ભીની અને સૂકી દિનચર્યા

બ્રિટિશ રોયલ મરીન્સના કમાન્ડો બર્ફીલા જંગલોમાં એક કડક શિસ્ત પાળે છે. લડતી વખતે, કાદવમાં ખૂંચતી વખતે કે બરફમાં દોડતી વખતે પહેરવાના કપડાં અલગ. એ ભીના હોય તો ભીના જ પહેરવાના. રાત્રે સૂતી વખતે કે કેમ્પમાં આરામ કરતી વખતે પહેરવાના કપડાં સંપૂર્ણપણે સૂકા અને વોટરપ્રૂફ બેગમાં સુરક્ષિત રાખેલા હોવા જોઈએ. દિવસભર ભલે તમે ગળાડૂબ કાદવમાં રહો, પણ સૂકા કપડાંને ક્યારેય ભીના વાતાવરણમાં બહાર નહીં કાઢવાના. આ નિયમને લશ્કરી ભાષામાં વેટ એન્ડ ડ્રાય રૂટીન કહે છે. આ માત્ર સ્વચ્છતા નથી, હાઇપોથર્મિયા સામે ટકી રહેવાની યુક્તિ છે.

આ વિચાર લશ્કરની સરહદ વટાવીને માનસિક સ્વાસ્થ્યનો મૂળભૂત નિયમ બની ગયો છે. માણસ તૂટે છે ક્યારે? જ્યારે કામનો કાદવ તેના અંગત આરામની પથારી સુધી પહોંચી જાય છે. તમે દિવસ આખો ઓફિસના રાજકારણ, તણાવ અને ફોન કોલ્સના કાદવમાં ઊભા રહો છો. એ તમારો ‘ભીનો’ હિસ્સો છે. પણ જે ક્ષણે તમે ઘરમાં પ્રવેશો છો, ત્યારે એ સૂકા ઝોનમાં પ્રવેશો છો. જો તમે ઓફિસના મેઇલ બેડરૂમમાં પણ તપાસતા રહો, તો તમે સૂકા કપડાંને પણ પલાળી રહ્યા છો. પરિણામ? માનસિક મોત.

બોલિવૂડની ગંદી દુનિયા આનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. ત્યાં દર શુક્રવારે માણસનું ભવિષ્ય બદલાય છે. કોઈ એક્ટર જ્યારે કોઈ ઘેરા, નકારાત્મક પાત્રની તૈયારી કરે છે ત્યારે તે માનસિક રીતે વેટ કિટમાં પ્રવેશે છે. મેથડ એક્ટિંગના નામે પાત્રના અવસાદને ઘરે લઈ આવનારા કલાકારો લાંબા ગાળે દવાઓ કે નશામાં ગરકાવ થઈ જાય છે. પણ પીઢ કલાકાર એ છે જે સેટ પર કાદવમાં આળોટે, પણ શૂટ પતતાં જ મેકઅપ ઉતારીને પોતાની ‘ડ્રાય કિટ’ પહેરી લે. એ ઘરે સામાન્ય પિતા કે પતિ બનીને દાળ-ભાત ખાય છે. બે દુનિયા વચ્ચેની સરહદ અતૂટ રહેવી જોઈએ.

આપણે આ સીમા ભૂલી ગયા છીએ. સ્માર્ટફોને આપણી સૂકી જિંદગી છીનવી લીધી છે. દરેક અડધી રાતે ઓફિસનું નોટિફિકેશન આપણી રજાઇ ભીંજવી નાખે છે. તમારે લડવું પડશે, સંઘર્ષ અનિવાર્ય છે. પણ લડતી વખતે પહેરેલા કાદવવાળા બૂટ લઈને બેડરૂમમાં ન ચલાય. જે ક્ષણે તમે કામ પૂરું કરો, તે ક્ષણે લડાઈના સાધનો બેગમાં પેક થઈ જવા જોઈએ.

જે માણસ પોતાની શાંતિને કાદવથી અલગ રાખતા નથી શીખતો, તે ઠંડી લાગવાથી નહીં, ભીંજાઈ ગયેલી જિંદગીથી મરી જાય છે.