છૂટા શેર ૫૮૬૬–૫૯૨૭

૫૮૬૬.
બારણે ઊભી રહી મા રાહ જોતી રાતભર,
ઊંઘમાં પણ બારણા તરફે જ પડખું ફેરવે.

૫૮૬૭.
બાપુના ચશ્માં હજી છે ટેબલે, તો આજ પણ
એ જ કાચેથી હવે જોયા કરું છું આ જગત.

૫૮૬૮.
ઓસરીમાં ખાટલો ને ખાટલે બેઠો સમય,
ગામ છોડ્યું તોય એ ત્યાં રાહ જોતો હોય છે.

૫૮૬૯.
આંગણે તુલસી હતી, આજે નગરમાં ફ્લેટ છે,
તોય સાંજે બા હજી કૂંડે ધરે છે દીવડો.

૫૮૭૦.
જ્યાં વળાવી દીકરી, ત્યારે જ સમજાયું મને,
ભીંત પણ રાતે ભરે છે ડૂસકાં એકાંતમાં.

૫૮૭૧.
એક ચકલી રોજ આવે, ને જતી રે' જાય છે,
ફ્લેટમાં ક્યાં એક પણ ખૂણો હવે માળા સમો?

૫૮૭૨.
ધોમ તડકે ખેતમાં ખેડૂત પરસેવો વહે,
ને નગરમાં લોક પૂછે: ‘આજ કાં ગરમી વધી?’

૫૮૭૩.
વાદળો દેખાય ત્યાં ખેડૂત ઊંચે જોઈ લે,
આંખમાંથી એ જ પળ વરસાદ વરસી જાય છે.

૫૮૭૪.
પોટલું લઈ શ્હેરમાં આવ્યો હતો જે ગામથી,
પોટલીમાં એ જ, આજે પણ, બધું એ ગામ છે.

૫૮૭૫.
રેલના પાટા સમાં બે જણ સદા સાથે ચલે,
તોય ના ભેગાં થયાં એ, આભને છેડે સુધી.

૫૮૭૬.
આયનો તોડ્યો, છતાં પણ ના બદલ્યું મુખ જરી,
હર કટકમાં એ જ મુખ તાકે મને ચારે તરફ.

૫૮૭૭.
જ્યાં મને મારું જ સાચું રૂપ દેખાયું, તરત
આયનાએ પણ જરા નીચી કરી લીધી નજર.

૫૮૭૮.
ભીડમાં ખોવાઈ જાતાં બીક લાગે છે નહીં,
એકલો પડતાં જ પોતાની જ સામે આવવું.

૫૮૭૯.
હાથમાં લઈ હાથ સૌ મેળો મહાલ્યા રાતભર,
ને છતાં સૌ જાય છે ઘર એકલા ને એકલા.

૫૮૮૦.
ગામની એ ધૂળમાં પગલાં હતાં, ઓળખ હતી,
આ નગરના ડામરે પગલાં ય ક્યાં પડતાં હવે?

૫૮૮૧.
દ્વારિકા કાનો ગયો, ને મોરપીંછું ત્યાં જડે,
ગોકુળે રાધા હજી એ પીંછને પૂજ્યા કરે.

૫૮૮૨.
વાંસળી વાગી નથી, વરસો થયાં ગોકુળ મહીં,
તોય રાધા રોજ કાંઠે કાન માંડે છે, સખી.

૫૮૮૩.
ઝેરનો પ્યાલો હતો, મીરાં ભજનમાં પી ગયાં,
ને પછી એ ઝેર થઈ ગ્યું શ્યામ-નામે સાકરી.

૫૮૮૪.
‘ઈશ્વરે સર્જ્યું જગત’, એવું બધા કે'તા ફરે,
તો પછી આ ભૂખની કોની સહી છે? બોલ ને!

૫૮૮૫.
મંદિરે ઘંટા વગે, ને મસ્જિદે છે બાંગ પણ,
ભૂખના ઘરમાં સદા ખાલી કટોરો વાગતો.

૫૮૮૬.
ખોલતાં જૂની કિતાબો, ફૂલ સૂકું ત્યાં મળે,
ને પછી આખુંય પાનું સાંભરણથી મ્હેકતું.

