સમંદર કને જઈ,
‘મને કેમ ખારી કરી તેં, કહે તો?’

૪૧૪૨.
મશીનો બનાવ્યાં ઘણાં માણસોએ,
હવે માણસો પણ મશીનો થયા છે.

૪૧૪૩.
પિતાની છડી છે હજી એ જ ખૂણે,
ટકી છે હવેલી બધી એ જ ટેકે.

૪૧૪૪.
ગયું ગામ, ને ગઈ ગલી, ગઈ નિશાળો,
હજી ધૂળ એની રહી છે પગોમાં.

૪૧૪૫.
ગરીબી ન જાણે દિવાળી, ન હોળી,
અહીં રોજ પેટે બળે છે ચિતાઓ.

૪૧૪૬.
ભલે સૌ કહે છે, ‘સમય ઘા રુઝાવે’,
સમય પણ પડેલો ઉઝરડો જ છે ને?

૪૧૪૭.
ખુદા આજ મસ્જિદ બહારે હતો, ને
ભિખારી બની હાથ ફેલાવતો’તો.

૪૧૪૮.
તને જોઈ’તી એક ક્ષણ, ને પછી તો
બધી જિંદગી એ જ ક્ષણમાં વહી ગઈ.

૪૧૪૯.
હતી બા, હતી રોટલી, ને હતી હૂંફ,
હવે ‘ફ્રીઝ’માં સૌ ય ઠંડું પડેલું.

૪૧૫૦.
‘પરાગે’ લખી’તી ગઝલ ઝાકળે, ને
ઉઠાવી ગયો સૂર્ય એને સવારે.

૪૧૫૧.
હતા પાસ, તોયે નથી વાત કરતા,
બધાં વ્યસ્ત છે ફોનના ઓરડામાં.

૪૧૫૨.
ઘણા ઓરડા છે, ઘણાં બારણાં છે,
નથી બા તણો એક ખૂણો હવે ત્યાં.

૪૧૫૩.
વિદેશે બધું છે, ઘણું છે, મજા છે,
નથી એક ‘બેટા, જમી લે’ કહે જે.

૪૧૫૪.
ઝરે મેઘ ત્યારે તને યાદ કરતાં,
બને છે હૃદય પણ ઘડીમાં અષાઢી.

૪૧૫૫.
હતું બાળપણ, ને હતી ધૂળ, મસ્તી,
હવે ‘સ્કૂલ-બસ’માં ભરાયું બધું એ.

૪૧૫૬.
હતો રોડ પર એક ઘાયલ પડેલો,
હતા ફોન હાથે, ન’તો એક ટેકો.

૪૧૫૭.
હવે બેઉ ઘરડાં, હવે બેઉ એકલ,
પરસ્પર દવા યાદ રાખી રહે છે.

૪૧૫૮.
ભરેલો ગયો, ને થયો સાવ ખાલી,
પછી જઈ ખુદા એ જગાએ ભરાયો.

૪૧૫૯.
‘પરાગે’ ઘણા શબ્દ મૂક્યા, છતાં પણ
નયન ચૂપ, ને તોય બોલી ગયાં સૌ.

૪૧૬૦.
હતો આયનો સાવ ચોખ્ખો, છતાં પણ
મને જોઈને એ ય ઝાંખો થયો’તો.

૪૧૬૧.
સમય રેત જેવો, સરે આંગળીથી,
બચે હાથમાં બસ સ્મરણના કણો છે.

૪૧૬૨.
નનામી ઉપાડી હતી ચાર જણ, ને
નડી લાલ બત્તી મરણ-યાતરાને.

૪૧૬૩.
બરફની વચાળે હતો ફોન બાનો,
‘ઠરે તો નથી?’ — હૂંફ એ ફોનમાં છે.

૪૧૬૪.
હતા ભાઈ ચારે, હતું એક ઘર, લ્યો,
હવે ચાર ઘર છે, નથી ભાઈ એકે.

૪૧૬૫.
ભલે ભીંત ઊંચી, ભલે બંધ બારી,
પડોશી તણી ચા અહીં મ્હેકતી’તી.

૪૧૬૬.
નદીએ ગયો પાપ ધોવા, અહો, ત્યાં
નદી ખુદ રડે છે, ભરી ઝેર પેટે.

૪૧૬૭.
અગાશી ઉપર પેચ, બૂમો, પતંગો,
હવે ફોનની ગેમમાં છે બધું એ.

૪૧૬૮.
હતો હું પિતાના ખભે નાનપણમાં,
હવે એમને હું ઉપાડું ખભે, લે.

૪૧૬૯.
ઉદાસી હતી, ને ‘પરાગે’ કલમ, તો
ગઝલ એક ઊગી, ઉદાસી ઢળી ગઈ.

૪૧૭૦.
તરસ ગામમાં છે, નદી સાવ સૂકી,
અને શેઠના બાગમાં છે ફુવારા.

૪૧૭૧.
કુહાડી પડી, ઝાડ બોલ્યું હસીને:
‘હવે છાંયડો આપશે કોણ તમને?’

૪૧૭૨.
હજી ગામમાં એક ઘર છે અમારું,
રહે ના કશું, તોય દીવો બળે છે.

