છૂટા શેર ૧૫૩૬–૧૫૮૫

૧૫૩૬.
હથેળી ઉપર નામ તારું લખીને,
દિવસભર ફરું બંધ મુઠ્ઠી કરીને.

૧૫૩૭.
પિતાજી ગયા, તોય ખુરશી હજી છે,
હજી સાંજના એ ઉપર ચાય મૂકું.

૧૫૩૮.
ઉદાસી ભરેલું નગર સાવ સૂનું,
હસે છે બધા, પણ હૃદય ક્યાં હસે છે?

૧૫૩૯.
અષાઢી ઘટા જ્યાં ઝરૂખે નમી, ત્યાં
મને સાંભરી એક ભીની હથેળી.

૧૫૪૦.
હવે હાથ ધ્રૂજે, હવે આંખ ઝાંખી,
છતાં બાળપણ સાવ ચોખ્ખું જ દેખું.

૧૫૪૧.
સડક કે ગટર છે, ખબર ના પડે, ને
તપાસે હવે પંચ નીમ્યું ઉતાવળ.

૧૫૪૨.
તમે હાસ્ય વેર્યું, વસંતો પધારી,
હતું રણ, હવે આંગણું બાગ થ્યું છે.

૧૫૪૩.
પરાગે ભલે મ્હેક વેરી હવામાં,
છતાં ફૂલ ડાળે નિરાંતે હસે છે.

૧૫૪૪.
જગતમાં બધે ભીડ, ને હું જ એકલ,
મને ઓળખે ના હવે છાંય મારી.

૧૫૪૫.
ભજનમાં ગયો, પણ નયન ત્યાં નહોતાં,
હજી એ દુકાને હિસાબો કરે છે.

૧૫૪૬.
મને ઠેસ વાગી, તરત ‘મા’ સરી ગ્યું,
ભલે સાઠ વર્ષો, ભલે મા નથી પણ.

૧૫૪૭.
વિદેશે ગયા બાદ ગામે ગયો તો
પરોણો થયો હું જ મારા ઘરે ત્યાં.

૧૫૪૮.
કપાયો ઘટાદાર વડલો, છતાં પણ
વિહગ સાંજના ત્યાં જ ચક્કર લગાવે.

૧૫૪૯.
નથી છત, ભલે ઝૂંપડીમાં ગરીબી,
છતાં આભ આખું અમારું જ છત છે.

૧૫૫૦.
કદી શબ્દ ફૂલો, કદી શબ્દ પથ્થર,
ગઝલમાં બને બેઉથી એક મંદિર.

૧૫૫૧.
પરાગે ઉઘાડ્યું હૃદય આ ગઝલમાં,
બધા વાંચનારા રડે છે નિરાંતે.

૧૫૫૨.
બધે નોટ પર છે જ ગાંધી છપાયા,
છતાં સત્ય એકેય ખિસ્સે ન મળતું.

૧૫૫૩.
બગીચે મળે રોજ બે વૃદ્ધ મિત્રો,
કરે વાત, હસતા, નયન સાવ ભીનાં.

૧૫૫૪.
ઘણી વાત કરતો હતો ગામ-કૂવો,
હવે નળ ઘરે, ને થયો મૂક એ તો.

૧૫૫૫.
પરાગે ઘડી બે સમય પાસ માગી,
જવાબે મળી એક આખી ગઝલ, લે!

૧૫૫૬.
ઉનાળે બળે છાપરું, ને શિયાળે
ઠરે, ને અષાઢે ટપકતું રહે છે.

૧૫૫૭.
સુદામા ગયો મ્હેલ, મુઠ્ઠી ભરી લઈ,
સખા શ્યામ રોયો, ગરીબી નિહાળી.

૧૫૫૮.
નિશાળે જવાના સમે કપ ઉપાડે,
નથી નામ એનું, બધે છોટુ છે એ.

૧૫૫૯.
અગાસી ઉપર ચાંદની સાથ તું પણ,
જગત પૂછતું: ‘આજ બે ચાંદ શાના?’

૧૫૬૦.
વચનમાં હતી ગામમાં વીજ, પાણી,
હવે ગામમાં માત્ર પોસ્ટર લગાવ્યાં.

