છૂટા શેર ૧૪૬૬–૧૫૩૫

૧૪૬૬.
ફ્લેટની બારી ઉઘાડી, તોય આવ્યું ના ગગન,
ગામનું ફળિયું હજી પણ આભ લઈને સાંભરે.

૧૪૬૭.
એક દીવો ઓલવાયો ઓરડે, ત્યારે થયું:
ત્યાં સુધી ઘર, જ્યાં સુધી મા જાગતી'તી ઓસરે.

૧૪૬૮.
દીકરી જ્યારે વળાવી, બાપુએ જાણ્યું તદા,
એક આંગણ પણ વિદાયે સાસરે જાતું હશે.

૧૪૬૯.
આભ કોરું, ખેત કોરું, ને નજર ખેડૂતની
એકલી વરસી પડી, પણ પાક ક્યાં ઊગ્યો કદી?

૧૪૭૦.
રોજ તારું નામ લખતો, રોજ ભૂંસી નાખતો,
એટલે કાગળ થયો છે સાવ બરછટ, જો હવે.

૧૪૭૧.
લોક સમજે, હું સદા હસતો રહું છું રાતદિન,
આ કળા તો મેં ભણી'તી મા તણી પાસે સદા.

૧૪૭૨.
રાત આખી ચાંદની વરસી છતાં ભીંજ્યો નહીં,
યાદનું ઝાકળ ટપક્યું એક, ને ભીંજાઈ ગ્યો.

૧૪૭૩.
લાકડી લઈને પિતાજી ચાલતા ધીમે હવે,
એ હતા ટેકો કદી આખાય ઘરનો, રાતદિન.

૧૪૭૪.
મંદિરે ઘંટારવો ને આરતીના સૂર, પણ
બારણે બેઠો ભિખારી ભૂખમાં બસ મૌન છે.

૧૪૭૫.
આયનો તોડ્યો હતો મેં એક મુખ સંતાડવા,
કાચ કાચે સો મુખો ઊભાં થયાં સામે હવે.

૧૪૭૬.
ભીડમાં ખોવાઈ ગ્યો હું, ને મને મા શોધતી,
હું ય શોધું છું મને, પણ ભીડમાં હું ક્યાં હતો?

૧૪૭૭.
પાનખરમાં ઝાડ પરથી પાંદડાં ખરતાં ગયાં,
ડાળ બોલી: ‘લે, હવે આકાશ આખું દેખજે.’

૧૪૭૮.
ખેતરે ઊભો રહી પંખી ઉડાડે ચાડિયો,
ચાડિયાની આંખમાં પણ ભૂખ છે, કોને ખબર?

૧૪૭૯.
રોજ ડોલર મોકલે છે દીકરો પરદેશથી,
બાપને તો જોઈતો'તો બે ઘડીનો સાથ બસ.

૧૪૮૦.
રોજ નેતાજી ગરીબીને હટાવે મંચ પર,
ને ગરીબો રોજ તાળી પાડવા આવે ફરી.

૧૪૮૧.
આ પરાગે સાવ નાની ઝૂંપડીમાં જીવવું,
એક ખીંટી, એક દીવો, ને ગઝલની ડાયરી.

૧૪૮૨.
આભમાં ઊડે પતંગો, ને જમીને દોર છે,
જિંદગી પણ એમ ચાલે, કોઈના હાથે સદા.

૧૪૮૩.
રંગ છાંટ્યો સૌ જણે, પણ એક વિધવા આંગણે
આજ પણ ધોળી જ સાડી, આજ પણ કોરી હવા.

૧૪૮૪.
દીપ લાખો આંગણે, ને મન મહીં અંધાર છે,
એક દીવો ભીતરે પણ, ઓ દિવાળી, તું કરાવ.

૧૪૮૫.
વાંસળીના સાદમાં ગોપી બની ઘેલી બધી,
ને ગયો જ્યાં શ્યામ, ત્યારે વાંસળી રોતી રહી.

૧૪૮૬.
ઝેર પણ અમરત થયું મીરાં તણા એ હોઠ પર,
પ્રેમમાં જે ડૂબતું, એને ન લાગે ઝેર પણ.

૧૪૮૭.
કાલ સાંજે ફોન પર હસતો હતો જે મિત્ર, એ
આજ ફોટો થઈ ગયો છે હાર સાથે ભીંત પર.

૧૪૮૮.
શબ્દ મારા ના ગમે તો મૌન મારું વાંચજો,
એ ય ના સમજાય તો આ આંખ મારી વાંચજો.

૧૪૮૯.
બાળપણમાં વાડ ઠેકી બોર જે ચાખ્યાં હતાં,
એ જ ખાટો સ્વાદ ક્યાં છે ચોકલેટોમાં હવે?

