છૂટા શેર ૬૨૧૬–૬૨૬૫

૬૨૧૬.
સૂર્યને અભિમાન કે આખું જગત અજવાળતો,
દીવડો તો ઝૂંપડીનો એક ખૂણો સાચવે.

૬૨૧૭.
સેતુ જોડે બે કિનારા, સૌ ઉપરથી જાય છે,
તોય એ ઊભો રહે છે એકલો મઝધારમાં.

૬૨૧૮.
કીટલી પર ચા ધરે છે બાળ નાનું રોજ જે,
સ્નાતકો ચા પી જતા, એ ચોપડીથી છે અજાણ.

૬૨૧૯.
આયનો તૂટી ગયો, તો બે જણામાં ભાગ થ્યો,
એક જે દુનિયા જુએ, ને એક જે હું છું ખરો.

૬૨૨૦.
ઘંટડી વાગી, ઉઠીને બારણે હું દોડિયો,
એક પાર્સલ માત્ર, ના આવ્યું સ્વજન કો આજ તો.

૬૨૨૧.
બાલ્કનીમાં ચાર કૂંડાં, લીમડો ને મોગરો,
આ જ મારું વન, અહીં ચકલી ય આવે સાંજના.

૬૨૨૨.
મેઘ આવે, તો ગલીમાં દેડકાંઓ ગાય છે,
ચૂંટણીમાં એમ નેતાઓ ય ગાવા લાગતા.

૬૨૨૩.
રેત પર લખતો રહું છું નામ તારું હું સદા,
રોજ દરિયો ભૂંસતો, ને રોજ હું પાછો લખું.

૬૨૨૪.
ગામ-સરવરમાં ઉતરતો ચાંદ રોજે રાતના,
નાનકી પકડી ન શકતી, હાથ ભીના થઈ રુએ.

૬૨૨૫.
હિંગ, હળદર, રાઈ, જીરું, ને મરી ને તજ-લવિંગ,
એ જ ડબ્બામાં હતી માની તિજોરી, જાણજો.

૬૨૨૬.
એક ટુકડો રોટલાનો શ્વાનને આપ્યો હતો,
આજ પણ ઝાંપે રહે છે, માણસો ભૂલી ગયા.

૬૨૨૭.
જે ગયા ઊંચે, બધાએ દાદરાને લાત દઈ,
એક દી પાછા જવું છે, એ જ ભૂલી ગ્યા બધા.

૬૨૨૮.
સાથિયો તો ઉંબરે પૂર્યો દિવાળીએ, અને
સાંજ પડતાં આવનારાનાં પગે ભૂંસાઈ ગ્યો.

૬૨૨૯.
ઘંટ મંદિરનો સદાયે રાય રંકે વાગતો,
તોય આપણ નાત-જાતે વાડ બાંધી છે ઘણી.

૬૨૩૦.
દોર કાપે આંગળી, તોયે ગમે ઊંચી ઉડાન,
પ્રેમમાં પણ આંગળી કાપી, ગગન આંબી જવું.

૬૨૩૧.
ટ્રેન તો મોડી પડી, ને સ્ટેશને બેઠો હતો,
પણ હૃદય તો ત્યાં કલાકો પ્હેલથી પ્હોંચી ગયું.

૬૨૩૨.
ફ્રેમ ડિગ્રીની ઝળકતી ભીંત પર લટકે સદા,
ને ભણેલો દીકરો બેકાર બેઠો ઓરડે.

૬૨૩૩.
કરજ ભારે બેંકનું, ને આભમાં વાદળ નથી,
ખેતરે ઊભો રહીને આભને તાકી ગયો.

૬૨૩૪.
સરહદેથી પત્ર આવ્યો, ‘મા, મજામાં છું અહીં,’
એક ખૂણે લાલ ટપકું, જે ન મા સમજી શકી.

૬૨૩૫.
ઘાસ પર ઝાકળ ઝગે છે હીરલો થઈ બે ઘડી,
સૂર્ય ઊગ્યે ઊડશે, પણ ઝળહળી તો લે ભલે.

૬૨૩૬.
આગ ઘરને બાળતી, ને આગ દીવો પણ કરે,
હાથ કોનો છે, બધો એનો જ આ તો ખેલ છે.

૬૨૩૭.
સાગરે ખારાશ કેવી? તો કહે છે ખારવા,
રાહ જોતી ખારવણનાં આંસુ એમાં હોય છે.

૬૨૩૮.
સાકરી જે માણસો, એ ઓગળે છે સૌ પ્રથમ,
લીમડો કડવો, છતાં વરસો સુધી ઊભો રહે.

૬૨૩૯.
ફૂલની રક્ષા કરે છે કંટકો સૌ રાતદી’,
તોય કાંટાને વગોવે, ફૂલને પોંખે બધા.

૬૨૪૦.
મોર નાચે મેહમાં, ને લોક સૌ તાળી પડે,
કોણ જાણે, આંખમાં એની ઝરે છે આંસુઓ.

૬૨૪૧.
ગામના ઘરથી ધુમાડો ઊઠતો’તો સાંજના,
એ જ સંદેશો હતો કે જીવતું છે ઘર હજી.

