છૂટા શેર ૧૬–૫૦

૧૬.
ઓરડાના એક ખૂણે રોજ દીવો મા કરે,
એ જ અજવાળે અમે આખું જગત જોયું સદા.

૧૭.
આંગણું નાનું હતું, પણ આભ આખું આવતું,
ફ્લેટની ભીંતો વચે આકાશ ક્યાં ડોકાય છે?

૧૮.
આયનાઓ તોડવાથી ક્યાં કદી બદલાય મુખ?
ભીતરે જો ડાઘ છે તો સ્નાન પણ શું કામનું?

૧૯.
ચાંદ પણ એકાંતમાં ને હું ય એકાંતે હતો,
રાતભર બંને મળીને એકલું ગાતા હતા.

૨૦.
હોઠ પર મુસ્કાન છે, ને આંખમાં વરસાદ છે,
લોક સમજે છે ખુશી, પણ એ ખુશીનો સ્વાંગ છે.

૨૧.
ભીંતમાં પડતી તિરાડે એક પીપળ ઊગતો,
જીવવાની જીદ હો તો પથ્થરો પણ પાંગરે.

૨૨.
ઈશના દર્શન કરાવે છે હવે પૈસા વડે,
ને ગરીબો તો રહે છે બારણે ઊભા સદા.

૨૩.
રેતના ઘર બાંધતા’તા, ને સમંદર તોડતો,
તોય હસતા’તા અમે, ત્યારે કશું ગુમ ક્યાં થતું?

૨૪.
વાળ ધોળા થઈ ગયા પણ મન હજી છે બાળ સમ,
આયનો સાચું કહે છે, પણ હૃદય માને નહીં.

૨૫.
ફૂલ પાસે સૌ ગયા ને મધ ભરીને જાય સૌ,
આ પરાગે ફૂલને દીધું નવેસરથી જનમ.

૨૬.
તું મળે કે ના મળે, આ પ્રેમ ક્યાં ઓછો થશે?
દીવડો બળતો રહે છે, હો ભલે ના આરતી.

૨૭.
દુઃખ આવે તો કહું: ‘આવો, પધારો, બેસજો,’
કોઈ પણ રોકાય ક્યાં? એ પણ જશે, તું જોઈ લે.

૨૮.
ખોલ દરવાજો જરા તો, આભ અંદર આવશે,
બંધ ઘરમાં તો ઉદાસી પણ ઘણી અકળાય છે.

૨૯.
આવતી કાલે કરીશું — એમ બોલી ટાળતો,
આજ ઊંબરમાં હતી, તોયે મને ના સાંભરી.

૩૦.
હું ગણું છું નોટ, ને ઘટતા જતા છે શ્વાસ પણ,
છે તિજોરી છલછલી, ને જિંદગી ખાલી થતી.

૩૧.
ઝાડ કાપી કાગળો કીધા અમે, ને એ પછી
એ જ કાગળ પર ‘બચાવો વૃક્ષ’નાં સૂત્રો છપાય!

૩૨.
કાચની આ પાર ઊભું છોકરું ભૂખ્યું હતું,
અંદરે એંઠી થતી’તી થાળ પર થાળો ભરી.

૩૩.
પાદરે વડ રોજ પૂછે: ‘ક્યાં ગયા એ છોકરા?’
એ બધા તો ડૉલરો પાછળ ગયા, દરિયા વટી.

૩૪.
આ શરીરે શું ગુમાનો? છેવટે માટી થશે,
એ જ માટીમાં ફરીથી ફૂલ પણ ઊગી જશે.

૩૫.
ફોન પરથી જ્ઞાન પામી સૌ થયા છે પંડિતો,
પુસ્તકો તો ધૂળ ખાતાં માળિયે સૂતાં હવે.

૩૬.
જો જઉં હું, તો ન રડજો, બસ જરા ગાજો ગઝલ,
શ્વાસ મારા એ જ શબ્દોમાં રહેશે ધબકતા.

૩૭.
શત્રુ સામે ઘા કરે ને મિત્ર પાછળથી કરે,
એટલે તો આયનો મારો સખા સાચો હતો.

૩૮.
એ નદી દરિયા ભણી દોડે, ન પાછું જોય છે,
ખોઈ દેવી જાત, એ તો એ જ એનો ધર્મ છે.

૩૯.
કોઈ ફૂલોને મસળશે, કોઈ ચૂમી લઈ જશે,
આ પરાગે તો હવામાં મ્હેકવાનું જાણતો.

૪૦.
સાંજ ઢળતાં છાંયડો પણ થાય છે લાંબો અને
રાત પડતાં એ ય મારો સાથ છોડી જાય છે.

૪૧.
આંખમાં શમણાં હતાં, ને ઊંઘ આવી ના કદી,
જાગતાં જોયાં હતાં, તો એટલે સાચાં થયાં.

૪૨.
આ ગઝલને હું લખું, કે આ ગઝલ મુજને લખે?
રોજ બેસું કાગળે ને રોજ થોડો ઓગળું.

૪૩.
ચા વગર તો સૂર્ય પણ ગુજરાતમાં ઊગે નહીં,
હોય ભજિયાં સાથમાં, તો મેઘ પણ ઊભો રહે!

૪૪.
દેશ છોડ્યો, વેશ છોડ્યો, ઠાઠ પણ પરદેશનો,
તોય સપનામાં હજી ગરબો ગવાતો ગામનો.

૪૫.
ઘર ઘસીને ઊજળું કીધું દિવાળીના દિને,
મન મહીં તો એ જ જાળાં, એ જ જૂની ધૂળ છે.

૪૬.
બાપની બોલી કડક, પણ હાથ કૂણો હોય છે,
છે સખત શ્રીફળ ઉપરથી, ભીતરે જળ મીઠડું.

૪૭.
માતૃભાષા ભૂલશો તો મા ય ભૂલી જાય છે,
મૂળ છેદો તો પછી ઊભું રહે ક્યાં ઝાડ પણ?

૪૮.
‘હું’પણાનો ભાર માથે, ને ચઢાણો છે કઠિન,
નમ્ર જે, એ ઘાસ પણ ટોચે પહોંચી જાય છે.

૪૯.
રોજ દોડ્યા, રોજ હાંફ્યા, પણ મુકામે ના ગયા,
થોભનારાને જ મળતો હોય છે આરામ પણ.

૫૦.
આ હવા કોની સુગંધે મસ્ત થઈ ઝૂમ્યા કરે?
નામ ફૂલોનું જ લેશે, પણ પરાગે એ નશો.

– પરાગ રતનપરા