સિસ્ટર રૂલ

વેપારમાં ગ્રાહકને રાજા કહેવાનો રિવાજ જૂનો છે. મોટા ભાગના લોકો આ વાક્ય માત્ર બોર્ડ પર લટકાવવા પૂરતું વાપરે છે. અંદરખાને તો ગ્રાહક એક શિકાર જ હોય છે, જેને ગમે તે રીતે છેતરીને પૈસા પડાવવાના હોય છે. આ દંભની સામે એક સાદો, ધારદાર વિચાર છે: સિસ્ટર રૂલ. નિયમ એટલો જ છે કે તમારી સામે ઊભેલા ગ્રાહક કે કર્મચારી સાથે એવો જ વ્યવહાર કરો, જેવો તમે તમારી સગી બહેન સાથે કરો. કોઈ પુસ્તકીય નીતિમત્તા નહીં, પણ લોહીના સંબંધ જેટલો સહજ આદર.

આ વિચાર અમેરિકન ઉદ્યોગસાહસિક કેન્દ્રા સ્કોટે ૨૦૨૨માં આવેલા પોતાના પુસ્તક 'બોર્ન ટુ શાઇન'માં રજૂ કર્યો હતો. એમણે જ્યારે જ્વેલરી બ્રાન્ડ ઊભી કરી, ત્યારે એક જ પાયાનો સિદ્ધાંત રાખ્યો: સ્ટોરમાં પગ મૂકનાર કોઈ પણ સ્ત્રીને એવી હૂંફ આપો જાણે તે તમારી પોતાની બહેન હોય. કંપનીના નિયમો ઘણીવાર ઠંડા, કાયદાકીય અને વ્યવહારુ હોય છે. આ નિયમ કોર્પોરેટ ભાષાની ઔપચારિકતા તોડી નાખે છે.

આનું મહત્વ એ છે કે તે વ્યવહારમાંથી શંકા અને શોષણ કાઢી નાખે છે. જ્યારે તમે કોઈને કુટુંબ સમજીને નિર્ણય લો છો, ત્યારે તમે નાની રકમ માટે સંબંધ બગાડતા નથી. તમે ખામીવાળો માલ પધરાવી દેતા નથી. કોઈ મુશ્કેલી આવે ત્યારે કંપનીની નીતિના બહાના હેઠળ છટકી જવાને બદલે સીધી મદદ કરો છો. આ કોઈ સંતપણું નથી, પણ બહુ પાકો અને લાંબા ગાળાનો ધંધો છે. માણસ ચાલાકી ભૂલી શકે છે, પણ સાચી હૂંફ ક્યારેય ભૂલતો નથી.

આપણા રિયલ એસ્ટેટના ધંધામાં આ નિયમ મૂકી જુઓ. અમદાવાદ કે સુરતમાં ફ્લેટ વેચતો બિલ્ડર ગ્રાહકને જે વચનો આપે છે, તેમાંથી અડધા પૂરા કરતો નથી. ધારો કે બિલ્ડર જગદીશભાઈ સામે કોઈ ખરીદનાર આવે, અને જગદીશભાઈ મનમાં વિચારે કે આ મારી સગી બહેન હોય તો હું શું કરું? શું હું પાણીની ટાંકી કે લિફ્ટની ગુણવત્તામાં ચોરી કરીશ? શું હું દસ્તાવેજમાં છૂપી શરતો ઘુસાડીશ? જ્યારે સોસાયટીના મેન્ટેનન્સ કે કબજાની વાત આવે ત્યારે પણ આ નિયમ કામ કરે છે. કોઈ મુસીબતમાં મુકાયેલી સ્ત્રી ફ્લેટ જોવા આવે ત્યારે તેને બ્રોકર ગણવાને બદલે ઘરની વ્યક્તિ સમજીને સાચી સલાહ આપો, તો તમારો ધંધો ક્યારેય ડૂબશે નહીં.

જે સોદામાં તમે તમારી બહેનને છેતરી ન શકો, તે સોદો કોઈ અજાણ્યા સાથે પણ ન કરવો જોઈએ. વેપારની આ સૌથી સસ્તી પણ સૌથી ઊંચી કસોટી છે.