૬૨૪૨.
રેલના પાટા સમા છે આપણે બંને, સખી,
સાથ ચાલ્યા જિંદગીભર, તોય મળ્યા ના કદી.

૬૨૪૩.
રેડિયો જૂનો હતો ને ગીત ગાતો રાતભર,
આજ દાદા વિણ રહે છે મૌન થઈને ઓરડે.

૬૨૪૪.
સાડલો માનો હતો, જે ગોદડી થઈ ગ્યો પછી,
રાતભર ઓઢી રહું, ને મા મળે પંપાળતી.

૬૨૪૫.
માર્ક્સ ઝાઝા લાવતો, પણ જિંદગીમાં ફેલ છે,
ગામડાનો ખેડુ વાંચે આભ, મોસમ, ધૂળ પણ.

૬૨૪૬.
ડુંગરે જઈ સાદ પાડ્યો, એ જ પાછો આવિયો,
આ જગતમાં પણ મળે છે, જે અમે આપ્યું હતું.

૬૨૪૭.
એક ઈશ્વર સર્જતો જગ, એક કવિ સર્જે ગઝલ,
એકને પૂજા મળે, ને એકને તાળી ફકત.

૬૨૪૮.
આ ‘પરાગે’ ફૂલ પાસે શીખ ખરવાની સદા,
જે ખરે, એ બીજ થઈને ઊગતું પાછું ફરી.

૬૨૪૯.
આ ‘પરાગે’ જિંદગીભર ના કશું પણ માગિયું,
તોય એની મ્હેકથી ભીનું થયું આખું ચમન.

૬૨૫૦.
આ ‘પરાગે’ ગીત ગાયાં, શેર લખ્યા લાખ, પણ
એક હાલરડું ય માના સૂર જેવું ક્યાં થયું?

૬૨૫૧.
આ ‘પરાગે’ દેહ છોડ્યો, ફૂલ સૌ ઝૂક્યાં પછી,
વાયરે ફેલાયલી એની સુગંધી ચોતરફ.

૬૨૫૨.
આ નગરમાં ફૂલ ઓછાં, ને ‘પરાગે’ ક્યાં જવું?
ફૂલદાનીમાં સજાવેલાં ગુલાબો પ્લાસ્ટિકી.

૬૨૫૩.
આ ‘પરાગે’ પ્રેમપત્રો મોકલે ભમરા વડે,
ફૂલ સૌ સમજી ગયાં, પણ બાગનો માળી નહીં.

૬૨૫૪.
ઈંટ, ચૂનો, ને સિમેન્ટે તો મકાનો થાય છે,
ઘર બને છે, જ્યાં તમારી રાહ જોતું હોય કોઈ.

૬૨૫૫.
કેટલાં મોંઘાં રમકડાં ઘર ભરી લાવ્યો, છતાં
બાળ ખોખાને જ લઈને રાતભર રમતું હતું.

૬૨૫૬.
મીણબત્તી કેક પર વધતી રહી વરસોવરસ,
આયખાનો દીવડો ઝાંખો થતો ગ્યો એટલો.

૬૨૫૭.
માતૃભાષા ભૂલશો તો, મૂળ પણ ભૂલી જશો,
વૃક્ષ ઊભું થઈ શકે ના, કોઈ મૂળ વિના કદી.

૬૨૫૮.
છાંયડો આપે સદા, ફળ પણ ધરે, ને લાકડું,
આપણે તો ઝાડને દીધો કુહાડીનો જ ઘા.

૬૨૫૯.
રોજ છાપે ખૂન, ચોરી, લૂંટ ને કૌભાંડ છે,
ઘૂંટડે ચાના ગળી જઈએ અમે સૌ વાતને.

૬૨૬૦.
ઊંઘ ના આવે, સપન પણ રાહ જોતાં થાકતાં,
આંખની ડેલી ઉપર બેઠાં રહે છે રાતભર.

૬૨૬૧.
વાવના ઊંડાણમાં જે ઠંડકો, જે શાંતિ છે,
એ જ ઊંડાણો હશે ભીતર, જરા તો ઊતરો.

૬૨૬૨.
દ્વાર પર ઈશ્વર તણા બેઠો ભિખારી રોજ, ને
અંદરે ઈશ્વર ય માગે ધન, ધજા, શ્રીફળ બધું.

૬૨૬૩.
ગામના પાદર ઉપર ઊભો હતો વડ બાપ શો,
આવતાં-જાતાં બધાને આશિષો દેતો હતો.

૬૨૬૪.
ઓટલે બેસી હતી ચર્ચા જગત આખા તણી,
આજ ફોનોમાં જગત છે, ને પડોશી ક્યાં ગયો?

૬૨૬૫.
આજ ઑફિસથી પિતા છેલ્લી વખત ઘર આવિયા,
ભેટમાં ઘડિયાળ આપી, ને સમય લીધો બધો.

– પરાગ રતનપરા

---

કવિ: પરાગ રતનપરા · તખલ્લુસ: ‘પરાગ’
કાવ્ય ક્રમ ૩૧૩૨–૩૨૩૧ · શેર ક્રમ ૬૨૬૬–૬૪૬૫