ડમ્પિંગ એક્સરસાઇઝ

મગજ વિચારવાની ફેક્ટરી છે, કચરો સાચવવાનું ગોડાઉન નથી. જ્યારે માથામાં સો જાતના વિચારો, અધૂરાં કામો અને વણજોઈતી ચિંતાઓ એકસાથે ભરાઈ જાય, ત્યારે મગજ જામ થઈ જાય છે. ડમ્પિંગ એક્સરસાઇઝ એટલે આ આંતરિક કચરાને કાગળ પર ખાલી કરવાની સીધી અને સાદી પ્રક્રિયા. કોઈ વ્યાકરણ નહીં, કોઈ સુંદર અક્ષર નહીં, કોઈ ક્રમ નહીં. મનમાં જે કંઈ પણ ચાલે છે, તેને કાગળ પર ઉતારીને મગજ હળવું કરી દેવું.

આ પદ્ધતિ કોઈ એક ખાસ વિજ્ઞાની કે વિચારકે શોધી નથી. આધુનિક સેલ્ફ-હેલ્પ અને ઉત્પાદકતાના લેખકો તેને બ્રેઈન ડમ્પિંગ તરીકે ઓળખાવે છે. મૂળ વિચાર તદ્દન પ્રાથમિક છે: કાગળ પર ઉતરેલી વસ્તુનું વજન મગજમાંથી ઘટી જાય છે. અંદર પડેલી ચિંતા રાક્ષસ જેવી લાગે છે, પણ સફેદ કાગળ પર કાળી શાહીથી લખાયેલી એ જ વાત માત્ર બે લીટીની સમસ્યા બની રહે છે.

આપણે માનીએ છીએ કે આપણે બધું યાદ રાખી લઈશું. આ અહંકાર છે. કામની યાદી મનમાં રાખવાથી માનસિક શક્તિ વેડફાય છે. જ્યારે તમે બધું બહાર ઢોળી દો છો, ત્યારે મગજને આગલી લાઇન દેખાવા લાગે છે. અધૂરા વિચારો તમને અંદરથી કોરી ખાય છે, બહાર નીકળ્યા પછી તે યોજના બની જાય છે.

આપણા ન્યૂઝરૂમ કે સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં આની સૌથી વધુ જરૂર છે. ધારો કે રાત્રે ટીવી પર ડિબેટ જોઈ, વૉટ્સએપ પર સગાંવહાલાંના રાજકીય ઝઘડા વાંચ્યા અને ટ્વિટર પર દેશદુનિયાની આપત્તિઓ જોઈ લીધી. ઊંઘ ઊડી ગઈ. આવા સમયે ફોન બાજુ પર મૂકીને એક કોરી ડાયરી ખોલો. મનમાં જે ગુસ્સો, ભય કે ગૂંચવણ છે તે બધી એક જ ઝાટકે લખી નાખો. બીજા દિવસે સવારે એ જ પાનું વાંચશો ત્યારે હસવું આવશે કે તમે રાત્રે કેટલી સામાન્ય બાબતો પાછળ પરેશાન હતા.

કાગળ પર લખાયેલો કચરો બાળી શકાય છે, મનમાં સંગ્રહેલો કચરો તમને અંદરથી બાળે છે. દરેક માણસે દિવસમાં એક વાર પોતાનું મગજ કાગળ પર ઊલટી કરીને સાફ કરી લેવું જોઈએ.

મગજને ગોડાઉન બનાવશો તો સડી જશે; કાગળ વાપરો અને મફતમાં આઝાદ થાઓ.