ડિઝાઇન ડેઝ

કોઈપણ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરતાં પહેલાં કાગળ પર લીટા તાણવા માટે કેટલો સમય ફાળવવો? આ પ્રશ્ન જૂનો છે. આ શબ્દ કોઈ મનોવૈજ્ઞાનિક પ્રયોગમાંથી નથી આવ્યો. તે ડિઝાઇન ઉદ્યોગ અને આધુનિક પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટની દુનિયામાંથી આવે છે. સીધો અર્થ એટલો જ છે: કામ શરૂ કરતાં પહેલાં આયોજન અને બ્લૂપ્રિન્ટ માટે નક્કી કરેલા ચોક્કસ દિવસો. આ સમય માત્ર પ્લાનિંગ માટે જ અનામત રાખવાનો હોય છે, બાંધકામ કે અમલ માટે નહીં.

આ વિચાર કોણે પહેલી વાર વાપર્યો તે ચોક્કસ ખબર નથી. વ્યવસાય જગતમાં આવા પ્રદર્શનો અને મીટિંગો યોજાય છે જ્યાં માત્ર કલ્પનાઓ ચકાસવામાં આવે છે. આપણે ત્યાં લોકો પ્લાનિંગ વગર સીધા કામમાં કૂદી પડે છે. ઈંટો મુકાઈ ગયા પછી યાદ આવે છે કે બારી અહીં નહોતી રાખવી. ડિઝાઇન ડેઝનો નિયમ કહે છે કે ભૂલો સુધારવાનો સૌથી સસ્તો રસ્તો કાગળ છે, કોંક્રિટ નહીં. એકવાર સીમેન્ટ સુકાઈ જાય પછી દીવાલ તોડવી મોંઘી પડે છે.

આ માનસિકતા જીવનમાં સમય અને પૈસા બંને બચાવે છે. જે લોકો શરૂઆતમાં બે દિવસ શાંતિથી બેસીને વિચારતા નથી, તેમણે આખું વર્ષ માથું કૂટવું પડે છે. દરેક મોટા પ્રોજેક્ટમાં બે તબક્કા હોય છે: શું બનાવવું અને કેવી રીતે બનાવવું. આપણે આ બંને ભેગા કરી દઈએ છીએ. પરિણામે અડધું કામ થયા પછી પસ્તાવો થાય છે. આયોજનનો આ સમય બગાડ નથી, પણ ભવિષ્યના આંચકાઓ સામેનો વીમો છે.

અમદાવાદમાં નવો ફ્લેટ ખરીદીને ઇન્ટિરિયર કરાવતા વિનોદભાઈને જુઓ. સુથારને પહેલા દિવસે જ બોલાવી લીધો. ‘સાથે સાથે જોઈ લઈશું’ એવા વહેમમાં કામ ચાલુ કરાવ્યું. પંદર દિવસ પછી ખબર પડી કે સોફા મુકાયા પછી બાલ્કનીનો દરવાજો પૂરો ખુલતો નથી. વૉર્ડરોબ તોડવો પડ્યો, પ્લાયવુડ બગડ્યું અને કારીગરોનો અઠવાડિયાનો પગાર ફોગટ ગયો. જો વિનોદભાઈએ શરૂઆતમાં ત્રણ દિવસ શાંતિથી બેસીને માત્ર માપ અને લેઆઉટ નક્કી કર્યા હોત, તો આ ધ્રુજારો ન વેઠવો પડત.

નકશા વગર ઉપડેલો મુસાફર પહોંચે તો ખરો, પણ ખોટા સરનામે.