આ વાત સાંભળીને હસવું આવે કે રડવું, એ તમે નક્કી કરો.

The style should be conversational, with some humor and frustration that Chetan Bhagat often uses, while maintaining the seriousness of the topic.# ધિરાણની વિડંબના: જ્યારે ચાઈના ભારત કરતાં વધુ ભરોસો કરે

**- પરાગ રતનપરા**

મિત્રો, એક વાત કહું? આપણા દેશમાં બિઝનેસ કરવું એટલે શું? એટલે એક મહિનો બેંકના ધક્કા ખાવા, સોળ-વીસ ડોક્યુમેન્ટ ભેગા કરવા, અને છેવટે ત્રણ કરોડની લોન માટે આભાર માનવા. પણ એ જ વેપારીને ચાઈનાનો સપ્લાયર દસ દિવસમાં નવ કરોડનું ધિરાણ આપી દે - માત્ર બે કાગળ પર!

આ વાત સાંભળીને હસવું આવે કે રડવું, એ તમે નક્કી કરો.

## બેંકમેનેજર સાહેબ વર્સિઝ વેચાટ એપ

ગયા મહિને મારા એક મિત્ર - નામ નહીં લઉં, કારણ કે બેંકમેનેજર સાહેબ નારાજ થઈ જાય તો? - એ મને કહ્યું, "ભાઈ, મારી કંપની છેલ્લા પાંચ વર્ષથી પ્રોફિટમાં છે. GST, IT Return બધું ચોખ્ખું. છતાં HDFC બેંકે કહ્યું - લાવો છેલ્લા ત્રણ વર્ષના ઓડિટેડ સ્ટેટમેન્ટ, ITR, GST રિટર્ન, પાન કાર્ડ, આધાર કાર્ડ, પ્રોપર્ટી પેપર, ગેરેંટર, નોન-એન્કમ્બરન્સ સર્ટિફિકેટ, પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ..."

મેં કહ્યું, "બસ? લગ્નનું પ્રમાણપત્ર અને જન્મકુંડળી નથી માંગી?"

એ હસ્યો, "ના, પણ એક મહિનો લાગ્યો અને આખરે ત્રણ કરોડ મળ્યા - 12% વ્યાજે!"

## ચાઈનીઝ સપ્લાયરનો જાદુ

હવે સાંભળો બીજી વાત. એ જ મિત્રે ચાઈનાથી મશીનરી ઈમ્પોર્ટ કરવાની હતી. શેનઝેનના સપ્લાયરે વેચાટ પર મેસેજ કર્યો:

"Send company registration and one year P&L. Credit approved in 10 days. 90 days payment terms."

બસ! બે ડોક્યુમેન્ટ. દસ દિવસ. નવ કરોડનું ક્રેડિટ!

મારા મિત્રે પૂછ્યું, "ગેરેંટર?"
"No need."

"કોલેટરલ?"
"Your business is collateral."

"સાઈટ વિઝિટ?"
"We trust Indian businesses."

**ચાઈનીઝ trust Indian businesses, પણ ઈન્ડિયન બેંક્સ નહીં!** વાહ રે વિકાસ!

## RBI ની ગાઈડલાઈન કે ગળાફાંસો?

આપણી બેંકિંગ સિસ્ટમ 1990ના જમાનામાં અટકી ગઈ લાગે છે. NPAના ડરે બેંક્સ એટલી સાવધાન થઈ ગઈ છે કે પૈસા આપવાને બદલે ડોક્યુમેન્ટ કલેક્શન એજન્સી બની ગઈ છે.

વિચારો - UPIથી આપણે સેકન્ડમાં પૈસા ટ્રાન્સફર કરીએ છીએ, પણ લોન લેવા માટે હજુ પણ સ્ટેમ્પ પેપર જોઈએ! Digital India? ક્યાં છે ભાઈ?