૫૮૮૭.
પત્ર તારો વાંચતાં તો અક્ષરો રેલાઈ ગ્યા,
આંખ ભીની હોય, તો કાગળ ય ભીનો થાય છે.

૫૮૮૮.
‘સીન’ થઈ, પણ તેં ન આપ્યો કોઈ ઉત્તર આજ પણ,
મૌન પણ ઉત્તર જ છે, એ તો મને સમજાય છે.

૫૮૮૯.
ફોનમાં ટાવર બધા છે, બૅટરી પણ છે ભરી,
તોય ઘરના ચાર જણ વચ્ચે ન એકે ‘લિંક’ છે.

૫૮૯૦.
સોમવારે પાળશું પાક્કી પરેજી, તે છતાં
રોજ ‘છેલ્લી વાર’ કે'તાં ઝાપટીએ ઢોકળાં.

૫૮૯૧.
‘જિમ’ ગયા પ્હેલે દિવસ, ખેંચી ઘણી સેલ્ફી, પછી
કાર્ડ બેઠું પર્સમાં, ને રોજ કસરત એ કરે.

૫૮૯૨.
સંપ ક્યાં છે આ સમાજે? કોઈને પૂછો જરા,
લગ્નની થાળી ઉપર તો એકતા દેખાય છે.

૫૮૯૩.
ભાષણો આપી ગયા નેતા, પડી તાળી ઘણી,
ખેતરે જઈને જુએ તો, ના મળે ટીપું ય ત્યાં.

૫૮૯૪.
વાયદાની પોટલી લઈ આવતા પાંચે વરસ,
ખોલતાં તો ગામને બસ હાથ ખાલી ત્યાં મળે.

૫૮૯૫.
ઑફિસે સરકારની અરજી પડી વર્ષો સુધી,
ને જગી ત્યારે અરજદારેય લીધી'તી વિદાય.

૫૮૯૬.
કોઈ ઘરડું ઝાડ કાપ્યું, ને નગર ખુશ થઈ ગયું,
પાંચ પંખી રાત આખી વીજ-તારે બેસતાં.

૫૮૯૭.
પાનખર આવી, હવે આંગણ છવાયું પાંદડે,
બા કહે: ‘વાળો નહીં, આ ઝાડનાં છે વ્હાલ સૌ.’

૫૮૯૮.
આજ છત્રી લઈ ગયો, તો મેઘ રૂઠ્યો રાતભર,
જે દિવસ ભૂલી ગયો, ત્યાં આભ આખું ધોધ થ્યું.

૫૮૯૯.
ધૂળ પ્હેલા મેઘમાં મ્હેકી હતી જે રીતથી,
પ્રેમ પણ પ્હેલો જ એવો, જે કદી ભૂલાય ના.

૫૯૦૦.
શબ્દને પૂજ્યો અમે, ને શબ્દ આપ્યો સાથ પણ,
ભીડમાં એ એકલો બસ સાથ દેતો'તો સદા.

૫૯૦૧.
રાતભર જાગી ગઝલ લખતો હતો હું પ્રાત લગ,
કાગડાએ ‘કા’ કરીને દાદ દીધી, શું કહું!

૫૯૦૨.
કાગળો છે સાવ કોરા, ને કલમ પણ છે ભરી,
પણ વ્યથા આવે નહીં, તો શેર ક્યાંથી નીપજે?

૫૯૦૩.
આ પરાગે પ્રેમમાં એક જ સબક શીખ્યો હતો,
ફૂલ ચૂંટ્યા બાદ પણ ફોરમ હથેળીમાં રહે.

૫૯૦૪.
તું ગયાં, ને બાગ આખો સાવ ખાલી થઈ ગયો,
આ પરાગે તોય ભમરાને જ પૂછ્યું: ‘ક્યાં ગયાં?’

૫૯૦૫.
વૃદ્ધ થઈ ત્યારે જ જાણ્યું, બાળ પાછો થઈ ગયો,
લાકડી ને ઘોડિયું, બંને સહારા માગતાં.

૫૯૦૬.
બાળપણનો દોસ્ત મળ્યો, લાગણી છલકાઈ ત્યાં,
બેઉ ત્યાં ચર્ચા કરે: ‘મોંઘું થયું કેવું બધું!’

