છૂટા શેર ૪૪૬૬–૪૫૪૫

૪૪૬૬.
ચાંદને જોયા કરું છું રોજ બારી પાસ હું,
એ જ ચાંદો, એ જ બારી, તું જ ક્યાંયે ના મળે.

૪૪૬૭.
ભીડમાં ખોવાઈ જાવાનો હતો ડર રાતદિન,
આજ જાણ્યું, હું જ મારામાં જ ખોવાયો હતો.

૪૪૬૮.
બાપની ખુરશી પર હવે કોઈ ના બેસે કદી,
તોય એ ખુરશી ઉપાડી ભાર ઘરનો રાખતી.

૪૪૬૯.
તાપમાં ઊભા રહી, સૌ વોટ દેવા જાય છે,
જીતનારો, પાંચ વરસે, એક દી દેખાય છે.

૪૪૭૦.
દીકરી જાતાં જ આખું આંગણું નાનું થયું,
ઝાંઝરીનો એક રણકો ભીંતમાં બાકી રહે.

૪૪૭૧.
આયનો જૂઠું ન બોલે, એટલે ગમતો નથી,
સૌ હવે ‘ફિલ્ટર’ ચડાવી રૂપ પોતાનું જુએ.

૪૪૭૨.
મા ભણી ઓછું હતી, પણ એ ય સાચું જાણતી:
ગોળ ના હો રોટલી, તોયે ભરાતું પેટ છે.

૪૪૭૩.
પાનખરને દોષ ના દે, ઓ નવી કૂંપળ, કદી,
એ જ જૂનાં પાંદડાંએ ડાળ પર જગ્યા કરી.

૪૪૭૪.
ગામ છોડ્યું, ખેત છોડ્યાં, ફ્લૅટમાં વસતા થયા,
સ્વપ્નમાં આવે હજી, એ ગાર-લીંપ્યું ગામ-ઘર.

૪૪૭૫.
દર્દ કાગળ પર ઉતાર્યું, ને બની ગઈ એ ગઝલ,
‘વાહ, શી તારી કલા છે!’ — લોક બોલ્યા ઝૂમતા.

૪૪૭૬.
શબ્દ જ્યાં ખૂટી પડે, ત્યાં મૌન બોલે છે ઘણું,
મૌન પણ થાકી જતાં, બસ આંસુઓ બોલી પડે.

૪૪૭૭.
ઓસરીમાં રાતભર ખાંસ્યા કરે છે બાપુજી,
એ જ ખાંસીના અવાજે ઊંઘતું આખું ય ઘર.

૪૪૭૮.
હું હવે મોટો થયો, ને ઘર ઘણું નાનું થયું,
બાળપણમાં એ જ ઘરમાં વિશ્વ આખું આવતું.

૪૪૭૯.
દીવડે દીવો બળે, ને જ્યોત વધતી જાય છે,
જે વહેંચે છે ઉજાસો, એ કદી હોલાય ના.

૪૪૮૦.
તું મળે ના, તોય તારી રાહ મીઠી લાગતી,
જેમ ખેડૂને ગમે છે રાહ તાજા મેઘની.

૪૪૮૧.
આયનામાં રોજ જોઉં, વાળ ધોળા થાય છે,
ને અચાનક બાપ મારો ત્યાં મને દેખાય છે.

૪૪૮૨.
ડૉલરોમાં હું કમાયો, ને ગુમાવ્યું ગામ મેં,
રોટલાનો સ્વાદ બાના હાથનો ક્યાંયે નથી.

૪૪૮૩.
‘ખાંડ ઓછી, ઘી નહીં,’ ડૉક્ટર કહે છે રોજ, પણ
લગ્નમાં ભજિયાં જલેબી જોઈને મન ના રહે.

૪૪૮૪.
વાંસળી વાગે અને રાધા બધું ભૂલી જતી,
નીર જમુનાનાં ય ત્યાં એ સૂર સાથે ઝૂલતાં.

૪૪૮૫.
ઝેરનો પ્યાલો હતો, મીરાં હસીને પી જતી,
એ ય પ્યાલામાં હતો એનો જ ગિરધર, શું કરે?

