ટુર ઓફ ડ્યુટી મોડેલ

કંપની કોઈ કુટુંબ નથી. બોસ તમારો બાપ નથી અને સાથીદાર તમારો સગો ભાઈ નથી. છતાં કોર્પોરેટ જગતમાં વર્ષોથી આ પાખંડ ચાલતો હતો: આજીવન વફાદારીનો ઢોંગ. તમે કંપનીને રક્ત આપો, કંપની તમને નિવૃત્તિ સુધી સાચવશે. વાસ્તવિકતા જુદી નીકળી. બજાર બદલાયું એટલે કંપનીઓએ એક ઈમેલ મોકલીને માણસો કાઢી મૂક્યા, અને કર્મચારીઓએ પગાર વધતાં જ રાતોરાત રાજીનામા પકડાવી દીધા. આ જૂઠાણાને તોડવા માટે એક નવો વિચાર આવ્યો: 'ટુર ઓફ ડ્યુટી'. લશ્કરમાં જેમ જવાનને ચોક્કસ મિશન માટે અમુક વર્ષોની ફરજ પર મુકાય છે, તેમ નોકરીમાં પણ નિશ્ચિત સમય અને સ્પષ્ટ લક્ષ્યનો કરાર કરવો.

આ મોડેલ લિન્ક્ડઇનના સ્થાપક રીડ હોફમેને બેન કાસનોચા અને ક્રિસ યેહ સાથે મળીને ૨૦૧૪ના પુસ્તક 'ધ એલાયન્સ'માં રજૂ કર્યું. વિચાર સાદો છે. કંપની અને કર્મચારી બંને પહેલેથી સ્પષ્ટ કરે કે આ સગપણ કાયમી નથી. ધારો કે બે કે ત્રણ વર્ષનો ગાળો નક્કી થાય. આ સમયમાં કર્મચારી કંપની માટે એક કઠિન પ્રોજેક્ટ પાર પાડશે, અને કંપની કર્મચારીના કૌશલ્ય તથા બજારમૂલ્યમાં કૂદકો મરાવશે. મુદત પૂરી થાય એટલે બંને ફરી ટેબલ પર બેસે. નવો પ્રોજેક્ટ કરવો છે કે છૂટા પડવું છે? કોઈ કડવાશ નહીં. કોઈ દગો નહીં.

ભારતના ટીવી ન્યૂઝ અને ડિજિટલ મીડિયા રૂમમાં આ મોડેલની સૌથી વધુ જરૂર છે. ત્યાં રોજેરોજ વફાદારીની ગુલબાંગો ફૂંકાય છે, પણ અંદરથી બધું સડેલું હોય છે. એક તેજસ્વી યુવાન પત્રકાર ચેનલમાં જોડાય છે. સંપાદક કહે છે કે તું અમારી વિચારધારાનો સિપાહી છે. બે વર્ષમાં એ યુવાન ડિજિટલ વ્યૂઅરશિપ વધારવાના નામે ચોવીસે કલાક ગધેડાની જેમ વૈતરું કરે છે. ચેનલ ટીઆરપી લૂંટી લે છે, પણ પત્રકારનું પોતાનું કેરિયર ક્યાં પહોંચ્યું? શૂન્ય. જો તેણે 'ટુર ઓફ ડ્યુટી' અપનાવી હોત, તો પહેલેથી નક્કી હોત: 'હું બે વર્ષમાં ચેનલનું યુટ્યુબ નેટવર્ક શૂન્યમાંથી દસ લાખ સબ્સ્ક્રાઇબર પર લઈ જઈશ, અને બદલામાં મને પ્રાઇમ-ટાઇમ શો હોસ્ટ કરવાની તાલીમ અને છૂટ મળશે.' હિસાબ ચોખ્ખો, બંને પક્ષે નફો.

જ્યાં અપેક્ષાઓ ઢંકાયેલી હોય ત્યાં શોષણ પાંગરે છે. ભાવનાત્મક બ્લેકમેઇલ એ નબળા મેનેજરોનું હથિયાર છે. જ્યારે તમે સામેની વ્યક્તિને કહો છો કે આપણે બે વર્ષ માટે એક મિશન પર સાથે છીએ, ત્યારે સંબંધમાં પ્રમાણિકતા આવે છે. કર્મચારીને ખબર હોય છે કે તેણે શું સાબિત કરવાનું છે, અને માલિકને ખબર હોય છે કે ક્યારે માણસને આગળ વધવા દેવાનો છે. વ્યવસાયિક સંબંધોમાં લાગણીના મહોરાં પહેરવા કરતાં ચોખ્ખી શરતો રાખવી એ વધુ સભ્ય રસ્તો છે.

આજીવન ગુલામીના વચનો આપવા કરતાં બે વર્ષનું ઈમાનદાર મિશન પૂરું કરવું હજાર ગણું બહેતર છે.