છૂટા શેર ૭૫૩૫–૭૫૯૪

૭૫૩૫.
હતી મા તો જગત આખું મને ઘરનું જ લાગ્યું’તું,
નથી મા, ને હવે ઘરમાં ય હું મ્હેમાન લાગું છું.

૭૫૩૬.
નદી રણ થઈ, છતાં હોડી હજી બાંધેલ ખીલે છે,
ઘણા સંબંધ પણ એવા, વહે ના, તોય જીવે છે.

૭૫૩૭.
સમયના હાથમાં રેતી, સરે છે આંગળીઓથી,
પકડવા જેટલું ધારું, ઘણું એ દૂર ભાગે છે.

૭૫૩૮.
ગયો જીમે, ઘટી ફાંદો, ઘટી બચતો ય સાથે, ને
પછી સાંજે ઘરે આવી, ગરમ ગોટા ઝપાટ્યા, લ્યો!

૭૫૩૯.
તમારી યાદ આવે ત્યાં, હૃદયમાં દીપ પ્રગટે છે,
તમે આવો, દિવાળી થાય, ઝળહળ થાય આખું ઘર.

૭૫૪૦.
અમે તો પાંદડાં જેવા, પવનની સાથ ઊડ્યા’તા,
મળી માટી, પછી જાણ્યું, અહીં ઘર છે, અહીં આખર.

૭૫૪૧.
વિદાયે દીકરીનો પગ, ઘડી ઉંબર ઉપર થંભ્યો,
પિતાનો શ્વાસ પણ ત્યારે ઘડીભર ત્યાં જ અટકેલો.

૭૫૪૨.
ભલે ને આભ ઊંચું હો, ભલે તારા હજારો હો,
મને તો ઝૂંપડીનો એક દીવો પ્રાણથી પ્યારો.

૭૫૪૩.
કહે છે લોક કે કવિતા નકામી ચીજ છે, પણ જો,
ઘણા તૂટેલ હૈયાને મળી છે ત્યાં દવા સાચી.

૭૫૪૪.
તપે સૂરજ દિવસ આખો, છતાં સાંજે ઢળે નીચે,
અહંકારી ઘણા જોયા, બધા એ રીતથી ઢળતા.

૭૫૪૫.
હતી નાની ગલી, નાનું હતું ઘર, તોય મોટું’તું,
હવે મોટા મકાનોમાં મનો નાનાં રહી ગ્યાં છે.

૭૫૪૬.
પરાગે ફૂલને પૂછ્યું, ‘તને શું દુઃખ ખરવાનું?’
કહે: ‘ખરવું ય મારે તો નવી કૂંપળ તણો ઉત્સવ.’

૭૫૪૭.
તને શોધ્યા કરી મેં તો ગલીઓમાં, બજારોમાં,
હતી તું તો હૃદયમાં, ને ભટકતો’તો જગત આખે.

૭૫૪૮.
નથી ઘડિયાળ કાંડે પણ, છતાં વેળા પિછાણું છું,
પરોઢે ગાય ચકલી, ને ગમાણે ગાય આવે સાંજ.

૭૫૪૯.
ભલે ફાટેલ ઝોળી હો, ભલે ખાલી હથેળી હો,
ફકીરી એ જ મોટી, જ્યાં હૃદય પૂરું ભરેલું હો.

૭૫૫૦.
અમે સઘળાં સગાંઓને ઉમેર્યાં ફોનમાં, તોયે
હૃદયની ડાયરીમાંથી બધાં ભૂંસાઈ ગ્યાં ક્યારે?

૭૫૫૧.
હતી ગાગર, હતો કૂવો, હતાં ગીતો ય પાણીનાં,
નળે પાણી હવે આવે, છતાં ગીતો તરસ્યાં છે.

૭૫૫૨.
હતી રાણી, હતો રાજા, પરીઓ, ને હતી દાદી,
હવે ફોને રમે બાળક, નથી દાદી, નથી ગાથા.

૭૫૫૩.
તમે આંખો ભરી જોયું, નયન મેં તો ઝુકાવ્યાં’તાં,
પછી તો ગામ આખું ઢોલ પીટીને કહેતું’તું.

૭૫૫૪.
ગઝલ મારી સભામાં તો ઘણી દાદો મળી, તોયે
ઘરે માને સુણાવી તો, દુઆ પામી ખરી ત્યાં તો.

