છૂટા શેર ૫૬૬૬–૫૭૧૬

૫૬૬૬.
વૃક્ષ કાપીને બનાવ્યું બારણું એણે, અને
રોજ ઊભો એ જ દ્વારે છાંયડો શોધ્યા કરે.

૫૬૬૭.
બાપનાં ચશ્માં પહેર્યાં આજ, ને જોયું જગત,
સાવ ઝાંખું, ધૂંધળું, પણ સાવ પોતીકું હતું.

૫૬૬૮.
દીકરી જ્યાં સાસરે ગઈ, ઓસરી આ મૌન છે,
એક ઝાંઝરનો રણકતો સૂર ખૂણે સાંભળું.

૫૬૬૯.
ગામનો એ પીપળો પૂછ્યા કરે છે, ઓ ભલા,
ક્યાં નગરમાં છે તને મારા સમો આ છાંયડો?

૫૬૭૦.
રોજ બાળક ફોનમાં ને બાપ પણ છાપા મહીં,
એક ઘરમાં ત્રણ જણા, ને ત્રણ અલગ દ્વીપો થયા.

૫૬૭૧.
આયનો ફૂટ્યો, પછી હું સો ગણો ત્યાં થઈ ગયો,
કેટલી કરચો પછી તો આંખમાં પેસી રહી.

૫૬૭૨.
પાંજરામાં એક પંખી રોજ ગાતું ગીત, ને
લોક માને ગીત, પણ એ તો હતું સાચે રુદન.

૫૬૭૩.
ફૂલ ખરશે, બાગ પણ સૂકો થશે કો’ સાંજના,
પણ પવનની પાંખ પર ઊડ્યા કરે આ તો પરાગ.

૫૬૭૪.
વૈદ્ય બોલ્યા: ‘ખાંડ છોડો’, ને પછી પત્ની કહે,
‘તો પછી મીઠાં વચન પણ સાવ ઓછાં બોલજો.’

૫૬૭૫.
ઓટલે બેસી રહું, ને લાકડી મારી સખી,
એ ય ઘરડી, હું ય ઘરડો, બેઉ એકલ, બેઉ ચૂપ.

૫૬૭૬.
સાવ નાની વાતમાં બે ભાઈ નોખા થઈ ગયા,
એક માની આંખના પણ બે થયાં ઝરણાં તહીં.

૫૬૭૭.
આભમાં વાદળ ઘણાં, પણ એક ટીપું ના પડે,
ને ધણીની આંખથી ચોમાસ આખું વરસતું.

૫૬૭૮.
મંદિરે ઘંટો વગાડે, દીપ ઝળહળ રાખતો,
ને ઘરે ભૂખી રહે છે જીવતી મૂરત સમી.

૫૬૭૯.
ટેક્સ ભરવા જ્યાં ગયો, તો બાબુએ પૂછ્યું, ‘કહો,
આટલી ઓછી કમાણી? ક્યાંક સંતાડ્યું હશે!’

૫૬૮૦.
પત્ર તારો રાતભર તકિયા તળે મેં રાખિયો,
ને સવારે ગાલ પરથી શબ્દ તારા વાંચતો.

૫૬૮૧.
જ્યોતિષીએ જોઈ કીધું: ‘હાથમાં રેખા નથી’,
ઈંટ ઢોતાં ને ઘસાતાં એ બધીયે ઓગળી.

૫૬૮૨.
જીવતો’તો ત્યાં સુધી તો કોઈ પૂછે ના ખબર,
ને ગયો તો હાર, ફૂલો, ભીડ ને આખી સભા.

૫૬૮૩.
પાંજરું ખુલ્લું હતું, પંખી છતાં ઊડ્યું નહીં,
ટેવ પણ કેવી સજા છે, એ મને સમજાઈ ગઈ.

૫૬૮૪.
સાંજના દીવા પ્રગટતા ગામમાં, ને ત્યાં જ મા
ઉંબરે ઊભી રહીને રાહ જોતી રોજ રોજ.

૫૬૮૫.
વાંસળીમાં છેદ છે, તો સૂર એમાંથી વહે,
ઘાવ પણ મારા ગઝલ થઈ જાય, એવું શક્ય છે.

૫૬૮૬.
ચૂંટણીમાં ઝૂંપડે પણ ઝૂકતા નેતા ગયા,
પાંચ વર્ષે ઝૂંપડું પણ ઓળખાતું થઈ ગયું.

૫૬૮૭.
ભીડમાં હું એકલો છું, એટલે તો, ઓ ખુદા,
આયનાને રોજ પૂછું: ‘તું ય છે કે એકલો?’

૫૬૮૮.
ઓઢણીના એક છેડે ગાંઠ વાળી રાખતી,
એ જ ગાંઠે બાંધતી મા ગામ આખાની દુઆ.

૫૬૮૯.
દીકરો પરદેશથી ડૉલર ઘણા તો મોકલે,
એક ટેકો લાકડીને કોઈ ના આપી શકે.

૫૬૯૦.
પેટ ઘટવાને જિમે ગ્યો, ત્રણ દિવસ, ને તે પછી
ફાંદ તો એવી જ, બસ ખિસ્સું જ ખાલી થઈ ગયું.

