નિર્ણયનો યોગ્ય સમય

મોટા ભાગના લોકો માત્ર એટલો જ વિચાર કરે છે કે શું નિર્ણય લેવો. એ લોકો ક્યારેય વિચારતા નથી કે નિર્ણય કઈ ક્ષણે લેવો. આ ભૂલ છે. સાચો નિર્ણય પણ જો ખોટા સમયે લેવાય તો એ આપત્તિ બની જાય છે. નિર્ણાયક બનવું અને ઉતાવળિયા બનવું એ બંને વચ્ચે જમીન-આસમાનનો ફરક છે. નિર્ણયનો સમય નક્કી કરવો એ પણ નિર્ણય લેવા જેટલી જ મોટી કળા છે.

આ વિચાર મેનેજમેન્ટ અને રણનીતિના શાસ્ત્રોમાંથી આવે છે. કોઈ એક લેખકે આ શબ્દ પહેલી વાર વાપર્યો એવું નથી, પણ વિચાર એકદમ નક્કર છે. ગણિત સાદું છે. નિર્ણય જેટલો મોડો લો, તેટલી નવી માહિતી મળે છે અને જોખમ ઘટે છે. સામે પક્ષે, નિર્ણય ટાળવાની એક આકરી કિંમત પણ ચૂકવવી પડે છે. માહિતી મેળવવાનો ફાયદો અને સમય ગુમાવવાનું નુકસાન—આ બંનેનું ત્રાજવું જ્યાં સંતુલિત થાય, ત્યાં નિર્ણયનો સાચો સમય મળે છે.

આપણે ઘણી વાર વધુ પડતી વિગતો ભેગી કરવાના મોહમાં નિર્ણયો લટકાવી રાખીએ છીએ. બીજી તરફ, કેટલાક લોકો પોતાને બહાદુર સાબિત કરવા માટે અધૂરી માહિતી સાથે કૂદી પડે છે. બંને ભૂલો ભયાનક છે. સારો વહીવટદાર કે સારો ખેલાડી એ નથી જે સૌથી ઝડપી પ્રતિક્રિયા આપે છે, પણ એ છે જેને ખબર છે કે ક્યાં સુધી રોકાવું સલામત છે અને કઈ મિનિટે પગલું ભરવું અનિવાર્ય છે.

હરિયાણાના અખાડામાં કુસ્તી લડતા પહેલવાનને જુઓ. સામો દાવ ક્યારે કરવો તે તાકાત કરતાં વધુ સમયની ગણતરી છે. સામેવાળા પહેલવાનનો શ્વાસ ક્યારે તૂટે છે અને તેનો પગ ક્યાં લથડે છે, તેની રાહ જોવી પડે છે. જો તમે બે સેકન્ડ વહેલા લંગડી મારવા ગયા તો સામેવાળો તમને પટકી દેશે. જો બે સેકન્ડ મોડા પડ્યા તો તક ચાલી જશે. ઓલિમ્પિકના મેદાન પર મેડલ માત્ર પંચ કે દાવથી નથી જીતાતો, સેકન્ડના દસમા ભાગની ધીરજથી જીતાય છે.

જે માણસ જાણે છે કે ક્યારે થોભવું, તેનો દરેક નિર્ણય છેવટે જીત બની જાય છે.