૪૪૮૬.
ભીંત પર ઘડિયાળ ટકટક રોજ કરતી રાતદિન,
એક દી જાણ્યું, ગણે છે શ્વાસ મારા એ બધા.

૪૪૮૭.
બા ભરે છે રોજ ડબ્બે રોટલી ને સાથ વ્હાલ,
ઑફિસે ડબ્બો ઉઘાડું, ત્યાં જ ઘર મ્હેકી રહે.

૪૪૮૮.
રાતના દાદી કહેતી વારતા રાણી તણી,
આજ બાળક ફોનના અજવાળમાં ઊંઘી જતું.

૪૪૮૯.
ફાઈલો ફરતી રહે છે, ટેબલે ટેબલ સદા,
સાથ એની એક વિધવા, પેન્શનો માટે ફરે.

૪૪૯૦.
તીર્થ, મંદિર, દેવળો, મસ્જિદ બધે શોધ્યો તને,
આખરે ભૂખ્યા જનોના રોટલામાં તું હતો.

૪૪૯૧.
તું હસી, ને આંગણે આખી વસંતો ઊતરી,
તું રડી, ને આભમાંથી શ્રાવણી ધારા ઝરે.

૪૪૯૨.
ફૂલ મારું નામ પૂછે, તો કહું શું, ઓ પરાગ?
હું જ એનો શ્વાસ છું, ને એ જ મારો દેહ છે.

૪૪૯૩.
ચોકમાં મેળો હતો, ને ઢોલ ત્રાંસાં ગાજતાં,
એક બાળક ખોઈ બેઠી બા, પછી મેળો ઉજાડ.

૪૪૯૪.
છાપરું ચૂતું રહે, ને બા ધરે થાળી બધી,
ટપટપાટપ સંગ બાળક એ જ તાલે ઊંઘતાં.

૪૪૯૫.
લાકડી ટેકો દિયે, ને દીકરો ટેકો ન દે,
ઝાડ જેને મેં ઉછેર્યું, એ જ છાંયો ના દિયે.

૪૪૯૬.
અન્ન આખા દેશનું જે ખેતરેથી લાવતો,
તે જ ઘરમાં રાતના ચૂલો ઠરેલો જોઈ લ્યો.

૪૪૯૭.
આ નગરમાં માળ ઊંચા, ને પડોશી અજનબી,
ગામનાં ઘર સાવ નીચાં, પણ સગાં સૌ આંગણે.

૪૪૯૮.
વર્ષ આખાની ભરી ફી, જિમ ગયો બે વાર બસ,
પેટ તો એવું જ, પણ ખિસ્સું થયું છે પાતળું.

૪૪૯૯.
દીકરી આવે પિયરમાં, ઓરડા ગાતા થયા,
ને જતાં સૂના થયા, જાણે ઉખેડ્યો માંડવો.

૪૫૦૦.
શબ્દ પાસે ધાર છે, પણ ઘાવ દેખાતા નથી,
ને દવા પણ એ જ છે, જે આંખથી દેખાય ના.

૪૫૦૧.
આભમાં શોધ્યા કરે છે, તીર્થમાં દોડ્યા કરે,
હું ય બેઠો ક્યારનો તારી જ ધડકનમાં, સખા.

૪૫૦૨.
રાતરાણી ખીલતાં, આખો મહોલ્લો મ્હેકતો,
કોઈ ના પૂછે પરાગે, કોણ ઝાકળમાં રડે?

૪૫૦૩.
બા વિના થાળી ભરેલી, પેટ પણ ભરતું ખરું,
તોય ભીતર કોઈ ભૂખ્યું રાતભર રોયા કરે.

૪૫૦૪.
ચૂંટણી ટાણે જમે એ ઝૂંપડીમાં રોટલો,
ને પછી ફોટા પડાવી, ઝૂંપડી ભૂલી ગયા.

૪૫૦૫.
આ વરસતા મેઘમાં પણ, ઓરડો કોરો હતો,
તું નથી, તો આજ ભીંજવવું ગમે છે ક્યાં મને?