૭૫૫૫.
સમંદર ખૂબ મોટો છે, તરસ ના એ બુઝાવે, પણ
ઝરણ નાનું, છતાં એ સાદ દઈ પાણી પિવાડે છે.

૭૫૫૬.
ઘરે આવો, ઉતારી ચંપલો દ્વારે, પછી આવો,
અહંકારો ય સાથે ત્યાં ઉતારી દો, પછી આવો.

૭૫૫૭.
પતંગો કાપવાની હોડમાં બાળક બધાં દોડે,
અને એ ડોસલો ઓટે, ગગનમાં ખોળતો શૈશવ.

૭૫૫૮.
હતો ઉત્સાહ, ને જીદો હતી મારી ઘણી ત્યારે,
વહી ગઈ ઉંમરે સઘળું, હવે બસ ઓસરી વ્હાલી.

૭૫૫૯.
વતન છોડી, ઘણા ડૉલર તણું આકાશ ખિસ્સામાં,
છતાં સપનાં, ઘણી વેળા, ઉડાડે ગામની ધૂળો.

૭૫૬૦.
પરાગે માંડ સમજાવ્યું ભ્રમરને: ‘લઈ જજે મધ તું,
મને તો ઊડવું છે બસ, હવાની પાંખ પર બેસી.’

૭૫૬૧.
બધા દાવા કરે સાચા, બધા ઝંડા ઉપાડીને,
અને સાચું હતું જે, એ ગલીમાં એકલું રડતું.

૭૫૬૨.
ભલે ડિગ્રી ઘણી લીધી, ભલે મોટો પગારે છું,
અભણ બાની કહેવતમાં હજી છે જ્ઞાન વધુ મોટું.

૭૫૬૩.
તમે જે રાત આપી’તી, હજી એ રાત જાગે છે,
સવારો કેટલી આવી, છતાં ઊગ્યું ન અજવાળું.

૭૫૬૪.
ઘણાં ઘર સાવ ખાલી છે, ઘણા ઘરહીન રસ્તે છે,
ખુદાના આ હિસાબોમાં હજી ગરબડ ઘણી લાગે.

૭૫૬૫.
હતો વરસાદ પ્હેલો ને, હતી માટી તણી મ્હેકો,
તમે ભીંજ્યાં, અમે ભીંજ્યા, ઘણું ભીંજ્યું હૃદય આખું.

૭૫૬૬.
ભરી ફાઇલ, ચડાવ્યા’તા ઘણા સિક્કા ઉપર એના,
છતાં સાહેબ બોલ્યા, ‘આવજો ત્યારે, હજી કાલે.’

૭૫૬૭.
તમારો સ્પર્શ શું થ્યો, આંગળીઓ ગીત થઈ ઊઠી,
હજી એ ટેરવે ધબકે તમારી સાંજની ફોરમ.

૭૫૬૮.
હતું મારું વતન નાનું, હવે આખું જગત મારું,
છતાં ક્યાંયે નથી મળતો પિતાના ગામનો વડલો.

૭૫૬૯.
ચિતા પર દેહ તો સળગી ગયો, ને રાખ થઈ ઊડ્યો,
હૃદય જે ગીત ગાતું’તું, હજી ગુંજે હવામાં એ.

૭૫૭૦.
ઉનાળે ધોમ ધખતો તાપ, પીપળ મૌન ઊભો છે,
બધા થાકેલ યાત્રીને મફત છાંયો ધરે સૌને.

૭૫૭૧.
પિતા ઓછું જ બોલ્યા, પણ ઘણું બોલી ગયા મૌને,
હવે સમજાય ત્યારે તો, નયન ભીનાં થતાં મારાં.

૭૫૭૨.
લગનમાં જાન આવી, ને બધા નાચ્યા ઘણું મનથી,
પછી બૂફે ઉપર જામ્યો, જલેબી કાજ ધક્કો, લ્યો!

૭૫૭૩.
ઘડો ફૂટ્યો, અને ભીતર હતું જે આભ, એ બ્હારે,
નથી ‘હું’, ને નથી ‘તું’ પણ, હવે બસ આભ એકાકી.

૭૫૭૪.
નિશાળે દફ્તરો ભારે, ખભા નાના, ઉમર કાચી,
ભણાવ્યું ખૂબ, પણ એની રમતની સાંજ લૂંટીને.

