રેડ કાર્પેટ તકનીક

કોઈ પણ યુદ્ધ કે વાટાઘાટમાં સામેવાળાને ખૂણામાં ધકેલીને ઘેરી લેવો એ જીતવાની સૌથી ખતરનાક ભૂલ છે. જ્યારે માણસ પાસે બચવાનો કોઈ રસ્તો ન રહે, ત્યારે તે મરણિયા બનીને પ્રહાર કરે છે. ચીની યુદ્ધનીતિકાર સન ત્ઝુએ સદીઓ પહેલાં કહ્યું હતું કે ભાગતા દુશ્મનને ભાગવા માટે સુવર્ણ સેતુ આપવો જોઈએ. આધુનિક વાટાઘાટકારો આને ‘રેડ કાર્પેટ ટેકનીક’ કહે છે. દુશ્મન કે વિરોધીને હરાવવો હોય તો તેને હાર સ્વીકારવાનો એવો રસ્તો આપો જેમાં તેનું મોં બચી જાય.

આ કોઈ દયા નથી, શુદ્ધ ગણતરી છે. જો તમે કોઈ ઘમંડી માણસને જાહેરમાં અપમાનિત કરીને શરણે આવવા મજબૂર કરશો, તો તે સર્વસ્વ દાવ પર લગાવીને લડશે. પરિણામે તમારો પણ વિનાશ થશે. એના બદલે, એના પલાયન માટે લાલ જાજમ પાથરી આપો. તેને એવો ભ્રમ થવા દો કે તે હાર્યો નથી, પણ કોઈ ‘મહાન સમાધાન’ કરી રહ્યો છે. તમારું લક્ષ્ય પરિણામ છે, સામેવાળાનું નખશિખ અપમાન નહીં.

આઝાદી પછી ભારતના રજવાડાંઓના વિલીનીકરણ વખતે સરદાર પટેલ અને વી. પી. મેનને આ જ કળા અજમાવી હતી. જૂનાગઢ કે હૈદરાબાદ જેવા ગણ્યાગાંઠ્યા અપવાદો સિવાય, પાંચસોથી વધુ દેશી રજવાડાંઓએ બંદૂકની એક પણ ગોળી ચલાવ્યા વિના સહીઓ કરી દીધી. કેમ? કારણ કે સરદારે તેમને ‘પ્રિવિ પર્સ’ અને પદવીઓની લાલ જાજમ પાથરી આપી. રાજાઓને લાલબત્તી, સન્માન અને વાર્ષિક રકમની ખાતરી મળી. જો સરદારે તેમને સીધા ભિખારી બનાવીને કાઢી મૂકવાની જીદ પકડી હોત, તો સેંકડો મહેલોમાં રક્તપાત થયો હોત.

મોટા સોદા કે ઘરના ઝઘડા બંદૂકના જોરે નહીં, માનપાનની વ્યવસ્થાથી પતે છે. ચાલાક માણસ દુશ્મનની તલવાર પડાવી લીધા પછી પણ એના ખભા પર હાથ મૂકીને તેને વિજયી યાત્રાનો અહેસાસ કરાવે છે.

જે માણસને તમે ઈજ્જતપૂર્વક પીછેહઠ કરવાનો રસ્તો આપતા નથી, એ છેલ્લે તમારી જ છાતી પર પગ મૂકીને કૂદશે.