## ઈકોનોમિક ઈમ્પેક્ટ: આપણે કેમ પાછળ છીએ?

જ્યારે ચાઈનીઝ એક્સપોર્ટર્સને સરળતાથી ક્રેડિટ મળે, અને આપણા MSMEsને બેંકના ચક્કર કાટવા પડે, તો Make in India કેવી રીતે સફળ થશે?

**આંકડા જુઓ:**
- ઈન્ડિયામાં લોન એપ્રુવલ: 30-45 દિવસ
- ચાઈનામાં: 7-10 દિવસ
- ઈન્ડિયન MSMEsને માત્ર 16% ફોર્મલ ક્રેડિટ મળે છે
- ચાઈનામાં આ આંકડો 61% છે

## સોલ્યુશન: બહુ મુશ્કેલ નથી

**1. ડિજિટલ લેન્ડિંગ:** જો Paytm 30 સેકન્ડમાં ક્રેડિટ સ્કોર ચેક કરી શકે, તો બેંક્સ કેમ નહીં?

**2. રિસ્ક-બેઝ્ડ એપ્રોચ:** 16 ડોક્યુમેન્ટ માંગવાથી ડિફોલ્ટ ઓછું નથી થતું. GST ડેટા, બેંક સ્ટેટમેન્ટ અને ટર્નઓવર - બસ, આટલું પૂરતું છે.

**3. એકાઉન્ટ એગ્રિગેટર:** આ ફ્રેમવર્ક છે, પણ બેંક્સ હજુ પણ ફિઝિકલ ડોક્યુમેન્ટ માંગે છે. કેમ?

**4. સિંગલ વિન્ડો ક્લિયરન્સ:** એક જગ્યાએ બધી વેરિફિકેશન. એક વખત KYC. બસ.

## મારો અનુભવ

હું પોતે જ્યારે સ્ટાર્ટઅપ શરૂ કર્યું, તો બેંકમેનેજરે કહ્યું, "ત્રણ વર્ષનું ટ્રેક રેકોર્ડ જોઈએ."

મેં કહ્યું, "સાહેબ, કંપની છ મહિનાની છે."

"તો ત્રણ વર્ષ પછી આવજો."

આ છે આપણી સિસ્ટમ! નવા બિઝનેસને સપોર્ટ નહીં, પણ ચાઈનાથી ઈમ્પોર્ટ કરવાની ફરજ!

## છેલ્લી વાત

મિત્રો, આ માત્ર બેંકિંગની વાત નથી. આ માઈન્ડસેટની વાત છે. જ્યાં સુધી આપણે રિસ્ક લેવાનું નહીં શીખીએ, ઈનોવેશનને સપોર્ટ નહીં કરીએ, ત્યાં સુધી આપણા entrepreneurs ચાઈનીઝ સપ્લાયર્સ પાસેથી જ ક્રેડિટ લેતા રહેશે.

RBI, સરકાર, બેંક્સ - બધાને સમજવું જોઈએ: **ડોક્યુમેન્ટ કલેક્ટ કરવાથી ઈકોનોમી grow નથી થતી. બિઝનેસને સપોર્ટ કરવાથી થાય છે.**

એક દિવસ આવશે જ્યારે ઈન્ડિયન બેંક્સ પણ 10 દિવસમાં લોન આપશે. પણ ત્યાં સુધી? ત્યાં સુધી WeChat પર ચાઈનીઝ સપ્લાયરનો મેસેજ રાહ જોવી પડશે!

**વિડંબના એ છે કે 'આત્મનિર્ભર ભારત' બનાવવા માટે આપણે હજુ પણ ચાઈના પર નિર્ભર છીએ - માત્ર પ્રોડક્ટ માટે નહીં, ક્રેડિટ માટે પણ!**

---

*પરાગ રતનપરા એક entrepreneur અને બિઝનેસ કન્સલ્ટન્ટ છે. તેમના વધુ લેખો માટે સંપર્કમાં રહો.*