પ્રોઝેક નેતૃત્વ

સતત હસતો ચહેરો ઘણીવાર બીમારીની નિશાની હોય છે. પ્રોઝેક ડિપ્રેશનની દવા છે. એ દર્દીની ઉદાસી દબાવીને એક કૃત્રિમ ખુશી ઊભી કરે છે. કોર્પોરેટ જગતમાં અમુક નેતાઓ આ જ દવાનું જીવતું સ્વરૂપ હોય છે. કંપની ખોટમાં જતી હોય, પ્રોડક્ટ ફ્લોપ થઈ રહી હોય, તો પણ આ સાહેબો દાંત કાઢીને કહેશે કે બધું બહુ સરસ ચાલે છે. સમસ્યા જોવાની એમની તૈયારી જ નથી હોતી. માત્ર ઉત્સાહ, માત્ર સકારાત્મકતા.

આ શબ્દ મેનેજમેન્ટ વિચારક ડેવિડ કોલિન્સને ૨૦૧૨માં આપ્યો હતો. એમણે જોયું કે નેતાઓ ઘણીવાર વાસ્તવિકતાથી ડરે છે. તેથી તેઓ સંસ્થામાં એક બનાવટી સુખનું વાતાવરણ રચી કાઢે છે. મુશ્કેલીઓની ચર્ચા કરવી એમને પાપ લાગે છે. જે કર્મચારી ખામી બતાવે, તેને 'નકારાત્મક વિચારવાળો' કહીને ખૂણામાં ધકેલી દેવામાં આવે છે. ખુશામતિયાઓની ફોજ આ નેતાની આસપાસ જામી જાય છે. આ સ્થિતિ લીડરશિપ નથી, પણ હકીકતથી ભાગવાની માનસિક વિકૃતિ છે.

આવા નેતૃત્વનું પરિણામ ભયાનક આવે છે. જ્યારે તમે આગને જોઈને આંખ આડા કાન કરો, ત્યારે ઘર બળીને ખાખ જ થાય. સ્ટાફ સાચું બોલવાનું બંધ કરી દે છે. ભૂલો ઢંકાઈ જાય છે. આખી સિસ્ટમ અંદરથી સડી જાય છે, પણ બહારથી સ્માઈલિંગ પોસ્ટરો લટકાવવામાં આવે છે. સકારાત્મક હોવું સારું છે, પણ અંધ હોવું મૂર્ખામી છે. નેતાનું કામ મુશ્કેલીઓનો સ્વીકાર કરીને ઉકેલ શોધવાનું છે, તેના પર ગુલાબી ચશ્મા ચડાવવાનું નહીં.

મુંબઈ કે અમદાવાદ જેવા શહેરોમાં આ રોગ દર ચોમાસે જોવા મળે છે. શહેરના રસ્તાઓ તૂટીને ખાડા પડી ગયા હોય, અંડરપાસમાં પાણી ભરાઈ ગયા હોય અને ટ્રાફિક ચાર કલાક જામ થઈ જાય. ત્યારે મ્યુનિસિપલ કમિશનર કે નેતા પ્રેસ કોન્ફરન્સ બોલાવીને ચમકતા ચહેરે દાવો કરે કે અમારું ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ અદ્ભુત રહ્યું છે, કોઈ મોટી દુર્ઘટના નથી થઈ. લોકો કાદવમાં ફસાયેલા હોય અને સત્તાધીશો 'સ્પિરિટ ઓફ મુંબઈ'ના બણગાં ફૂંકતા હોય. આ પ્રોઝેક નેતૃત્વનો નગ્ન નાચ છે.

જે સાહેબને ખાડા જોતાં જ એલર્જી થતી હોય, એ આખરે આખી કંપનીને જ ખાડામાં ઉતારીને દમ લેશે.