૪૫૦૬.
રોજ દરિયે જાય છે, ને સાંજ પાછો આવતો,
એક સાંજે નાવ ખાલી, ત્યારથી દરિયો રડે.

૪૫૦૭.
માંડવે ડીજે ધમાધમ, ગોરજી બેસી રહે,
મંત્ર ડૂબ્યા શોરમાં, ને તોય ફેરા થઈ ગયા!

૪૫૦૮.
પત્ર તારા ટ્રંકમાં મેં સંઘરી રાખ્યા હતા,
ખાઈ ગઈ ઊધઈ બધુંયે, નામ તારું શેષ છે.

૪૫૦૯.
ગામમાં ફૂટે ફટાકા, ઝૂંપડીમાં ચૂપ છે,
બાળ બીજાના ફટાકા જોઈને રાજી થતું.

૪૫૧૦.
વાયદા કીધા હતા મેં, ચાંદ-તારા લાવવા,
આજ ધાણા ભૂલતાં ઘરમાં મહાભારત થયું!

૪૫૧૧.
જીવતો’તો ત્યાં સુધી ના કોઈ પૂછ્યું ‘કેમ છો?’
આજ ફોટે હાર, ને સ્ટેટસ બધે મારું જ છે!

૪૫૧૨.
કાગળોની નાવ લઈ, ખાબોચિયે તરતાં હતા,
આજ ક્રૂઝે સાત દરિયા, પણ મજા એ ક્યાં હવે?

૪૫૧૩.
રોજ મા દીવો કરે ને ના કશું એ માગતી,
એક દીવામાં સમાવી દે બધાની ખેર એ.

૪૫૧૪.
આ પરાગે રોજ ફૂલો પર લખી છે કૈં ગઝલ,
કોઈ કાંટાએ કદી ફરિયાદ પણ કીધી નથી.

૪૫૧૫.
ભીડમાં પણ એકલો છું, એકલો તો ભીડ છું,
આ જ મારામાં વસે છે કેટલા જન, શી ખબર.

૪૫૧૬.
ડુંગરે ખાખર બળે, ને કોઈ દાઝે ના કદી,
એ જ ફાગણની અગન, જે ઠારતી હૈયાં બધાં.

૪૫૧૭.
કોડિયાં ક્યાં? ઝગમગે છે ચાઇનાની રોશની,
ચાકડો સૂનો, હવે ના કામ કૈં કુંભારને.

૪૫૧૮.
ફૂલ લૂંટાયું ઘણું, તોયે ઉદાસી ક્યાં હતી?
કેમ કે એના પરાગે વિશ્વ આખું મ્હેકતું.

૪૫૧૯.
રાતપાળીથી ફરે છે બાપ જ્યારે ભોરમાં,
બાળ જાતું’તું નિશાળે, મેળ ક્યાં મળતો હતો?

૪૫૨૦.
રાખડીનો તાર ઝીણો, તોય તૂટે ના કદી,
હાથની સાંકળ ઘણી તૂટી, ભલે લોખંડની.

૪૫૨૧.
મંચ પરથી દીકરીનાં ગીત ગાતો રાતદિન,
ઘેર બેઠો એ જ માગે: ‘વંશનો દીવો મને!’

૪૫૨૨.
વૃદ્ધઘરના બાંકડે બેઠી હતી બા એકલી,
એક ફોટો સાચવીને, પાંચ પુત્રો જ્યાં હસે.

૪૫૨૩.
એરપોર્ટે આંસુ લૂછે, હાથ હલવે બા સતત,
કાચની પેલી તરફથી દીકરો આકાશ ગ્યો.

૪૫૨૪.
પર્વતેથી દોડતી આવી નદી દરિયા લગી,
જ્યાં ભળી, ત્યાં નામ ખોયું, સ્વાદ ખારો થઈ ગયો.

૪૫૨૫.
દીકરીનાં લગ્ન ટાણે ખેતરો વેચાઈ ગ્યાં,
સાસરે ‘ઓછું જ લાવી’, એમ મ્હેણાં ખાય છે.

