અત્યાર-પછીનો સાતત્યક્રમ

મોટા ભાગના વેપારીઓ અને નેતાઓ ભવિષ્યને કોઈ અચાનક ત્રાટકતી આફત ગણે છે. કાં તો તેઓ આજના ગલ્લામાં માથું ખૂંપીને બેઠા રહે છે, કાં તો આવતીકાલની મોટી વાતોના હવાઈ કિલ્લા બાંધે છે. આ બંને અંતિમો ખતરનાક છે. ભવિષ્ય ક્યારેય શૂન્યાવકાશમાંથી ટપકતું નથી. વર્તમાન અને ભવિષ્ય વચ્ચે કોઈ અભેદ્ય દીવાલ નથી, એક સતત વહેતો પ્રવાહ છે. આ વિચારને લેખિકા કેટ ઓ'નીલે પોતાના પુસ્તકમાં 'નાઉ-નેક્સ્ટ કંટીન્યુઅમ' તરીકે ઓળખાવ્યો છે. એમનો તર્ક સ્પષ્ટ છે: તમે આજે જે નાનો નિર્ણય લો છો, તે જ આવતીકાલના મોટા ફેરફારનું બીજ છે.

આ માત્ર ટેક્નોલોજી કે સ્ટ્રેટેજીની વાત નથી, માનસિકતાનો પ્રશ્ન છે. જ્યારે ઝડપી પરિવર્તન આવે ત્યારે સંસ્થાઓ ગભરાઈને માણસોને ભૂલી જાય છે. કાં તો વર્તમાન બચાવવા માટે યંત્રવત્ દોડે છે, અથવા ભવિષ્યની ઘેલછામાં પોતાના જ લોકોને કચડી નાખે છે. સાચો નેતા એ છે જે આજના સંઘર્ષને આવતીકાલની સંભાવનાઓ સાથે સાતત્યપૂર્ણ રીતે જોડે. વર્તમાનમાંથી ભવિષ્ય તરફ જતી કડી જો તૂટી જાય, તો સફળતા અકસ્માત બની જાય છે અને નિષ્ફળતા કાયમી ડાઘ.

સુરતના કાપડ બજાર કે હીરા ઉદ્યોગનો વિચાર કરો. દાયકાઓ સુધી કુદરતી હીરા ઘસતા કારખાનેદારો લેબમાં બનતા કૃત્રિમ હીરા આવ્યા ત્યારે બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગયા. અમુકે એને તદ્દન નકારી કાઢ્યો અને જૂની પદ્ધતિને વળગી રહ્યા; એમની પેઢીઓ આજે મુશ્કેલીમાં છે. બીજી તરફ, અમુક ચતુર ઝવેરીઓએ જોયું કે આજનો વેપાર ચાલુ રાખીને ધીમે ધીમે નવી ટેક્નોલોજી તરફ કેવી રીતે વળવું. એમણે કારીગરોને તાલીમ આપી, ગ્રાહકોનો ભરોસો જાળવ્યો અને આવતીકાલને આજના નફા સાથે જોડી દીધી. એમણે પરિવર્તનને અચાનક થયેલા ધડાકા તરીકે નહીં, પણ એક સાતત્ય તરીકે સ્વીકાર્યું.

દુનિયા અટકવાની નથી અને ટેક્નોલોજી કોઈની પરવાનગી માંગતી નથી. તમે અત્યારે જે રોકાણ કરો છો, જે વાતચીત કરો છો અને જે જોખમ લો છો, તે સીધું નક્કી કરે છે કે આગામી પાંચ વર્ષમાં તમે ક્યાં હશો. ભવિષ્ય કોઈ અલગ ટાપુ નથી જ્યાં તમારે એક છલાંગ મારીને પહોંચવાનું છે. એ તો તમે અત્યારે જે રસ્તો બનાવી રહ્યા છો તેનો જ આગળનો વળાંક છે.

જે માણસ આજના નિર્ણયોમાં આવતીકાલની છાપ જોઈ શકતો નથી, એને ભવિષ્ય હંમેશાં આંચકો જ આપશે.