સ્વિસ ચીઝ પદ્ધતિ

કોઈ મહાકાય કામ સામે આવીને ઊભું રહે ત્યારે માણસ થીજી જાય છે. આખો પહાડ એક જ ધડાકે તોડવાની તાકાત કોઈનામાં હોતી નથી. પરિણામે શરૂઆત જ થતી નથી. પ્રોક્રાસ્ટીનેશન એટલે કે કામ ઢસડવાની આ આદત આળસમાંથી નથી આવતી, અતિશય ભારમાંથી જન્મે છે. સ્વિસ ચીઝ પદ્ધતિ આ પહાડ સામે સીધો યુદ્ધનો ઈનકાર કરે છે. આ વિચાર ટાઈમ મેનેજમેન્ટના જાણીતા લેખક એલન લેકીને ૧૯૭૦ના દાયકામાં આપ્યો હતો. એમનું કહેવું સાવ સીધું હતું: મોટા કામને એક ઝાટકે પતાવવાને બદલે એમાં નાના નાના કાણાં પાડવાનું શરૂ કરો, બરાબર સ્વિસ ચીઝની જેમ.

આ પદ્ધતિનો નિયમ પાંચ મિનિટનો છે. તમારે આખું કામ પૂરું નથી કરવાનું, માત્ર એવો એકાદ નાનકડો હિસ્સો ઉઠાવવાનો છે જે અત્યારે પાંચ મિનિટમાં થઈ શકે. એક ઈમેલ લખો, એક પેજ વાંચો, ખાલી ફાઈલનું નામ સેવ કરો. આ નાનકડું કાણું પડ્યા પછી પેલો વિકરાળ પ્રોજેક્ટ અચાનક સામાન્ય લાગવા માંડે છે. મગજને આંચકો નથી લાગતો. માનસિક અવરોધ તૂટે છે. જે ક્ષણે તમે કામની સપાટી પર કાણું પાડો છો, પેલો અજેય લાગતો કિલ્લો જર્જરિત થવા લાગે છે. બાકીનું કામ આપોઆપ ગતિ પકડી લે છે.

બોલિવૂડમાં ફિલ્મ નિર્માણની દુનિયા આનું જબરદસ્ત ઉદાહરણ છે. કોઈ દિગ્દર્શક જ્યારે ત્રણસો કરોડની ઐતિહાસિક ફિલ્મ બનાવવાનું વિચારે, ત્યારે એ આખી ફિલ્મ એક સાથે નથી બનાવતો. સેટ, કલાકારો, બજેટ અને તારીખોનો પહાડ માણસને હતાશ કરી નાખે. એક ચતુર ફિલ્મમેકર ચીઝમાં કાણાં પાડવાની શરૂઆત કરે છે. તે આજે માત્ર મુખ્ય પાત્રના એક ડાયલોગનું સ્કેચિંગ કરશે. બીજા દિવસે માત્ર એક લડાઈના સીન માટે લોકેશનની તસવીરો જોશે. ત્રીજા દિવસે કોસ્ચ્યુમ ડિઝાઇનર સાથે પંદર મિનિટ ચા પીશે. ધીમે ધીમે આખી સ્ક્રિપ્ટ કાણાંઓથી છિદ્રાળુ બની જાય છે. પેલો અશક્ય લાગતો પ્રોજેક્ટ ફ્લોર પર આવી જાય છે.

મોટાભાગના લોકો યોજનાઓ બનાવવામાં વર્ષો બગાડે છે કારણ કે તેઓ સંપૂર્ણતાની રાહ જુએ છે. સ્વિસ ચીઝ પદ્ધતિ પરફેક્શનિઝમની સામે વાસ્તવિક હથિયાર છે. કામને એકસાથે ગળવા જશો તો ગૂંગળાઈ જશો. એના નાના ટુકડા કરો, અંદર ઘૂસો અને આરપાર રસ્તો બનાવી દો. મોટું લક્ષ્ય ત્યારે જ તૂટે છે જ્યારે એની નક્કરતા પર રોજ એક નાનો ઘા પડે છે.

પહાડને હટાવવાની જીદ છોડો; એમાં એકાદ કાણું પાડો, બાકીનો પથ્થર પોતાની મેળે જમીનદોસ્ત થશે.