હર્લી-બર્લીની ધમાલ

જીવનમાં કામ ઓછું હોય છે, દેકારો વધારે હોય છે. સવાર પડે અને ફોનની ઘંટડીઓ, ઈમેઈલના નોટિફિકેશન, રસ્તા પરનો ટ્રાફિક અને માથા પર તોળાતી અફરાતફરી શરૂ થઈ જાય. મગજ આખો દિવસ દોડતું રહે છે, પણ દિવસના અંતે સરવાળો શૂન્ય નીકળે. આ સ્થિતિને અંગ્રેજીમાં ‘હર્લી-બર્લી’ કહે છે. શેક્સપિયરે ‘મેકબેથ’ નાટકના પહેલા જ દ્રશ્યમાં આ શબ્દ વાપર્યો હતો: ધમાલ, ઘોંઘાટ અને યુદ્ધ જેવી બેબાકળી અંધાધૂંધી.

આ કોઈ માનસિક બીમારી નથી, આ આધુનિક વ્યવસ્થાનું છટકું છે. માણસ જ્યારે સતત ગભરાયેલા અવાજો અને ક્ષણિક ઈમરજન્સી વચ્ચે ઘેરાયેલો રહે, ત્યારે તે લાંબા ગાળાનું વિચારવાની ક્ષમતા ગુમાવી બેસે છે. અસલ મહત્વનું કામ શાંતિ માંગે છે, જ્યારે હર્લી-બર્લી તાત્કાલિક પ્રતિક્રિયાની ભીખ માંગે છે. લોકો આ ધમાલને ‘હું બહુ વ્યસ્ત છું’ એવા ખોટા ગૌરવ સાથે જોડે છે. હકીકતમાં આ પ્રવૃત્તિ છે, પ્રગતિ નથી.

આનું સૌથી વરવું દ્રશ્ય આપણી મોટી સિવિલ હોસ્પિટલના કેઝ્યુઅલ્ટી વોર્ડમાં દેખાય. બહાર સ્ટ્રેચરની કિકિયારીઓ, સગાંવહાલાંની ચીસાચીસ, જુનિયર નર્સોની દોડાદોડ અને રાજકીય નેતાઓના ફોન. આ આખી હર્લી-બર્લી વચ્ચે જો ડ્યુટી પરનો ચીફ સર્જન પણ ગભરાઈને આમતેમ દોડવા માંડે, તો દર્દી મરી જાય. સારો ડૉક્ટર એ જ છે જે આ બહારના ઘમસાણ વચ્ચે પોતાના મગજનું તાપમાન શૂન્ય રાખી શકે. તે અવાજથી નહીં, પણ લોહીના દબાણના આંકડાથી નિર્ણય લે છે.

આપણે બધા રોજિંદા જીવનમાં વોર્ડના ગભરાયેલા સગાં જેવા બની ગયા છીએ. સાચી કુશળતા ધમાલ ઘટાડવામાં નથી, એ ઘોંઘાટની વચ્ચે તમારી અંદરનો એક ખૂણો અડીખમ રાખવામાં છે. જો તમે બહારના વાવાઝોડાને અંદર ઘૂસવા દીધું, તો તમારું સુકાન બીજાના હાથમાં જતું રહેશે.

જે માણસ ઘોંઘાટને પોતાની ગતિ માની લે છે, એ પંખો બંધ થતાં જ થાકીને ફસડાઈ પડે છે.