૪૫૨૬.
કાગળી ફૂલો બજારે, ભાવ પણ ઊંચા, પરાગ,
પણ સુગંધી માગ, તો એ ક્યાંય વેચાતી નથી.

૪૫૨૭.
બંધ બારી, બંધ બારણ, ઠંડકોમાં ઊંઘતાં,
આંગણે ચકલી નથી, ને કોઈને ચિંતા નથી.

૪૫૨૮.
ચાંદને રોટી સમજતો એક ભૂખ્યો બાળ ત્યાં,
આપણે એ ચાંદ પર બસ પ્રેમની ગઝલો લખી.

૪૫૨૯.
એક છત નીચે રહે છે બે અજાણ્યા માણસો,
ચા ભરે, છાપું ઉઘાડે, ને વરસ વીતી જતાં.

૪૫૩૦.
દીકરો બોલે: ‘તમે આ ફોનમાં સમજો નહીં,’
બાપ હસતો: ‘એક દી તેં પણ કશું જાણ્યું ન’તું.’

૪૫૩૧.
‘હું’ ગુમાવ્યો, ત્યાં જ જોયું, તું હતો સામે ખડો,
આયનો ફૂટ્યો, પછી દર્શન તમારાં થઈ ગયાં.

૪૫૩૨.
માસ્તરે સોટી ભલે મારી હતી, તો પણ જુઓ,
આજ જે છું, એ જ સોટીનો કરિશ્મા છે બધો.

૪૫૩૩.
કોણ બોલ્યું, ફૂલ ખરવું એ જ છેલ્લું સત્ય છે?
એ ખરે, તો પણ પરાગે બીજ ઘરઘર વાવતું.

૪૫૩૪.
દીકરો લાવ્યો નવાણું, બાપ પૂછે: ‘એક ક્યાં?’
એક ઓછો માર્ક ખૂંચે, ને નવાણું ના ગમે.

૪૫૩૫.
આગિયો નાનો ભલે, પણ ઝળહળે એ રાતભર,
આભના તારા ભલા, બસ દૂરથી જોયા કરે.

૪૫૩૬.
આંખ ઝાંખી, કાન ધીમા, ઘૂંટણે પીડા સતત,
તોય યાદો બાળપણની એટલી તાજી હજી.

૪૫૩૭.
ઝાંઝવાં પાછળ હરણ દોડ્યું ઘણું રણમાં, અને
માણસો પણ રોજ દોડે, ઝાંઝવાં શૅરો તણાં.

૪૫૩૮.
તેં લખેલા પત્રમાં, અક્ષર બધા ભીના હતા,
જે ન લખ્યું, તે ય વાંચ્યું મેં, સખી, એ આંસુએ.

૪૫૩૯.
લોક પથ્થર ફેંકતા, ને એ જ પથ્થરથી, જુઓ,
મેં ચણી પાળી, હવે ત્યાં બેસતા એ લોક સૌ.

૪૫૪૦.
છાંયડો લાંબો થયો, ને સૂર્ય નીચે જાય છે,
જેમ ઘટતું આયખું, ત્યમ ‘હું’ વધે છે, ઓ પરાગ!

૪૫૪૧.
વારતા પૂરી થતાં, મેં બંધ કીધી ચોપડી,
ને પછી જોયું, બધાં પાત્રો હજી જીવે મહીં.

૪૫૪૨.
ગામડે બા એકલી, ને દીકરા સૌ દૂર છે,
દીકરાના ફોનની એ રાહ જોતી રાતભર.

૪૫૪૩.
પાનખરમાં ઝાડ આખું સાવ ખાલી થઈ ગયું,
તોય માળો એક ડાળે ઝૂલતો રાખ્યો હતો.

૪૫૪૪.
ઘર ત્યજી જાતાં, બધું બાંધ્યું, બધું સાથે હતું,
દીકરીની ભીંત પર ઊંચાઈ-લીટી ત્યાં રહી.

૪૫૪૫.
ઝાડુ લઈ ફોટો પડાવ્યો, ને ગયા સૌ ઠાઠથી,
એ જ કચરો ત્યાં હજી છે, સાફ ફોટો થઈ ગયો.

– પરાગ રતનપરા