૫૯૦૭.
આભ ખુલ્લું, ઘર ઉઘાડું, ને હતું મન મોકળું,
આજ એ.સી. ફ્લેટમાં, ને બંધ બારી, બંધ મન.

૫૯૦૮.
દીકરો ત્યાં ડૉલરો ગણતો, પિતા ગણતા દિવસ,
ને સમયનો ભાવ બંનેના ચલણમાં ક્યાં હતો?

૫૯૦૯.
ઍરપોર્ટે મા કહે: ‘જમજે સમયસર, દીકરા’,
મૌન એનું તે પછી ઊંચું થયું આકાશથી.

૫૯૧૦.
સાંજના દીવો કરીને બા કરે છે પ્રાર્થના,
એ જ દીવો ઘર બધું ને ગામ આખું ઝળહળે.

૫૯૧૧.
રામ વનમાં જ્યાં ગયા, સૂનું થયું આખું નગર,
દીકરા પરદેશ ગ્યા, ત્યાં ઘર થયું એવું હવે.

૫૯૧૨.
ખેડુએ આકાશને કાગળ મહીં લખ્યું હતું,
વીજળીએ ઉત્તરો દીધા, ન ટીપું એક પણ.

૫૯૧૩.
પથ્થરોને પૂજતા'તા રોજ, આખું આયખું,
દીપ ઠરતો જે પડોશે, એ કદી જોયો નહીં.

૫૯૧૪.
ઉંબરે જૂતાં ઉતારીને પ્રવેશો મંદિરે,
ને અહમ પણ ઉંબરે ત્યાં ઠાલવી દેજો જરા.

૫૯૧૫.
ચાંદની પથરાઈ આખી રાત, ના ચોરાઈ એ,
તોય સૂરજ ઊગતાં, બારી બધી ઢાંકે બધા.

૫૯૧૬.
સાગરો જોયા ઘણા, માણ્યાં કિનારા, ને લહર,
તોય ખારું જળ જડે, બસ આંખના બે બુંદમાં.

૫૯૧૭.
નામ તારું રેત પરથી લહર આવી ભૂંસતી,
નામ ભૂંસાયું, છતાં રેતી રહી ગઈ હાથમાં.

૫૯૧૮.
એક પંખી પાંજરામાં ચણ ચણે છે રોજનું,
ને ગગન છે બારણે ઊભું, પ્રતીક્ષામાં સદા.

૫૯૧૯.
પાંખ કાપીને કહે છે: ‘જા, હવે આઝાદ છે’,
દીકરીને ગામમાં બસ એ જ આઝાદી મળે.

૫૯૨૦.
ઓરડે લટકે હજી ખીંટી પરે એ પાઘડી,
ઘર હજી એ પાઘડીના ભારથી નમતું રહે.

૫૯૨૧.
બોર મીઠાં ટોપલીમાં લાવતાં'તાં ગામથી,
મૉલમાં બોરાં મળે છે આજ, દાદી ક્યાં મળે?

૫૯૨૨.
સૌ ગયાં મેળે, પછી ઘર સાવ સૂનું થઈ ગયું,
એક બા દીવો કરે, ને ઘર મહીં ધબકે હૃદય.

૫૯૨૩.
ગામમાં પાટી ઉપર ઘૂંટ્યા હતા જે એકડા,
‘લૅપટોપે’ આજ સઘળું, એકડો એ ક્યાં હવે?

૫૯૨૪.
ઓરડે ‘સુખ’ નામની છે એક તસવીરો મઢી,
ને બધા એની જ સામે મ્હોં ચડાવીને જમે.

૫૯૨૫.
આ પરાગે ફૂલને પૂછ્યું: ‘તને શું છે ખુશી?’
ફૂલ બોલ્યું: ‘મ્હેકવું, બસ એ જ મારું સુખ સદા.’

૫૯૨૬.
ઓલવાતા દીપને પૂછ્યું અમાસે: ‘શું થયું?’
દીપ બોલ્યો: ‘તું છતી થઈ, એટલું ઓછું નથી.’

૫૯૨૭.
વૃક્ષ કાપી કાગળો કીધા, પછી એની ઉપર
‘વૃક્ષ વાવો’ એમ લખ્યું, ને બધાં ઠૂંઠાં હસે.

– પરાગ રતનપરા