૧૪૯૦.
જે પિતાએ આંગળી પકડી મને દોર્યો હતો,
આજ એનો હાથ પકડી હું ચલાવું છું હવે.

૧૪૯૧.
દોસ્ત આવ્યો બારણે, ને મન થયું મેળો ફરી,
રાતભર વાતો કરી, ને થઈ ઉદાસી અલવિદા.

૧૪૯૨.
ભીડ ભાડે લાવતા, ને મંચ પરથી બોલતા:
‘આ જુઓ, જનતા બધી છે સાથ મારી, લ્યો જુઓ!’

૧૪૯૩.
ફોનમાં મિત્રો હજારો, આફતે આવે નહીં,
ત્યાં પડોશી એક આવ્યો, જે કદી બોલ્યો નહીં.

૧૪૯૪.
છાપરું ચૂતું હતું, મા વાસણો મૂકે બધે,
એ જ ટપટપ તાલ પર, મીઠી હતી અમ ઊંઘ ત્યાં.

૧૪૯૫.
આ નગરમાં હાથ મળતા, રોજ હજ્જારો, છતાં
એક પણ દિલ ના મળે જે બે ઘડી બેસી શકે.

૧૪૯૬.
મંદિરે, મસ્જિદ મહીં, શોધ્યો તને મેં સાત ભવ,
આંખ મીંચી જ્યાં, તરત તું ભીતરે ઝળહળ થયો.

૧૪૯૭.
ઝળહળે મંડપ બધો, ને જાન આખી નાચતી,
એક ખૂણે બાપ ઊભો, કરજ ગણતો આંગળે.

૧૪૯૮.
ટેબલે ટેબલ ફરે છે એક અરજી વર્ષથી,
ને અરજ કરનાર તો સ્વર્ગે ગયો છે ક્યારનો.

૧૪૯૯.
જિમ તણી ફી તો ભરી આખા વરસની જોશમાં,
ને પછી સોફા ઉપર બસ પેટ પંપાળ્યું ઘણું.

૧૫૦૦.
દીકરી હસતી હતી ત્યાં ઘર હતું ઝરણું સમું,
જ્યાં વળાવી સાસરે, ઘર થઈ ગયું સૂકું તળાવ.

૧૫૦૧.
ભીંત પર ઘડિયાળ ચાલે, ને અમે અટકી ગયા,
એ સમય તો ત્યાં જ થંભ્યો, જે પળે તું ગઈ હતી.

૧૫૦૨.
ચાર રસ્તે એક બાળક વેચતો ફુગ્ગા ઘણા,
એક પણ ફુગ્ગો ન આવ્યો ભાગ્યમાં એના કદી.

૧૫૦૩.
આ પરાગે શબ્દનું બસ બીજ વાવ્યું એક દિન,
આજ આખું વન ગઝલનું મ્હેકતું આ આંગણે.

૧૫૦૪.
બીજ વાવ્યાં, ખેડ કીધી, ને કરજ માથે થયું,
મોલ પાક્યો, પણ બજારે ભાવ તૂટ્યો કારમો.

૧૫૦૫.
આયનામાં રોજ જોઉં, ને પિતા દેખાય છે,
આજ હું પણ એમની એ ઉંમરે આવી ગયો.

૧૫૦૬.
તું નથી, તો ચાંદની પણ લાગતી ખાલી હવે,
ને અમાસે પણ હતો તું, તો હતી પૂનમ સદા.

૧૫૦૭.
ચોકમાં ગરબો રમે ને માત જાગે ગામમાં,
દીવડો ગરબે ઝળકતો જેમ માનું નેત્ર હો.

૧૫૦૮.
દફ્તરોના ભાર નીચે બાળપણ ચગદાઈ ગ્યું,
ને રમકડાં આજ પણ ભીંતે લટકતાં ચૂપ છે.

૧૫૦૯.
ખારવો દરિયે ગયો, ને ખારવણ ઊભી રહી,
આંખમાં દરિયો ભરી, મોજાં ગણે એ રાતભર.

૧૫૧૦.
દ્વારિકા સોને મઢી પામ્યો ભલે ને શ્યામ, પણ
રાધિકાનું નામ લઈ એ રાતભર જાગ્યા કરે.

૧૫૧૧.
ગામ તરસે ટળવળે, ને આ નગરમાં હોજમાં
શેઠ કેરો શ્વાન ન્હાતો રોજ ઠંડા જળ મહીં.

૧૫૧૨.
આખરી શ્વાસે ય માએ એ જ પૂછ્યું'તું મને,
‘ખાઈ લીધું કે નહીં?’ ને પાંપણો મીંચાઈ ગ્યાં.