૪૧૭૩.
ગલીમાં ગુલાબો ધરે એક બાળક,
વસંતો બધાને, અને ભૂખ એને.

૪૧૭૪.
હતી ઓસરી, હીંચકો, ને કહાણી,
હવે બાલ્કનીમાં રહે માત્ર કૂંડાં.

૪૧૭૫.
પિતા મૌન, હું બોલતો’તો ઘણું, ને
હવે મૌન છું હું, પિતા ક્યાં સુણે છે?

૪૧૭૬.
ભરી ભીડમાં જાત એવી ગુમાવી,
જડે ના હવે ‘મૅપ’ પર પણ, ભલા, હું.

૪૧૭૭.
કરી ‘પોસ્ટ’ માતા દિવસ પર મજાની,
હતી મા જ ઘરડાં-ઘરે એકલી ત્યાં.

૪૧૭૮.
ભલે મંદિરે શીશ ઝૂક્યું, છતાં પણ
નજર તો રહી બ્હાર જૂતાં ઉપર, લે.

૪૧૭૯.
હવે ચાલ ધીમી, હવે લાકડી પણ,
હવે એ જ શેરી લગે છે ઘણી દૂર.

૪૧૮૦.
ચિતા પર હતી બા, બળી રાખ થઈ ગઈ,
છતાં રોટલી હૂંફની યાદ બાકી.

૪૧૮૧.
લડે છે ધજાઓ, લડે રંગ પણ, ને
વહે રક્ત, તો એક રંગે બધાનું.

૪૧૮૨.
હતી ટ્રેન છૂટી, હતો હાથ હલતો,
હજી ત્યાં જ સ્ટેશન ઉપર છે નજર, લે.

૪૧૮૩.
ઝરે મેઘ, સૌ ગાય મલ્હાર, પણ ત્યાં
હતી છત ટપકતી, હતી જાગતી મા.

૪૧૮૪.
હતા વાઘ, સિંહો, હતાં જંગલો પણ,
હવે માણસો, સાવ જંગલ સમા, લે.

૪૧૮૫.
હતો વાંસ પોલો, હતાં છિદ્ર સાતે,
ધરી ફૂંક શ્યામે, બની વાંસળી એ.

૪૧૮૬.
ભલે ઝૂંપડી પણ નથી પાસ મારી,
છતાં ઊંઘ ઊંડી, ગગન છે છતે, લે.

૪૧૮૭.
હતું આભ કોરું, હતી ભોમ કોરી,
હતાં માત્ર ખેડૂતનાં નેણ ભીનાં.

૪૧૮૮.
હતો જામ, હોર્નો, ધુમાડો, ઉતાવળ,
હતો એક દર્દી ય એમાં અટકતો.

૪૧૮૯.
હતા વીસ શાયર, હતા માત્ર બે જણ,
અને બેઉ પત્ની હતી શાયરોની.

૪૧૯૦.
હતો આંબલો, ને હતો હીંચકો પણ,
હવે ડામરે ત્યાં તપે છે બપોરો.

૪૧૯૧.
પિયરનો ઝરૂખો હજી રાહ જોતો,
ગયાં ઝાંઝરાં, પણ હજી એ જ ઝણકાર.

૪૧૯૨.
ભલે અન્ય ભાષા, ભલે અન્ય દેશે,
પડે ઠેસ, તો ‘મા’ જ હોઠે ચડે છે.

૪૧૯૩.
હતો રેડિયો, ને હતાં ગીત જૂનાં,
હજી એ જ ધૂનો ઘરે ગણગણે છે.

૪૧૯૪.
નથી દાંત, ધોળા થયા વાળ, તોયે
કહે રોજ ડોસી: ‘જમી લો, હવે જી’.

૪૧૯૫.
ટકોરા સુણી બારણું મેં ઉઘાડ્યું,
હતો ત્યાં પવન, ને હતી રાત ખાલી.

૪૧૯૬.
કિનારે હતી મા, હતી રાહ જોતી,
હજી સાગરે બાપ પાછો ન આવ્યો.

૪૧૯૭.
હતી એક દીવાસળી માત્ર પાસે,
છતાં રાતની હાર થઈ ગઈ ઘડીમાં.

૪૧૯૮.
હતો ચોક, ગરબા, હતો ઢોલ, તાળી,
હવે માત્ર ‘ડીજે’, ગયાં ગીત ગરબે.

૪૧૯૯.
હતું ઘર, હતી લોન, ને વ્યાજ ભારે,
હવે બૅન્ક સ્વામી, અમે માત્ર વાસી.

૪૨૦૦.
નદીની બધી રેત લૂંટી ગયા સૌ,
હવે ત્યાં તરસ, ત્યાં જ પથ્થર પડેલા.

૪૨૦૧.
‘પરાગે’ હવાને ધરી મ્હેક પોતે,
હવા ઘર ઘરે મ્હેક દેતી ફરે છે.

૪૨૦૨.
‘પરાગે’ ગઝલ પાંખડીએ લખી, ને
ભમર રોજ એ ગીત ગાતો હતો ત્યાં.

૪૨૦૩.
‘પરાગે’ ભમરને કહી વાત એવી:
‘ભલે લે સુધા, ના દુભાવે કળીને.’

– પરાગ રતનપરા