૭૫૭૫.
પરાગે ગીત ગાયાં, ને હવા એને ઉપાડી ગઈ,
હવે એ કો’ ગલીમાં બાળ ગણગણતું સુણાયે છે.

૭૫૭૬.
અરીસો રોજ પૂછે: ‘ક્યાં ગયો એ છોકરો હસતો?’
કહું શું? એ દબાયો છે હજારો ફાઇલો નીચે.

૭૫૭૭.
ભલે વરસાદ આવે, ઝૂંપડીમાં છત ટપકતી છે,
બધા કવિઓ ગઝલ ગાતા, ગરીબો ડોલ ગોઠવતા.

૭૫૭૮.
ભલે ભણતર વિદેશી હો, ભલે ભાષા ય અંગ્રેજી,
પડું તો ‘મા’ સરે હોઠે, હજી મારી ય ગુજરાતી.

૭૫૭૯.
હવે ઘૂંટણ કહે છે કે, ‘હવે ધીમે જરા ચાલો,’
અને મન તો હજી બોલે, ‘ચલો મેળે, ચલો ઝૂલે.’

૭૫૮૦.
નવો પુલ જે હતો, એ પણ ગયો પ્હેલે જ વરસાદે,
હજી તકતી અડીખમ છે, ચમકતું નામ નેતાનું!

૭૫૮૧.
તમે આવ્યાં નહીં, તોયે, ઝરૂખે દીપ પેટાવ્યો,
પવન ઠારી ગયો એને, ઉજાગર હું જ બળતો’તો.

૭૫૮૨.
અમારે ગામ ખેતરમાં પ્રથમ ઊગે ઉજાસો સૌ,
પછી દેરે, પછી ઘરમાં, પછી બીજે બધે જાતા.

૭૫૮૩.
અરજ કીધી ભલે આજે, જવાબો આવશે કાલે,
અને આ ‘કાલ’ સરકારી, થશે એ દસ વરસ પાછળ!

૭૫૮૪.
રસોડામાં હતી મા, તો ગરમ ભાણું સદા મળતું,
હવે ઑફિસ ડબે ઠંડી, ઠરેલી રોટલી મળતી.

૭૫૮૫.
કલમ જ્યાં હાથમાં લીધી, હૃદય ખાલી થયું આખું,
છતાં ખાલી નથી થાતું ભરેલું દર્દ ભીતરનું.

૭૫૮૬.
બને છે ભીંત સરહદ પર, ઉગાડી તારની વાડો,
છતાં પંખી, પવન, વાદળ, ન માગે કોઈ પરવાનો.

૭૫૮૭.
પડે ઝરમર, ઝરૂખે હું લખું છું નામ તારું, પણ
હવાનું એક ઝોકું ને, બધું ભૂંસાઈ જાતું ત્યાં.

૭૫૮૮.
પ્રભાતે ફોનમાં આવે હજારો ફૂલ ને દીવા,
છતાં ઘરમાં પિતાજીને ન બેટો સાંભળે ક્યારે.

૭૫૮૯.
પરાગે આંસુ સાચવ્યાં, ગઝલમાં ગોઠવી દીધાં,
હવે સૌ દાદ દે છે, ‘વાહ, કેવું દર્દ મીઠું છે!’

૭૫૯૦.
કનૈયો દ્વારકા ચાલ્યો, રહી ગોકુળ મહીં રાધા,
હતો એ રાજવી, ને એ બની ગઈ પ્રેમની ગાથા.

૭૫૯૧.
કપાયું ઝાડ, ને માળો ગયો ધૂળે, ગયાં પંખી,
હવે એ રોડ પર ચાલે ચકાચક કારનાં પૈડાં.

૭૫૯૨.
હતો એવો સખા મારો, ઉધારી ભૂલતો કાયમ,
હવે તો લોન દેનારા ગણે છે વ્યાજ પળ-પળનું.

૭૫૯૩.
નગરમાં રાત ના થાતી, ન ઊગે ત્યાં કદી સૂરજ,
બધે બત્તી ઝગે છે, ને બધે ઘડિયાળ ટકટકતી.

૭૫૯૪.
પરાગે ડાળ છોડી, ને પછી જાણ્યું સફર શું છે,
હવાની પાંખ પર બેસી, ગગન આખું વતન મારું.

– પરાગ રતનપરા