સફળતાનો ક્રમ

જીવનમાં સાચા નિર્ણયો લેવા પૂરતા નથી, તે કયા ક્રમમાં લેવાય છે તે વધારે મહત્વનું છે. અમેરિકન સમાજશાસ્ત્રીઓએ એક સીધો નિયમ તારવ્યો: પહેલાં શિક્ષણ પૂરું કરો, પછી પૂર્ણ સમયની નોકરી મેળવો, અને તે પછી જ લગ્ન કે સંતાન વિશે વિચારો. આ ત્રણ પગથિયાંને યોગ્ય ક્રમમાં ચડનાર વ્યક્તિ ગરીબીમાં સબડવાની શક્યતા નહિવત્ થઈ જાય છે. લોકો બધાં કામ કરે છે, પણ જો ક્રમ ઉલટાવી નાખે તો પરિણામ આપત્તિજનક બને છે. પત્તાની રમતમાં ખોટો પત્તો વહેલો ફેંકો તો આખી બાજી હાથમાંથી ચાલી જાય.

આ વિચાર બ્રુકિંગ્સ ઇન્સ્ટિટ્યુશનના અભ્યાસો અને ડબ્લ્યુ. બ્રેડફોર્ડ વિલ્કોક્સ જેવા સમાજશાસ્ત્રીઓના સંશોધનોમાંથી બહાર આવ્યો. તેમણે જોયું કે માત્ર કઠોર મહેનત પૂરતી નથી હોતી. જો કોઈ અઢાર વર્ષની ઉંમરે કમાણી વિના બાળક પેદા કરી બેસે, તો શિક્ષણ અધૂરું રહી જાય છે અને આર્થિક ભવિષ્ય ધૂંધળું બને છે. ક્રમ બદલાય એટલે મુશ્કેલીઓનો ઢગલો ખડકાઈ જાય છે. સફળતા કોઈ જાદુઈ ચમત્કારોથી નથી આવતી, સામાન્ય નિર્ણયોની સાચી શૃંખલાથી આવે છે.

આપણે ત્યાં ઘણી વાર યુવાનોને એમ લાગે છે કે જિંદગીના બધા મોરચે એકસાથે દોડ લગાવી શકાય. પણ વાસ્તવિકતા વજનદાર છે. જે માણસ કારકિર્દીના પાયા ચણ્યા વગર જવાબદારીઓના બોજ નીચે દબાઈ જાય છે, તેનો આખો રસ્તો કાયમ માટે ચઢાણવાળો બની જાય છે. ક્રમની આ શિસ્ત માત્ર પૈસા માટે નથી, આખા અસ્તિત્વને સ્થિર રાખવા માટે છે.

આપણી હોસ્પિટલો કે મેડિકલ કોલેજોમાં જુઓ. એક યુવાન ડૉક્ટર પહેલાં એમબીબીએસ કરે, પછી એમએસ કે એમડી પૂરું કરે, થોડો સમય સિનિયર સાથે કામ કરીને અનુભવ લે અને પછી પોતાની ખાનગી હોસ્પિટલ શરૂ કરે તો તે સફળ થાય છે. પણ જો કોઈ તબીબ ઇન્ટર્નશિપ પતતાં જ કરોડ રૂપિયાની લોન લઈને આલીશાન ક્લિનિક ખોલી બેસે અને પછી લગ્ન તથા બાળકની જવાબદારીઓ સ્વીકારે, તો તે દર્દીની સેવા કરવાને બદલે બેંકના હપ્તા ચૂકવવામાં ખપી જાય છે. હોશિયાર હોવા છતાં ક્રમની ભૂલ તેને કચડી નાખે છે.

જીવનમાં સમય કરતાં ક્રમ વધુ બળવાન છે; ઈંટો મુકાયા પહેલાં છાપરું બાંધશો તો પોતાના જ ઘરમાં દબાઈ મરશો.