૫૬૯૧.
ગાય પાછી ઘેર આવે સાંજના ગોધૂલિમાં,
પણ નગર ગ્યો દીકરો તો રાહ ભૂલી ગ્યો હશે.

૫૬૯૨.
ઝાંઝવાં પીવા ગયો, તો રેત પીધી આયખું,
છેવટે જાણ્યું, તરસ પોતે જ છે આ ઝાંઝવું.

૫૬૯૩.
આ પરાગે બાગ છોડ્યો, ને ગયો રણમાં, છતાં
રેતમાં પણ એક ખુશ્બૂનું નગર ત્યાં ઝળહળે.

૫૬૯૪.
ચાંદ આખી રાત ભટકે, શું ય શોધે આભમાં?
ને સવારે પાંદડે તો આંસુ એનાં ઝળહળે.

૫૬૯૫.
આ વિદેશે બરફ વચ્ચે પણ મને દેખાય છે
ઓસરીનો દીવડો, ને બા તણી ઝીણી પ્રભાત.

૫૬૯૬.
હાથ ધ્રૂજે, તોય બા દોરો પરોવે સોયમાં,
એ જ દોરે સાંધતી ફાટેલ ઘરને રોજ રોજ.

૫૬૯૭.
શબ્દ થાક્યા, અર્થ થાક્યા, ને કલમ પણ ઊંઘમાં,
તોય કાગળ જાગતો બેઠો ગઝલની રાહમાં.

૫૬૯૮.
માણસો બદલાય છે, પણ ગામનો વડ એ જ છે,
પાંદડાં ખરતાં રહે, ને મૂળ ઊંડાં ઊતરે.

૫૬૯૯.
ઢીંગલીને દીકરી મારી સુવાડે રોજ, ને
એ જ હાલરડું ગવાતું, જે હતું બાના ગળે.

૫૭૦૦.
રોજ બે કપ ચા બનાવું છું હજી પણ ભૂલમાં,
એક ઠંડો થાય છે, ને એક પીઉં યાદમાં.

૫૭૦૧.
પુલ નવો તો પૂરમાં, તકતી હજી ઊભી ખડી,
ને પધાર્યા એ જ નેતા નાવમાં ફોટા સમેત.

૫૭૦૨.
આજનું આ પાન ખરિયું, ક્યાં ફરી ડાળે ચડે?
એમ વીતેલી ઘડી પણ ના ફરી પાછી વળે.

૫૭૦૩.
મા રસોડે ગીત ગાતી, એટલે તો દાળમાં
સ્વાદ આવે, એ ભલા, કો’ હોટલોમાં ક્યાં મળે?

૫૭૦૪.
ફૂલને તોડો નહીં, મારું ય એમાં ઘર હતું,
આ પરાગે પાંખડીમાં મ્હેક થઈ ગાળ્યો જનમ.

૫૭૦૫.
એક દીવો મંદિરે ને એક દીવો મસ્જિદે,
તેલ નોખું, વાટ નોખી, તોય અજવાળું જ એક.

૫૭૦૬.
ગામ ખાલી, ઘર ખખડધજ, ને ઉદાસી ચોકમાં,
કૂતરું ને એક ડોસો, બેઉ જોતાં વાટ ત્યાં.

૫૭૦૭.
રાતના તારા સ્મરણનો વાયરો આવે, અને
બંધ બારી પણ અચાનક સ્હેજ ખૂલી જાય છે.

૫૭૦૮.
માર્ક ઓછા જોઈ પપ્પા ત્યાં જરા ગુસ્સે થયા,
ને કશું બોલ્યા વિના માએ ગરમ રોટી ધરી.

૫૭૦૯.
બાંકડે બેઠા હતા બે મિત્ર વરસો બાદ ત્યાં,
એક પણ બોલ્યો નહીં, ને બેઉએ જાણ્યું બધું.

૫૭૧૦.
ગામ છોડ્યે વીસ વર્ષો, તોય ઓ મારા પરાગ,
આંગણાનો લીમડો તો નામ મારું ગણગણે.

૫૭૧૧.
આજ છત્રી લઈ ગયો તો આભ ચોખ્ખું થઈ ગયું,
કાલ ભૂલ્યો, તો પછી વરસાદ ધોધે વરસિયો.

૫૭૧૨.
જીવવાની જ્યાં કળા શીખ્યો, સમય પૂરો થયો,
ભૂમિકા જ્યાં ફાવતી થઈ, ત્યાં જ પડદો પણ ઢળે.

૫૭૧૩.
ઊંઘમાં બાળક હસે, ને મા જુએ મલકાઈને,
કોણ જાણે સ્વપ્નમાં આવી પરી શું ગણગણે.

૫૭૧૪.
ઝૂંપડીમાં એક દીવો, ને ગગનમાં ચાંદ એક,
બેઉ સરખા ઝળહળે, પણ ઝૂંપડીનું તેજ ખાસ.

૫૭૧૫.
દીકરો મોટો થયો, ને ઘર થયું નાનું હવે,
બાપની ખુરશી ખસી, ને બાપ ખૂણાનો થયો.

૫૭૧૬.
એક ‘માફી’ બોલવામાં આ અહમ્ આડે પડે,
આયખું આખું પછી બે ભાઈ ના સામે મળે.

– પરાગ રતનપરા