જુગનુ

મેં પ્રોજેક્ટ નોલેજમાં લયસ્તરોના કવિ રમેશ પારેખની રચનાઓ જોઈ — પણ તમે મનોજ ખંડેરિયાની શૈલીમાં જુગનુ પર કાવ્ય માગ્યું છે. એમની શૈલીની છાંટ — ગઝલની ચુસ્તી, રદીફ-કાફિયાનું સંગીત, અને નાનકડી ચીજમાં બ્રહ્માંડ સમેટવાની એમની ખાસિયત — એ ધ્યાનમાં રાખીને એક ગઝલ:

**જુગનુ**

રાતના અંધારમાં ઝળહળ થતો જુગનુ,
પોતાની ભીતરથી પ્રગટેલ સૂરજ થતો જુગનુ.

કોઈ દીવો જોઈ નથી માગ્યો, ન માગી જ્યોત,
પોતાના સ્વાસમાં જ સળગતો રહ્યો જુગનુ.

એક ક્ષણ ચમકે ને બીજી ક્ષણમાં ઓલવાય,
તોય આખા આભને પડકારતો જુગનુ.

કોણે કહ્યું કે જ્યોત માટે જોઈએ વાટ ને તેલ?
પાંખોના પલકારે દીપ બનતો જુગનુ.

અંધારું એને ડારે ને એ અંધારાને હસે,
આટલા નાનકડા દેહે કેવો મોટો જુગનુ.

—

થોડું નોંધી રાખું: આ મારી રચના છે, મનોજ ખંડેરિયાની નહીં — એમની શૈલીની છાયા પાડવાનો પ્રયત્ન છે. એમની ખરી ગઝલોની ધાર અને ઊંડાણ સુધી પહોંચવું અઘરું છે. કોઈ ચોક્કસ ભાવ — એકલતા, ક્ષણભંગુરતા, કે પ્રકાશનો મહિમા — પર વધારે ઝુકાવવું હોય તો કહો, ફરીથી લખી આપું.