૧૫૧૩.
હું હતો ત્યાં લગ હતો તું દૂર, ને જ્યારે ગયો,
તું જ તું, બસ તું જ તું, ચારે દિશામાં ઝળહળે.

૧૫૧૪.
મેહ આવ્યો, ને ધરાની મ્હેક ઊઠી ચોતરફ,
હરખથી ખેડૂત નાચ્યો, પાઘડી ઊંચી કરી.

૧૫૧૫.
ચેહ સળગે, ને સ્વજન સૌ ફોન લઈને વ્યસ્ત છે,
ડાઘુઓ પોસ્ટો કરે છે ચેહના અજવાળમાં.

૧૫૧૬.
આ પરાગે વાત માંડી ફૂલની, તો બાગમાં
ડાળ પર બેઠાં પતંગા સાંભળે આખી કથા.

૧૫૧૭.
ડોલરોના દેશમાં છે સાહ્યબી પણ છે ઘણી,
તોય સપનામાં હજી આવે મને એ ઓસરી.

૧૫૧૮.
સાચ બોલ્યો, તો મળી મુજને ગરીબીની સજા,
જૂઠ બોલ્યો જેહ, એના બંગલે મોટર ઘણી.

૧૫૧૯.
વારતા દાદી કહે, ને ઊંઘ આવે મીઠડી,
ફોનના અજવાસમાં જાગ્યા કરે છે બાળકો.

૧૫૨૦.
માર્ગ મોટો થઈ ગયો, ને વડ બધા કાપ્યા ગયા,
ને હવે છાંયો ખરીદે લોક છત્રી-છાપરે.

૧૫૨૧.
સરહદે ઊભો સિપાહી, આંખમાં છે ગામ, ને
હાથમાં બંદૂક, ને ખિસ્સે છબી માની પડી.

૧૫૨૨.
સાઠ વર્ષો સાથ ચાલ્યાં, ને રિસાયાં કૈંક વાર,
તોય ચાનો કપ પ્રથમ તો એ જ મારો આજ પણ.

૧૫૨૩.
પત્ર જૂના ખોલતાં ત્યાં મ્હેક ઊઠી ઓરડે,
નામ ઝાંખું એક એમાં, ને અધૂરી એક વાત.

૧૫૨૪.
આ પરાગે શ્વાસ મૂક્યા છે ગઝલની ધાર પર,
જિંદગીભર ચાલવું છે શબ્દની તલવાર પર.

૧૫૨૫.
નોરતે સૌ પૂજતા કન્યા, જમાડે ભાવથી,
ને દહેજે એ જ કન્યા ચેહ પર બાળી હતી.

૧૫૨૬.
બાપ જીવ્યા ત્યાં સુધી ના કોઈ આવ્યું પૂછવા,
વીલ ખૂલ્યું, તો પધાર્યા સૌ સગાં દોડી હવે.

૧૫૨૭.
ગામ સૂતું, ને જગે છે એક ચોકીદાર બસ,
ને સપન એનાં ય સૂતાં, કોણ એને સાચવે?

૧૫૨૮.
આતશોથી આભ ઝળહળ, બાળકો હરખાય સૌ,
એક બાળક ફૂટપાથે વીણતો સળગેલ તાર.

૧૫૨૯.
મિત્ર મોટો થઈ ગયો, ને મ્હેલ એનો દૂર છે,
હું હજી એ ઝૂંપડીમાં બાળપણની રાહમાં.

૧૫૩૦.
મોત આવ્યું બારણે, તો આવકાર્યું પ્રેમથી,
ચાય પીધી સાથ બેસી, ને પછી ચાલ્યા અમે.

૧૫૩૧.
આ પરાગે આયખાની કોથળીમાં શું હતું?
મ્હેક થોડી, ઝાકળો બે, ને અધૂરી વાંસળી.

૧૫૩૨.
રાત લાંબી હોય તો પણ ભોર તો થાશે જરૂર,
કૂકડો બોલે નહીં, તો પણ દિવસ તો ઊગશે.

૧૫૩૩.
એક મીઠો બોલ ઘરને સ્વર્ગ સરખું રાખતો,
એક કડવો શબ્દ આખા ગામને બાળી શકે.

૧૫૩૪.
મેળમાં ચકડોળ ફરતું, ને ફરે આખું જગત,
બાળપણમાં એક પૈસે હું હતો રાજા સમો.

૧૫૩૫.
આંસુ મારાં એકલાં, ને ના ખભો, ના કો' રુમાલ,
ત્યાં ગઝલ પાલવ બનીને કાગળે આવી ઢળી.

– પરાગ રતનપરા