૧૫૬૧.
અમે એક છતને તળે બે અજાણ્યા,
બચી વાત, બસ, ચા અને બિલ સુધીની.

૧૫૬૨.
ગયા સૌ નગર, ને હવે ગામ મંદિર
પવનથી જ ઘંટારવો સાંભળે છે.

૧૫૬૩.
પરાગે કદી ભાવ પૂછ્યો નથી, પણ
બજારે ભરે છે બધા મ્હેક શીશી.

૧૫૬૪.
નદી દોડતી જાય સાગર તરફ, ને
મિલનમાં જ ખારી બની જાય આખી.

૧૫૬૫.
નથી રોગ મોટો, છતાં બિલ જુઓ તો,
ગયો રોગ, ને ઘર ગયું રોગ સાથે.

૧૫૬૬.
પિતા જીવતા'તા, ન પૂછ્યું કદી પણ,
હવે શ્રાદ્ધમાં કાગડાને જમાડે.

૧૫૬૭.
નદીને કહે ‘મા’, ધરે ફૂલ-દીવા,
પછી ગંદકી ઠાલવે એ જ જળમાં.

૧૫૬૮.
કલમ જ્યાં ઉપાડું, નયન આ ઝરે છે,
લખું હું ગઝલ, કે મને એ લખે છે?

૧૫૬૯.
ગયો શ્યામ મથુરા, યુગો થઈ ગયા, પણ
હજી વાંસળી રાધિકા સાંભળે છે.

૧૫૭૦.
પરાગે ન માગ્યું કશું આ જગતથી,
જરા શ્વાસ જેવી હવા બસ ઘણી છે.

૧૫૭૧.
હશે જો તિજોરી, સગાં સૌ પધારે,
ગરીબી ભળી, તો સગાંઓ ભુલાયાં.

૧૫૭૨.
ઉડાડે કબૂતર સભામાં જનાબો,
છરી પીઠ પાછળ છુપાવી હસીને.

૧૫૭૩.
નથી યાદ માને હવે નામ મારું,
છતાં રોજ પૂછે: ‘તને ભૂખ લાગી?’

૧૫૭૪.
ભભકદાર મંડપ, ઘણી વાનગીઓ,
જમીને કહે સૌ: ‘મજા ના પડી, હોં!’

૧૫૭૫.
હતો ચાંદ પૂરો, ઉદર સાવ ખાલી,
નિહાળી કહે બાળ: ‘મા, રોટલી છે!’

૧૫૭૬.
ફકીરી મળી, તો તખત પણ નકામું,
હવે હાથ ખાલી, હૃદય સાવ પૂરું.

૧૫૭૭.
ઘણા માર્ક આવ્યા, છતાં બાપ પૂછે:
‘ગયા દસ ટકા ક્યાં? જરા એ ય બોલો.’

૧૫૭૮.
હતો આંગણે એક વડલો ઘટાળો,
હતી મા, અને એ જ છાંયો હતી એ.

૧૫૭૯.
પરાગે ઘણી ઠેસ ખાધી, છતાં પણ
ચરણમાં હજી પણ ગઝલનું ઝરણ છે.

૧૫૮૦.
નગરની બધી રોશનીઓ તળે ત્યાં
હજી ગામ છે સાવ અંધારમાં, લ્યો.

૧૫૮૧.
સમય રેત, મુઠ્ઠી કસો તો સરે છે,
હથેળી ઉઘાડી, ઠરે એ નિરાંતે.

૧૫૮૨.
નિશાળે રજા, મેઘ આવ્યો અચાનક,
કરે બાળ છબછબ, હસે ગામ આખું.

૧૫૮૩.
પરાગે નિહાળ્યા ઘણા ચાંદ-તારા,
ન કો' જ્યોત મા-આંખ જેવી ઝળકતી.

૧૫૮૪.
અહંકારનું પોટલું જ્યાં ઉતાર્યું,
તરત પાંખ ફૂટી, ગગન સાવ પાસે.

૧૫૮૫.
ગયાં પાન સૌ, તોય ડાળી હસે છે,
નવી કૂંપળોનું વચન સાંભળે છે.

– પરાગ રતનપરા